جی پلاس- « بروید تحکیمِ وحدت کنید.» یک سال پس از پیروزی انقلاب، در سال ۱۳۵۸ دانشجویان پیرو خط امام با توجه به دستور صادر شده از سوی امام خمینی (س) برای ایجاد هماهنگی بین انجمن های اسلامی، یک تشکل واحد دانشجویی را با عنوان «اتحادیه انجمن های اسلامی دانشجویان دانشگاه های سراسر کشور» (دفتر تحکیم وحدت) تاسیس کردند. همین دانشجویان بودند که لانه جاسوسی را تسخیر کردند و «انقلاب دوم» را رقم زدند و در تقویم در کنار «روز دانشآموز»، روز «استکبارستیزی» را هم ثبت کنند. همین ثبت روزها بود که باعث شد دانشجویان تا چندین سال، تنها متولی برگزاری راهپمایی های بزرگداشت این روز باشند. تا اینکه پای شورای تبلیغات اسلامی به برگزاری این راهپیمایی ها باز و مسیر برگزاری راهپیمایی های دانشجویان از دولتی ها جدا شد. پیش از آنکه فعالیت ها و تجمع های دفتر انجمن های اسلامی در سال ۷۸ محدود و به مرور حذف شود، راهپیمایی های روز ۱۳ آبان دانشجویان از راهپیمایی های شورای تبلیغات اسلامی جداگانه انجام می شد. اما اساس این اختلاف در برگزاری راهپیمایی ها در چه چیز بود؟ یک روز غیر دولتی دفتر تحکیم وحدت به دلیل سابقه اعضای اصلی آن در حادثه تسخیر لانه جاسوسی و حمایت های سیاسی، در دهه ۶۰ عمده ترین مرجع فعالیت های دانشجویی بود. در همان سال ها بود که دفتر تحکیم وحدت، ۱۳ آبان هر سال را با برگزاری یک راهپیمایی از دانشگاه تهران تا مقابل لانه جاسوسی و در مرحله آخر با به آتش کشیدن پرچم آمریکا گرامی می داشت. اواخر دهه ۶۰ و اوایل دهه ۷۰ هم زمان با دومین دوره ریاست جمهوری آیت الله هاشمی رفسنجانی، نسل جدید دانشجویانی وارد دانشگاه شدند که عموماً دیدگاهی متفاوت با دیدگاه اعضای قبلی دفتر تحکیم داشتند. علاوه بر این، بروز شکاف میان جناح چپ و راست در همان زمان موجب شد تا شورای تبلیغات اسلامی در سال ۶۹ برای در دست گرفتن راهپیمایی این روز دورخیز کند و اعضای دفتر تحکیم وحدت نیز به نشانه اعتراض علاوه بر حضور در دفتر این شورا و ابراز مخالفت، زمانِ به خصوص خود را برای برگزاری راهپیمایی ویژه دانشجویان مشخص کنند. مجید فراهانی، از اعضای سابق دفتر تحکیم وحدت، درباره ریشه این اختلاف ها به جی پلاس می گوید: « روز ۱۳ آبان به عنوان نماد تسخیر لانه جاسوسی از طرف مردم و دانشجویان همواره به عنوان یک روز غیر دولتی گرامی داشته می شد. کما اینکه منشا این روز هم اساساً غیر دولتی بود. اما شورا تبلیغات اسلامی از اواخر دهه ۶۰ برای برگزاری یک مراسم موازی دولتی و حکومتی اقدام کرد. البته انحصاری هم وجود نداشت و آنها هم می توانستند مراسمی برگزار کنند. بنابراین سال ۶۸ برای اولین بار دو مراسم برگزار شد. تا قبل از آن، تنها یک مراسم با محوریت دانشجویی برگزار می شد. مخالفت هایی که با این حرکت شکل گرفت دلایل خاص خودش را داشت. یکی از آنها ویژگی جنبش دانشجویی و استقلال آن از دولت و حکومت بود. منشا این حادثه می توانست ضامن منافع ملی ما باشد. به صلاح نبود که جمهوری اسلامی ایران به عنوان یک حکومت مستقر سردمدار اعتراضی غیر دولتی بشود. کما اینکه اگر این حادثه در ظرف مکانی و زمانی خودش به عنوان یک حادثه غیر دولتی و حکومتی باقی می ماند، راه برای چانه زنی دولت ها و حفظ منافع بیشتر ایران همچنان باز بود.» با این حال شورای تبلیغات اسلامی عزمش را برای ورود به این مسئله جزم کرده بود. حتی سران سه قوه نیز در آن زمان معتقد بودند که کار به جایی کشیده که باید دولت در این زمینه وارد شود. علی شکوری راد، از اعضای سابق شورای مرکزی دفتر تحکیم وحدت، به جی پلاس درباره جلسات برگزار شده با سران شورا تبلیغات اسلامی می گوید: «من و چند تن از دوستان تصمیم