جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

کرمی در گفت‌و گو با جی‌پلاس: شکل‌گیری امید در فضای دانشگاه کار ساده‌ای نخواهد بود

کد خبر: ۳۹۳۳۶۶
کرمی در گفت‌و گو با جی‌پلاس: شکل‌گیری امید در فضای دانشگاه کار ساده‌ای نخواهد بود

دکتر جهانگیر کرمی، استاد و معاون دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران است. او در حوزه مطالعات روسیه مطالعه می کند و معتقد است که یک نگاه آسیب شناسانه برای درس گرفتن از تجربه های گذشته لازم است تا بتوان فضاهای دانشجویی را از خطرات احتمالی دور ساخت و در عین حال، از حالت دولتی بودن تشکل ها هم باید دوری کرد.

فضای فعالیت های دانشجویی امروز را در مقایسه با گذشته یعنی زمان تحصیل خودتان چگونه ارزیابی می کنید؟

دوره دانشجویی من به سال های ۶۵ تا ۸۰ مربوط می شود. در آن زمان، فقط یک تشکل یعنی انجمن اسلامی وجود داشت و کمی بعد‌تر جامعه اسلامی ایجاد شد. انجمن های اسلامی در آن زمان در چارچوب اهداف تحکیم وحدت، یک جریان بودند. در مقابل آن، در سال های ۱۳۶۸ به بعد اصولگراها جامعه اسلامی را به وجود آوردند. در مجموع، تا سال های ۱۳۷۰ فعالیت های زیادی وجود نداشت و به تدریج گسترش یافت. همان اندک فعالیت ها، برنامه ها و نشست هایی که برگزار می شد با استقبال گسترده دانشجویان رو به رو بود. در واقع، فضای دانشگاه تشنه بحث ها و مسائل تازه بود و سخن جدید و ایده جدید خریدار داشت. در این فضا مشارکت دانشجویان، فعالیت فکری و جوشش آنها به تدریج گسترش یافت و نمایان شد. در مجموع، دانشجویان دغدغه های اجتماعی، فرهنگی و سیاسی بسیاری داشتند.

امروز را چگونه می بینید؟

امروز هم دانشگاه ها و هم تشکل ها گسترده شده اند. در مجموع، نشست ها و بحث های گسترده‌ای را در سطح دانشگاه، شاهد هستیم؛ اما استقبال کمتری نسبت به گذشته وجود دارد. امروز احساس عمومی دانشجویان منفعلانه و کسل کننده است. بعضاً کمتر احساس می شود که دانشجویان حرف، ایده یا دغدغه اجتماعی و ملی داشته باشند.

آیا می توان این کم استقبالی را به معنای منفعل بودن دانشجویان امروز دانست؟

در مجموع، امروزه تشکل های زیادی فعالیت می کنند اما احساس می شود که فعالیت ها در محیط دانشگاه هر چه بیشتر رنگ دولتی گرفته و از ذهن دانشجو و دغدغه‌های او و فضای دانشگاه دور شده است.

علت آن را در چه می دانید؟

یک دلیل آن در گسترش بیش از حد دانشگاه ها و ورود گسترده افراد بی انگیزه به دانشگاه است. زمان ما پس از انقلاب و پس از جنگ، نسلی وارد دانشگاه ها شدند که بیشتر آنها در کوران حوادث انقلاب و جنگ حضور داشتند و دانشگاه را ادامه انقلاب و جهاد و مبارزه می دانستند. از طرف دیگر، نسل ما مشکل اشتغال و آینده شغلی نداشت و بسیاری یا شاغل بودند یا تصوری از احتمال بیکاری در آینده نداشتند. اما امروزه بخشی از ناامیدی دانشجویان در دانشگاه به آینده شغلی آنها مربوط است. متاسفانه با افزایش دانشگاه ها، گشایشی در بخش صنایع یا تولیدات کشور صورت نگرفته است و در نتیجه اشتغالزایی هم وجود نداشته است. دولت در ایران نتوانسته سهمی منطقی و مناسب از اقتصاد جهانی، سرمایه گذاری و بازار صنعتی و فروش بین المللی داشته باشد. در صورتی که موج جمعیت جوان امروز، احتیاج به توسعه اقتصادی و گشایش در صنعت دارد تا بتواند نیروی کار را در خود جای دهد و او را به آینده امیدوار کند. در نبود امکان اشتغال مناسب، ناامیدی در دانشجویان ما نسبت به آینده زندگی آنها و رابطه تحصیلاتشان با مشاغلی که خواهند داشت شکل گرفته است. عامل دیگر این بی انگیزگی را می توان در نگذاشتن تفاوت بین فارغ التحصیلان از دانشگاه های مختلف یا نمرات درسی و فعالیت های پژوهشی و موفقیت های تحصیلی آنها در بازار کار دانست.

