جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

گپ جی‌پلاس با نمایندگان تشکل‌های دانشجویی؛

طلوعیان: نقش دانشگاه‌ها در جهت دادن به جریانات سیاسی به حاشیه رفته است/ رهبری: انجمن اسلامی مظلوم واقع شده است

کد خبر: ۳۹۳۳۵۰
طلوعیان: نقش دانشگاه‌ها در جهت دادن به جریانات سیاسی به حاشیه رفته است/ رهبری: انجمن اسلامی مظلوم واقع شده است

تشکل های دانشجویی نهادهای اولیه و مهم تمرین مسئولیت پذیری و مشارکت در امر اجتماعی برای دانشجویان هستند که در دوره های مختلف به امور سیاسی، فرهنگی و اجتماعی گرایش بیشتری پیدا می کنند. علت این گرایش می تواند از نگاه بیرونی، سیاست دولت های مختلف باشد اما آنچه دانشجویان دلیل گرایش فعالیت های تشکل ها می دانند، نیاز و علاقه دانشجویان است. جی پلاس به مناسبت روز دانشجو از نمایندگان تشکل های دانشجویی سیاسی یعنی انجمن اسلامی، بسیج دانشجویی و جامعه اسلامی برای گفت و گویی دوستانه و دانشجویی دعوت کرد اما ناصر آراسته دانشجوی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران به عنوان نماینده بسیج دانشجویی در این میزگرد حاضر نشد. متن زیر گفت و گوی جی پلاس با سعید طلوعیان، دانشجوی علوم سیاسی دانشگاه تربیت مدرس و نماینده جامعه اسلامی و محمد رهبری، دانشجوی علوم سیاسی دانشگاه تهران و نماینده انجمن اسلامی است. جی پلاس: وضعیت کنونی تشکل های دانشجویی را چگونه ارزیابی می کنید؟ سعید طلوعیان: در سال های اخیر شاهد افت شدیدی در فعالیت تشکل های دانشجویی بوده ایم. قبل و بعد از انقلاب اسلامی جنبش دانشجویی، نقش تعیین کننده ای در جهت دهی به جریان های بیرون از دانشگاه ها داشت و در جریان های سیاسی نقش پررنگی ایفا می کرد و ایدئولوژی ساز بودند. به طور کلی ارتباط تنگاتنگی بین نخبگان جامعه و تشکل هایی دانشجویی وجود داشت. اما امروزه این گونه نیست. شاید به این دلیل که امروزه نقش خود دانشگاه ها به عنوان جهت دهنده جریانات سیاسی به حاشیه رفته است. نقش جنبش های دانشجویی بیشتر به دادن چند بیانیه، مصاحبه کردن و سایر فعالیت های همیشگی و اجرایی محدود شده است. محمد رهبری: حدود ۵ یا ۶ سالی است که شاهد افول جنبش های دانشجویی چه از لحاظ اجرایی و چه از لحاظ تئوریک هستیم. علت های مختلفی وجود دارد؛ سرخوردگی و بی تفاوتی دانشجویان نسبت به فضای اجتماعی و سیاسی که امروزه در دانشگاه ها وجود دارد، آنها را متقاعد کرده که فعالیت هایشان فایده‌ای نخواهد داشت. از طرف دیگر نیز در خود دانشگاه شاهد فضای سرد و مایوس کننده ای هستیم که هیچ جنب و جوشی را در خود نمی بیند، فکر می کنم مهمترین علت آن، امنیتی شدن فضای دانشگاه است که در چند سال اخیر رخ داده و هزینه فعالیت‌های دانشجویی را به شدت بالا برده است. بدین ترتیب یک پرسش اساسی شکل می گیرد مبنی بر اینکه آیا اساساً جنبش‌ دانشجویی وجود دارد یا خیر؟ آیا جنبش های دانشجویی به معنای واقعی کلمه هستند یا تنها اسم و خاطره ای از آنها به جای مانده است؟ البته بعد از انتخابات ریاست جمهوری سال ۹۲ امیدی در فضای دانشگاه ها و به تبع آن در تشکل های دانشجویی ایجاد شده اما با این وجود همچنان فضای قبلی در دانشگاه ها شکسته نشده است. انجمن اسلامی نیز در طول چند سال گذشته به گونه ای مظلوم واقع شده است. در صورتی که سایر تشکل‌های دانشجویی وضعیت بهتری داشته‌اند. جی پلاس: اما نقدی بر تشکل های دانشجویی وارد است که حتی به گفته شما با بازتر شدن فضای تشکیلاتی، تشکل ها از جمله انجمن اسلامی هم چنان منفعل باقی مانده و نتوانسته اند از آن استفاده بهینه کنند. هم چنین به نظر می رسد که اختلاف نظر در میان اعضای تشکل ها بسیار زیاد است. برای حل این مسائل چه برنامه ای برای اعضای خود در نظر دارند؟ آیا آنها می خواهند به دانشجویان فضای کار دهند یا بر عکس؟ رهبری: موافقم که امروز فضا بازتر شده است اما حقیقت این است که هنوز آنقدر آزادی عمل وجود ندارد که امکان فعالیت های متعدد وجود داشته باشد. ما هنوز به فضای قبل از سال ۸۸ باز نگشته‌ایم! اما نمی توان گفت که تشکل ها از این فضا استفاده نکرده ا‌ند چون در یک سال گذشته تمام تشکل های دانشجویی فعالتر شده‌اند. طلوعیان: علت افول جنبش های دانشجویی مربوط به درون خود آنها است. اگر معطوف به ایدئولوژی سیاسی خود فضا را تحلیل کنیم درست نیست. اینکه بگویم بعد از انتخابات سال ۹۲ امید به فضای جنبش های دانشجویی برگشت، تنها مربوط به یک طیف سیاسی خاص است. چرا که آنها ۸ سال رای مردم را به معنای ناامیدی برای خود معنا کرده اند. می‌فرمایید بعد از سال ۹۲ فضا باز شده است. خیر! ما در ابتدای کار هشدار دادیم که مراقب باشید دهه ۷۰ آقای هاشمی تکرار نشود! شما می‌گویید فضا باز شده است! آقای روحانی چند بار به دانشگاه ها آمده اند؟ تشکل ها چقدر توانسته اند با ایشان صحبت کنند؟ فضا این گونه باز شده است که بودجه قانونی ما را قطع می کنند؟! ما هم بر اساس قانون، فعالیت سیاسی انجام می‌دهیم، ولو آنکه مخالف شما باشیم. اینها به معنای فضای باز سیاسی و تشکیلاتی است؟ فضا بازتر نشده است، بلکه بسته تر شده است. باید به داخل تشکل ها برگردیم. علت را در آنجا بررسی کنیم. انجمن اسلامی الان نماینده چه قشری است؟ چرا اعضای ادوار آن با شبکه های بیگانه بی بی سی و صدای آمریکا مصاحبه می کنند؟ چرا اعضای ادوار انجمن اسلامی باید از کشور فراری باشند؟ روشنفکر دینی شریعتی، مطهری، بهشتی و امثال آنها بودند نه کسانی که شما امروز معرفی می کنید؛ سروش و ملکیان. شما می‌گویید نابودی جنبش‌های دانشجویی! امروز دانشجوها به گونه ای شده اند که بیشتر به مسائل شخصی خود می پردازند. تلاش سیاسی بیشتر به فضای رسانه ها و شبکه های اجتماعی منتقل شده است. این را می توان یکی از علت های افول دانست. شما گفتید فضا امنیتی است! یعنی چه؟ یعنی اگر کسی قوانین دانشگاه را زیر پا گذاشت، هیچ برخوردی صورت نگیرد؟ طبیعی است با کسی که خلاف قانون مطلب می‌نویسد برخورد خواهد شد. وقایع سال ۸۸ هم منوط به همین مسائل است. رهبری: این طور نبوده که ۸ سال ناامیدی در میان دانشجویان و مردم وجود داشته باشد. حتی تا سال ۸۸ امیدها بسیار فراوان بودند. اتفاقاً در سال‌های ۸۶ و۸۷ بود که دیدگاه های مختلف اجازه حضور و نشریات، فعالیت های مختص به خودشان را داشتند. قبل و بعد از ۸۸ را از هم جدا می کنم چون فضای بعد از سال ۸۸ فضایی بود که در آن با کوچکترین انتقادها هم برخورد می شد و این باعث ناامیدی بود، نه فضای قبل از سال ۸۸٫ فضای امیدوارانه تری هم که امروز پیش آمده به این علت است که نگاه عادلانه تری نسبت به تشکل های دانشجویی وجود دارد و مانند گذشته تبعیض آمیز نیست. به فضای سال ۸۸ وارد نمی‌شوم. امیدوارم کسانی که مربوط به آن زمان هستند آزاد شوند و بتوانند آزادانه از خود دفاع نمایند. علت افول، به خود دانشجویان هم برمی گردد چون زندگی ها شخصیتر شده و دانشجویان بیشتر به مسائل شخصی خودشان توجه دارند و کمتر مطالعه می کنند. حالا باید بررسی کرد چرا دانشجویان این گونه شده اند؟ آیا دانشجویان ۱۰ سال پیش هم همین بودند؟ حضور شبکه های مجازی طبیعتاً موثر بوده است چون این فرهنگ را به جامعه تزریق می کنند، اما علت فقط این نیست. وقتی خود دانشجو حس کند که مطالعات و فعالیت هایش عملاً بی فایده است، طبیعتاً به انفعال کشیده می‌شود. اینها حرف های من نیست. حرف های خود دانشجویان است. علت باید ریشه یابی و بررسی شود. فضای امنیتی که من از آن صحبت کردم مربوط به برخوردهایی است که نسبت به انتقادات صورت می‌گیرد. امنیتی بودن به این معناست که نهادهای خارج از دانشگاه بر فعالیت های دانشگاهی نظارت کنند. اگر دانشگاه بر اساس قوانین مختص خود برخورد کند که ایرادی وارد نیست! جی پلاس: آیا می‌توانید مصداقی را در این زمینه بیاورید؟ رهبری: فعالان دانشجویی را داریم که به زندان رفته اند. زندان نهادی است مربوط به قوه قضاییه و نهادهای امنیتی خارج از دانشگاه. برخورد اینگونه با فعالیت های داخل دانشگاه یک دانشجو، مصداقی است بر دخالت نهادهای خارج از دانشگاه بر دانشگاه. ۱۶ آذر سال ۸۸ در دانشگاه تهران چندین نیرویی که مشخص نبود منتسب به کجا هستند، وارد دانشگاه شدند بدون آنکه دانشجوی دانشگاه تهران باشند. حضور آنها بود که فضای دانشگاه را بسیار ملتهب کرد یا حمله نهادهای خارج از دانشگاه به کوی دانشگاه. اینها همه مصادیق نهادهای خارج از دانشگاه بر دانشگاه هستند. همه این مسائل بر جنبش های دانشجویی تاثیر منفی گذاشته و ترس را در دل آنها ایجاد کرده است. در رابطه با مصاحبه های ادوار انجمن اسلامی با شبکه های بیگانه هم باید بگویم که صحیح نیست که فعالیت های یک شخص یا گروه خاص را به انجمن اسلامی نسبت دهیم وکل تشکل را زیر سوال ببریم. جی پلاس: با وجود اینکه تشکل های دانشجویی در یک جا فعالیت می‌کنند اما نمی توانند با هم گفت و‌گو کنند. درست است که اختلاف عقیدتی میان آنها وجود دارد، اما می توانند در قالب گفتمان های مختلف به توافقاتی برسند و برای پیشبرد اهدافشان فعالیت هایی داشته باشند. چرا این اتفاق نمی افتد؟ طلوعیان: تفاوت زیادی بین انجمن ها وجود ندارد. اگر بخواهم به سوال شما جواب بدهم که چرا انجمن ها نمی‌توانند با هم صحبت کنند باید بگویم که قانون گریزی در بین انجمن ها وجود دارد و قانون را به رسمیت نمی شناسند و متاسفانه موضوعات را بر اساس مواضع جناحی خودمان تحلیل می‌کنیم. ما نیاز به غیریت سازی بر اساس قانون داریم. نباید تشکل ها را بر اساس خط فکریشان مورد نقد غیر منصفانه قرار داد. ما تشکلی هستیم که افتخار می کنیم به اینکه مطیع قوانین جمهوری اسلامی و طرفدار نظام هستیم. غیریت سازی با دیگران می‌کنیم که بر اساس قانون و محور ولایت فقیه است. اینها باید ملاک غیریت سازی هر تشکلی باشد. اگر تشکلی کسی را درون خودش راه بدهد که در آن تشکل، ناخالصی ایجاد کند به دلیل انجام نگرفتن غیریت سازی است که در آن تشکل انجام نگرفته است. در آخر، باید بگویم که غیریت سازی بر اساس قانون جمهوری اسلامی را قبول داریم اما غیریت سازی بر اساس خط فکری تشکل های دانشجویی را نباید بپذیریم. جی پلاس: چرا نمی توانیم با هم حرف بزنیم و مشکل کجا قرار دارد؟ رهبری: تمام تشکل های دانشجویی ما حداقل در آرمانشان مشترک هستند، ولی در عرصه عمل است که در واقع به مشکل می خورند که آن هم به خاطر تفاوت دیدگاه افراد است. در بحث جمهوریت نظام، هیچ مشکلی وجود ندارد. چیزی که مشکل ساز است تعاریف مختلف از جمهوریت است. در حال حاضر، تعریف یکسانی از این موضوع در بین افراد وجود ندارد و این نقطه مشک ‌ساز ماجراست. من هم با حرف دوستمان موافق هستم که باید به جمهوریت و اسلامیت نظام تاکید کرد ولی سوالی که پیش می آید این است که کدام جمهوریت؟ اگر همکاری بین تشکل ها بخواهد صورت بگیرد، در گام نخست باید افراد با هم به یک نتیجه یکسان و یک نقطه اشتراک برسند. با این حرف موافق هستم که باید بر اساس قانون اساسی رفتار شود و غیریت سازی صورت پذیرد. اما سوالی که اینجا به وجود می آید این است که کدام قانون؟ به نظر من برخی از اصولی که در قانون اساسی ما وجود دارد مغفول مانده است و باید تلاش کنیم که تمام قوانین را اجرا کنیم. چون تمام این قوانین حقوق مردم ایران است و باید مانند دیگر قوانین به آنها عمل شود. تشکل های دانشجویی باید سعی کنند که قوانینی را که اجرا نمی شوند، به دولت و دیگر نهادها تذکر دهند. جی پلاس: اما مشکل تشکل های دانشجویی به نظر می رسد که در برقرار نشدن دیالوگ است و البته به سطح جامعه و دیگر مسائل موجود هم تسری پیدا کرده است. طلوعیان: من خوشحال هستم که به یک نقطه اشتراک رسیدیم و آن هم غیریت سازی بر اساس قانون اساسی و اسلام است. در بحث اینکه فرمودید کدام قانون و کدام جمهوریت باید بگویم که با نهاد‌ها و افرادی که سعی می‌کنند، این فضا را به وجود می‌آورند باید برخورد کنیم و این اجازه را ندهیم. کسی که موضع گیری می کند و سعی می کند که وزن به جمهوریت دهد یا کسی که وزن به اسلامیت می دهد باید مورد برخورد قرار بگیرد و باید موضع گیری مناسبی در قبالشان داشته باشیم. جی پلاس: در رابطه با استیضاح وزیر علوم و رای عدم اعتماد به گزینه های پیشنهادی دولت شاهد فعالیت دانشجویان و موضع گیری جدی از سوی تشکل ها نبودیم. این امر را ناشی از چه می بینید؟ رهبری: عملکرد چندان منفعلانه نبوده است. با وجودی که استیضاح آقای فرجی دانا در تابستان رخ داد و دانشگاه ها تعطیل بودند، حدو ۵ هزار دانشجو از ایشان حمایت کردند و خبر آن تیتر اول روزنامه ایران بود. در رابطه با رای عدم اعتماد کاندیداهای بعدی هم باید بگویم که انجمن اسلامی دانشگاه تهران و انجمن اسلامی دانشکده حقوق بیانه های مختلفی را منتشر کردند. ناامیدی دانشجویان نسبت به مجلس بعد از برکناری آقای فرجی دانا به نوعی منجر به کم کاری آنها شد. نکته دیگر اینکه جنبش دانشجویی از دل دانشجویان برمی انگیزد. هنگامی که دانشجویان به خیلی از مسائل به دلایل مختلف توجهی نمی کنند، طبیعتاً جنبش های دانشجویی هم با انفعال رو به رو می‌شوند. این دو بر هم منطبق و تاثیرگذار هستند. جی پلاس: وقتی شما به عضویت یک تشکل خاص درآمدید و این مسئولیت را پذیرفتید که نماینده دانشجویان باشید، باید این ویژگی را در خود ارزیابی می کردید که آیا توانایی آن را دارید که دانشجویان را با خود همراه کرده و به فعالیت بکشانید. اگر متاثر از فضا هستید و نمی توانید هدایت آنها یا نمایندگی شان برای طرح خواسته هایشان را در دستتان بگیرید، چرا این نقش را پذیرفته اید؟ طلوعیان: نکته ای که وجود دارد این است که بحث های سیاسی و فکری، بحث هایی تئوریک است که مربوط به نخبگان علاقه مند است. اما برنامه هایی هم هستند که مخاطبان آن بسیار گسترده تر هستند. می‌خواهم بگویم ذائقه دانشجویان تغییر کرده و آنها به موضوعات متفاوت تری در مقایسه با گذشته علاقه مند شده اند نه اینکه منفعل شده اند. رهبری: من هم موافقم که ذائقه ها تغییر کرده است. دانشجویان تا ۱۰ سال پیش به مسائل سیاسی - اجتماعی علاقه مندتر بوده اند و امروزه بیشتر به مسائل فرهنگی و هنری گرایش دارند. جی پلاس: این تغییر ذائقه را مثبت می دانید؟ طلوعیان: بخشی از این تغییر به ذائقه مربوط می شود و بخش دیگر، مربوط به شخصی شدن فعالیت های دانشجویان است. رهبری: درست است. فعالیت ها به حوزه های شخصی منتقل شده اما به همان نسبت کمتر هم شده است. وقتی دانشجویان بعد از گذشت یکی دو ترم از درسشان به این فکر می‌کنند که چگونه باید برای تحصیل در خارج از کشور اقدام کنند، باید از خود بپرسیم چرا این فضا شکل گرفته است؟ امروزه دانشجویان نه علاقه ای به فعالیت های دانشجویی و نه دغدغه ای نسبت به آنها دارند. نکته دیگری که وجود دارد تفاوت بین روحیه های دانشجویان دهه ۶۰ و دهه ۷۰ است که امروز دانشجو هستند. جی پلاس: شاخص فعال بودن یک تشکل را در چه می دانید؟ صدور بیانه و برگزاری نشست شاخص هایی کافی هستند؟ طلوعیان: اینها فعالیت های روزمره هستند که کافی نیست. باید به سمت کارهای فکری برویم. مثلاً اگر شهید مطهری را یک روشنفکر دینی می دانیم، باید فکر او را گسترش دهیم نه آنکه تنها به برگزاری نشست و مناظره اکتفا کنیم. باید فکر ایشان را در سطح دانشگاه رواج دهیم و دانشجو را پرورش دهیم. رهبری: ما هم قطعاً در انجمن آموزش اعضا را داریم که بتوانند رشد کرده و مسائل اجتماعی- سیاسی را بهتر بشناسند. جی پلاس؛ دانشجو در دانشگاه باید کار سیاسی یا کارورزی سیاسی کند یعنی به نظر شما دانشگاه باید مجرایی برای ورود دانشجویان به مقام های سیاسی آتی باشد؟ طلوعیان: حضور ما در فعالیت های بیرون از دانشگاه هم تاثیر سیاسی دارد و هم تعامل اعضا با کارگزاران سیاسی و نحوه نشست و برخاست با آنها خود به نوعی کارورزی سیاسی است. رهبری: به نظر من این موضوع درست نیست که تشکل های دانشجویی با تشکیلات خارج از دانشگاه ارتباط تنگاتنگی داشته باشند. طبق فرمایشات رهبری نیز دانشگاه محل جولان احزاب نیست. ورود یک حزب به دانشگاه دانشجویان را از استقلالی که باید داشته باشند، خارج می‌کند و نرم های دانشگاه را از بین می‌برد. درست است که ارتباط بین آنها وجود دارد اما نباید اینگونه باشد که تشکل های دانشگاهی تمام وقت، در تشکیلات خارج از دانشگاه حضور داشته باشند و بالعکس. جی‌پلاس: دانشجویان از شرایط دانشگاه های امروز راضی هستند؟ طلوعیان: به لحاظ علمی پیشرفت های زیادی داشته ایم که به تبع آن میزان رضایتمندی بالا بوده است. اما در رابطه با فضای تشکیلاتی خیر! همانطور که اشاره هم شد دانشجویان آنقدر درگیر مسائل شخصی خود هستند که دیگر به مسائل جانبی اهمیت نمی‌دهند. این موضوع راضی کننده نیست. رهبری: به طور کلی دانشجویان امروز از مسائل صنفی ناراضی هستند. از وضعیت خوابگاه ها گرفته تا آزمایشگاه ها و کلاس ها. در رابطه با بحث های علمی نیز باید بگویم که امروزه استادانی را در سطح دانشگاه ها داریم که توان علمی بالایی ندارد و علت هم این است که بسیاری از استادان توانمند به ویژه در علوم‌ انسانی در رشته های مختلف کنار گذاشته شده اند و جایگزین های آنها افراد چندان لایقی نبوده اند. در رابطه بحث مربوط به تشکل ها هم اگر نگاه عادلانه ای نسبت به تشکل ها وجود داشته باشد، رضایتمندی حاصل خواهد شد. جی پلاس: یعنی با وجود تمام شرایط و مناسباتی که امروزه شما از دانشگاه ها ترسیم کردید، به نظر می رسد که دانشگاه ها بیشتر نیازمند تشکل های صنفی هستند تا سیاسی؟ طلوعیان: در دانشگاه ها تفکرات متنوعی از فرهنگی گرفته تا سیاسی وجود دارد. وجود تشکل های مختلف در دانشگاه هم به همین علت است که سلایق مختلف به سمت تشکیلات مرتبط با خود بروند. بنابراین نمی توان تشکلات را فقط به یک حوزه محدود کرد. رهبری: به نظر من نمی توان فعالیت سیاسی را تعطیل کرد و البته باید به سمتی رفت که فعالیت هایی در تمام سطوح وجود داشته باشد.

انتهای پیام

دیدگاه شما