گرفتیم در این باره با آقای جنتی که در آن زمان قائم مقام آقای رفسنجانی در شورا بودند صحبت کنیم. ما از ایشان خواستیم که بزرگداشت هر روزِ به خصوص را به اقشار همان روز واگذار کنند. مثلاً برگزاری بزرگداشت روز کارگر را به کارگران و روز معلم را به معلمان واگذار کنند و در کنار اینها ۱۳ آبان و ۱۶ آذر را به دانشجویان واگذار و از ورود دولتی به این قضایا خودداری کنند. اتفاقاً آقای جنتی هم از این قضیه استقبال کردند. اما گفتند که باید با سران سه قوه بر سر این مسئله صحبت کنند. گویا صحبت ها به جایی نرسید و از آن زمان دانشجویان راهپیمایی مخصوص به خود را جدا از راهپیمایی شورای تبلیغات اسلامی برگزار می کردند.» بحث اصلی دو جریان دانشجویی و دولتی بر سر محتوای برگزاری این مراسم بود. سخنران ها، پرچم آتش زدن ها، قطنامه های صادر شده و شعارهایی که دانشجویان سر می دادند چیزی نبود که دولتِ وقت خواهان شنیدن، دیدن و اصلاً برگزار شدن آن باشد. به گفته علی باقری، از اعضای شورای مرکزی دفتر تحکیم وحدت و از برگزار کنندگان این مراسم، «عدالت خواهی» و «استکبار ستیزی» دو محور عمده دانشجویان برای برگزاری این مراسم بود که می توانست زیر سایه مراسم دولتی کم رنگ شود و یا در کل از بین برود. «آن زمان ما اصراری نداشتیم که تنها برگزارکننده باشیم. اتفاقاً استقبال هم می کردیم. اما تنها از این جهت که شورای تبلیغات به دانشجویان اعتماد و برگزاری مراسم را به آنها واگذار کند. این انکار در واقع از سوی شورای تبلیغات به ما وارد می شد. فشارهای زیادی در این کشاکش بر دفتر تحکیم وارد شد که این مراسمِ جداگانه دانشجویی را برگزار نکند اما دفتر هم در طول این سال ها با وجود تمامی مشکلات این چراغ را روشن نگه داشت و مراسم ها را تا سال ۷۸ که فعالیت های دفتر محدود شد، به سبک و سیاق خودش و با سر دادن شعارهایی که به آنها اعتقاد داشتند انجام می داد.» باقری در ادامه درباره اختلاف بر سر انتخاب سخنران و سر دادن شعارها در مراسم به جی پلاس می گوید: « اساس حرکت برای این بود تا از سر دان برخی شعارها در مراسم جلوگیری شود. یک دسته از این شعارها مستقیم به ۱۳ آبان مربوط می شد که مشخصاً شعارهای استکبارستیزانه و ضد آمریکایی بود. مراسم دولتی معذوریت هایی برای پرداختن به آنها داشت. یک دسته شعارها هم بودند که مستقیم به ۱۳ آبان مربوط نمی شد و حول شعارهای آزادی خواهانه، عدالت خواهانه و مخالف با روندهای فضای سیاسی روز بود و سر داده می شد. یکی از شعارهایی که در آن شرایط و از بعد عدالت خواهانه گفته می شد شعار «کاخ نشینان همه دین فروشند - بر آمریکا هرگز نمی خروشند» یا «آنها که در خانه شاهانند - از رنج ملت همه بیگانه اند» بود. این شعارها شاید مستقیم به بحث ۱۳ آبان و استکبارستیزی مربوط نمی شد، اما جزو آرمان های جنبش دانشجویی در آن سال ها بود. اینها به مناسبت ۱۳ آبان به عنوان یک جشنواره اعلام مواضع دانشجویی در سطح عمومی سر داده می شد. طبیعی هم بود که در آن دوران در یک مراسم دولتی چنین مجالی برای سر دادن چنین شعارهایی وجود نداشته باشد.» در سال ۷۶ برای اولین بار مراسم به آتش کشیدن پرچم آمریکا از برنامه مراسم ۱۳ آبان دانشجویی حذف شد. دو سال بعد یعنی در سال ۷۸ فعالیت های بیرون از دانشگاه دفترهای انجمن اسلامی به دلیل حوادث کوی دانشگاه تهران در تابستان همان سال حذف شد. از آن زمان تا کنون دیدگاه های دو طرف در زمان های مختلف تغییراتی کرده است، اما تنها برگزارکننده برنامه بزرگداشت روز ۱۳ آبان شورای تبلیغات اسلامی است که مراسم را به شکل رسمی و دولتی و با حضور دانش آموزان برپا می سازد. انتهای پیام
از ۱۳ آبان تا ۱۳ آبان!
کد خبر:
۳۹۲۰۱۲