در واقع، به خاطر نبود امکان و فرصت شغلی و شانسی بودن دستیابی به یک فرصت شغلی احتمالی، به زحمتی که دانشجویان در دوران تحصیل خود می کشند بها داده نمی شود و این موضوع به سرخوردگی در بین دانشجویان دامن زده است. مشکل دیگر این است که متاسفانه بیشتر دانشجویان حتی تکالیف درسی و تحقیقات و کارهای کلاسی خود را با انگیزه انجام نمی دهند، چه برسد به سایر فعالیت های دانشجویی. به هر حال، باید دولت به طور جدی به دنبال بهبود فضای کسب و کار باشد تا امید را به نسل جوان و دانشجو برگرداند.

مسائل دیگری در این زمینه دخیل نبوده است؟

عامل دیگر، حساسیت های برخی نسبت به فعالیت ها در دوره اصلاحات است. مسائلی که در چارچوب گفتمان دوم خرداد به وجود آمد و به تقابل هایی خطرناک هم کشیده شد، برخی را نسبت به تنشزا بودن فعالیت های دانشجویی نگران کرد و گاه برخوردهایی هم صورت گرفت و آن تجربه نیز به دانشجویان آموخت که خیلی وارد حوزه های سیاسی نشوند. در دوره دولت آقای احمدی نژاد محیط دانشگاه با حساسیت بیشتری مواجه شد. البته فضا برای حرکت های متناسب با گفتمان عدالت خواهانه مساعد شد و در این چارچوب حرکت هایی آغاز شد. متاسفانه موج فعالیتی که در دانشگاه ها به اسم جنبش عدالت خواه دانشجویی در ۸ سال گذشته در حمایت از دولت وقت انجام گرفت، در اواخر همان دولت به سردی گرایید و امروز با برخی اتفاقات که روشن شده، سرخوردگی بیشتری ایجاد شده است و شکل گیری امیدی تازه نیز کار ساده ای نخواهد بود.

دانشجویان امروز را تا چه اندازه دغدغه مند به مسائل جاری کشور و به طور کلی فعالیت های دانشجویی می‌دانید؟

متاسفانه بنا به دلایلی که گفتم حس فعالیت گرایی و آرمانگرایی و کوشش گرایی دانشجویی تضعیف شده است و آرمان‌های بلند اجتماعی و سیاسی تبدیل به دغدغه اشتغال و ازدواج دانشجویی و رفتن به سفر دانشجویی شده است. دولت هزینه می‌کند اما این گونه فعالیت‌ها با آن حس و حال دانشجویی برای اهداف بزرگ و دغدغه های بلند متفاوت هستند.

راه حل آن چیست؟

یک نگاه آسیب شناسانه لازم است تا با درس گرفتن از تجربه های گذشته بتوان محیط های دانشجویی را از آفات و خطرات احتمالی دور ساخت و در عین حال، از حالت دولتی بودن تشکل ها هم دوری کرد. واقعیت امر این است که محیط های دانشجویی مستعد حرکت های رادیکال است. معمولاً دانشجویان فعال عمدتاً نه دانشجویان دوره های تحصیلی بالاتر بلکه مقاطع پایینتر هستند و این ویژگی جوان بودن خود به خود مستعد تندروی است.

اما جوانان می توانند با نیروی جوانی خود هدف های بزرگی را دنبال کنند و به موفقیت برسند.

دقیقاً! باید بگویم این نیروی جوانی و شادابی می‌تواند منشاء خیر باشد. به شرط آنکه تلاش برای رفع آسیب ها به دخالت و خارج کردن حرکت و شور دانشجویی از مسیر دانشجو و دانشگاه نشود و از همه مهم تر اینکه اصل اساسی دانشگاه و هدف اصلی دانشگاه به عنوان محیط علمی و پژوهشی برای کمک به منافع ملی و رفع نیازهای فنی، صنعتی، اجتماعی و دیگر هدف ها نادیده گرفته نشود. دانشگاهی که نتواند ماموریت اصلی خود یعنی فعالیت علمی و پژوهشی برای رفع نیازهای کشور را انجام دهد، نقض غرض خواهد بود.

انتهای پیام

دیدگاه شما