گشت و گذار در شبکه های اجتماعی همیشه هم اتلاف وقت نیست.آن زمان که باعث شود با روحانی جوان و صاحب نظری که با زبان این شبکه ها آشناست و به خوبی قواعد حضور در این شبکه ها را می داند قرار مصاحبه ات را بگذاری، خیلی هم محل مناسبی به حساب می آید. پسرِ حاج صادق آهنگران بودن برای کسی که تلاش دارد خودش را تنها با عنوان «محمدعلی آهنگران» معرفی کند یک هویت جانبی به حساب می آید. با این حال دانستن رابطه پدر و پسری یکی از متولدین دهه ۶۰ با پدرش که یکی از افراد تاثیرگذار دوران انقلاب و جنگ است، چندان هم خالی از لطف نیست. در ادامه گفت و گوی جی پلاس با او را می خوانید. آقای آهنگران! شما را با چه عنوانی صدا کنیم؟ حجت الاسلام آهنگران؟ دکتر آهنگران یا پسر حاج صادق آهنگران؟ علاقه مندم که صرفاً به عنوان محمدعلی آهنگران شناخته شوم. البته هر کدام از این عناوین در عین اینکه به من مربوط است، وزن مخصوص به خودش را دارد. بر خلاف برخی از حوزوی ها که حتماً باید به عناوین حوزوی آنها را خطاب کنید یا اگر کم گویی کنید ناراحت می شوند، من خیلی با این عناوین میانه ای ندارم چرا که معتقدم اطلاق این عناوین وظیفه، تکلیف و انتظاری را که اجتماع از آن شخص دارد، بیشتر می کند. وقتی به کسی میگویید «حجت الاسلام» یعنی او حجتی است برای اسلام. در حالی که من خودم را در این حد نمی دانم. نه فعل و نه قول من، نباید و نمی تواند حجتی برای مسلمانی کسی باشد. من اگر خلاف کردم کسی نباید به اسم اسلام، دین و قرآن بنویسد. طلبه شدنم هم به خاطر عناوین مخصوص به آن نبوده است. در مورد لقب دکتر هم باید بگویم که مدرک کارشناسی ارشدم را از دانشگاه علامه گرفته ام و برای ادامه تحصیل در مقطع دکتری اقدام کرده ام. هنوز دکتر نشدهام اما برخی از روی لطف ما را به عنوان دکتر بعد از این، در نظر می گیرند و دکتر خطاب می کنند. در مورد پسر حاج صادق آهنگران بودن تا به حال فکر کرده اید که زیر این لقبِ به خصوص مجال بروز به عنوان یک هویت مستقل را پیدا نکرده اید؟ پسر حاج صادق آهنگران بودن دو وجه دارد؛ یکی از آنها برمی گردد به اینکه من چه حس و نظری در این باره داشته باشم. دیگری به دیگران برمی گردد که چه تحلیلی از این قضیه دارند. برای من، قطعاً پسر یک شخصیت انقلابی مبارز، پیرو مکتب اهل بیت و مخلص بودن بسیار باعث افتخار است. این بخش نه تنها من را ناراحت نمی کند بلکه اسباب مسرت و خوشحالی ام هم می شود. اما این حس شیرین قطعاً همراه با مسئولیت است. وقتی جنگ شروع شد، پدرم ۲۳ سالش بود. دقیقاً بعد از دیده شدن در رسانه ها و شناخته شدن به عنوان یکی از پرورش یافتگان مکتب امام خمینی (ره) مسئولیت سنگین ایشان به خانواده نیز تسری پیدا کرد. طبیعی است که اتصال و ارتباط با بزرگان مسئولیتی را بر دوش آدم می گذارد. اما اینکه بخواهم به واسطه پسر حاج صادق آهنگران بودن تقاضای امتیازاتی داشته باشم یا انتظار داشته باشم که برای من شان دیگری قائل باشند باید بگویم که این را دون از شخصیت و منزلت خودم می بینم. تا به حال شده فکر کنید که این مسئولیت ها فاصله ای میان شما و پدرتان انداخته باشد؟ خیر! فرزندان مسئولین و شهدا به واسطه ضرورتهای انقلاب و جنگ کمتر از نعمت وجود پدر در خانواده بهره مند بودند. البته این چیز خوبی نیست. یعنی در حالت عادی نباید خانواده و فرزندان را در نظر نگرفت و به آنها کم توجهی کرد. اما انسان گاهی اوقات به واسطه قرار گرفتن در موقعیتها مجبور می شود که یک سری محدودیت هایی را بر زندگی خودش و اطرافیانش اعمال کند. طبیعتاً در آن سن و سال خیلی قوه تشخیص نداشتم. اما الان جور دیگری به آن نگاه می کنم. با علم به اینکه اگر در آن جایگاه بودم، من هم همین راه و روش را انتخاب می کردم. البته نبودن ایشان و اثرات این غیبت را کتمان نمی کنم. انسان وقتی زندگی اش از حالت عادی خارج میشود، عوارضی دامنش را می گیرد. مثلا دلتنگ و افسرده میشود و نیاز به توجه ویژه را در خودش حس می کند. با این حال برای درست دیدن بحث فاصله میان پدرها و پسرها و به نوعی اختلاف نسلی باید نگاهمان را دقیق کنیم. اختلاف نسلها همیشه هست چه جنگی باشد و چه جنگی نباشد. فرقی هم نمی کند که متولد چه دهه ای از تاریخ باشید. با پدر و مادرتان که حداقل ۲۰ سال اختلاف سنی دارید قطعاً به مشکل برمی خورید. پرسش شما را این گونه تحلیل می کنم که شاید شما این شکاف را در متولدین دهه ۶۰ و جنگ بیشتر می بینید که طبیعی است. اتفاق بزرگی مثل انقلاب در کشور به وقوع پیوسته و بعد از آن هم سال های جنگ بوده و شرایطی را ایجاد کرده است. در هر دو مورد هم جوانان نقش اساسی داشتند. بحث برای خیلی از جوان ها به ویژه آنهایی که پدرانشان به جبهه رفته اند و بازگشته اند این است که اختلافات، دامن روابط میان آنها را گرفته است. ویژگی نسل جدید این است که به درستیِ کار پدر و مادرش اعتقاد ندارد. یکی از ویژگی های منحصر به فرد امام (ره) هم این بود که به عنوان یک رهبر سیاسی، تفاوت نسل خودش با جوان ها را به رسمیت شناخت و از این تفاوت، حُسن استفاده را کرد. امام (ره) به جوانان مقطع انقلاب و جنگ اعتماد کرد و به آنها اجازه اشتباه کردن داد. این انقلاب و تفاوت حکومت ها، تفاوت مکانیزم فرهنگی آن، به علاوه تفاوت رسانه ها، شکل گیری وسایل ارتباط جمعی و کوچک شدن جامعه طبیعی است که اختلافاتی میان نسل ها ایجاد می کند. اختلافاتی که نمی توان همه را مولود جنگ یا انقلاب دانست. طبیعتاً با نسلی طرف هستیم که نسبت به نسل قبلی به مراتب باسوادتر و فهمیده تر است. اما این نسل که من نیز متعلق به آن هستم، نسبت به نسل قبل حالتی اعتراضی دارد. بخش بزرگی از این اختلاف به کثرت اطلاعات این نسل از اتفاقات اطرافش برمی گردد. از این رو، به نتایج دیگری دست پیدا کرده که نسل قبلی به واسطه کم و کاستی اطلاعاتش نتایج دیگری گرفته است. وقتی که نسلی اطلاعاتی داشته باشد، نتایج دیگری می گیرد که نتایجش با نتایج پدرش متفاوت است. این تفاوت در نتیجه گیری، بعضی اوقات باعث اختلاف و نزاع می شود. یعنی از نظر شما این اختلاف به دلیل خلاء در ترجمه اطلاعات در نسل دهه نخست انقلاب ایجاد شده است؟ یعنی پدران ما منتقل کنندگان خوبی نبودند؟ نباید همه را گردن پدرانمان بیندازیم. بخشی از آن هم گردن خود ماست. بخشی از آن به نحوه عرضه ارزش هایی که پدران ما به آن اعتقاد داشتند بر می گردد؛ جهاد، مقاومت، شهادت، ایثارگری و از خود گذشتگی، ارزش هایی بود که در نسل قبل از ما خیلی بهتر و بیشتر نمود داشته است. فضیلت ها در شرایط سخت خودشان را بیشتر نشان می دهند. اینکه چگونه می توان آنها را برای نسل بعدی که امام و جنگ را درک نکرده منتقل کنیم، جواب سادهای ندارد. برای تبلیغ ارزش ها چند گزینه خیلی مهم است؛ نخست اینکه چه کسی و چگونه آن را تبلیغ می کند. این دو، عنصر مهم تبلیغ هستند. اگرجوان نسل امروز عمامه به سری را ببیند که ارزشی را تبلیغ می کند اما در عمل و رفتارش ملتزم و معتقد به آن ارزش ها و آرمان ها نیست، اولین قدم را برای تشکیک در اصل آن ارزش برمی دارد. از سوی دیگر، شاید فرد مبلغ آدم خوب و صاف و ساده ای هم باشد اما نحوه تبلیغ و ارائه اش به شیوه ای باشد که نقص و تندی داشته باشد. گاهی اوقات هم مشکل از گیرنده است. گاهی اوقات آن قدر درگیر این دنیای تو در توی اطلاعات شده ایم که صدا به صدا نمی رسد و نمی توان درستی پیام را درک کرد. بااین حال معتقدم که نسل ما و نسل های بعدتر از ما در همه زمینه ها از گذشتگان خودشان جلوتر هستند. ممکن است افراد این نسل با من به عنوان یک مبلغ دینی تندی کنند، اما این نشانه دین گریزی نیست. مگر من دین هستم که بخواهم بر اساس این رفتار حکم صادر کنم؟ آن وقت، مثال همین فردی می شود که خدمت امام (ره) رسید و گفت که فلان مسئول به شما اعتقادی ندارد، امام (ره) هم در جوابشان گفتند که مگر من اصول دینم که باید به من اعتقاد داشته باشد؟ اگر بخواهیم استراتژی امام را در مواجهه با جوان ها به کار ببریم چه باید بکنیم؟ نمی خواهم شعاری حرف بزنم. واقعیت این است که معتقدم که این جوان ها هستند که باید خودشان را به نسل قبل از خودشان اثبات کنند. مهم ترین، اولین و اساسی ترین چیزی که باعث می شود یک جوان بتواند خودش را اثبات کند، این است که بنشیند و درباره دنیای اطرافش فکر کند. هر گره ای به دست جوانی باز شده از افکار اوست که بر اساس بنیان صحیحی شکل گرفته است. سپس جوان باید کار کند. منظورم شغل داشتن و شاغل بودن نیست. بسیاری از افتخارات کشور ما ناشی از نوآوری کسی است که فکرش را عملی کرده و منتظر نمانده تا بیایند و برایش امکانات فراهم کنند تا او بتواند از خودش اثری باقی بگذارد. سومین مرحله که واقعاً جای تامل دارد صبر پیشه کردن است. یکی از انتقاداتم به هم نسلان خودم و خودم در وهله اول این است که صبرمان کم است. انتظار داریم در مدت زمان کوتاه به نتیجه برسیم. هر چیزی ظرفیتی دارد و باید انتظاراتم را مطابق با آن ظرفیت هماهنگ کنم. در عین اینکه عقیده دارم این جوان ها بودند که امام (ره) را درک کردند، شناختند، فهمیدند و به سراغ ایشان رفتند. اگر جوان ها به سراغ امام نمی رفتند امام (ره) چگونه میتوانستند در شرایط حبس، حصر و تبعید با جوان ها و با ابزار ابتدایی با آنها ارتباط برقرار کند. امام (ره) با قدرتی مثال زدنی جوان های نسل انقلاب را باور کرد. فرمانده سپاه ابتدای جنگ یک جوان ۲۷ ساله بود. نخست وزیر زمان جنگ یک فرد ۳۴ ساله بود. وزیران همه در ردههای سنی ۳۰ سال بودند. بیشتر آنها به ضرورت دوران فعالیتشان درس نخوانده بودند که نسل حاضر در مقایسه با آنها بسیار تفاوت دارند. حداقل در زمینه مدارک دانشگاهی از آن نسل، جلوتر است. این حرف ها مال آن زمان بود. موضع گیری جوانان در برابر یک نظام اسلامی خیلی متفاوت از موضع گیری در برابر یک نظام طاغوتی است. بسیاری از جوان های امروز، آن شرایط تاریخی را درک نکرده اند که بخواهند همانند پدرانشان تاثیرگذار باشند یا به آن ارزش ها پایبند باشند. اکنون چه باید کرد؟ در جایگاهی نیستم که بخواهم در این زمینه نسخه بپیچم. باید ببینیم که الان در کجا ایستاده ایم و بعدها به کجا باید برویم. من اولین انتخاباتی که شرکت کردم دوم خرداد سال ۷۶ بود. در آن سال، رای اولی بودم .نتیجه آن انتخابات و زلزله ای که کشور را لرزاند نتیجه انتخاب نسل من بود. چون بیشتر کسانی که رای دادند رای اولی بودند و از متولدین دهه ۶۰ به حساب می آمدند. وقتی قرار است نسل من به عنوان رای اولی در مقطعی قدم بگذارد قاعدتاً تحول ایجاد می کند به عبارت دیگر، روال سیاست ورزی را در جمهوری اسلامی می توان دو قسمت کرد: قبل از دوم خرداد و بعد از دوم خرداد. اینجاست که متوجه میشوید هر جا که نسل من پایش را از برخی مسائل بیرون کشیده و به اصطلاح قهر کرده نتیجه اش چیزی نبوده که به نفع خودش و کشورش باشد. همان طور که وقتی تصمیم گرفته دوباره به میدان برگردد فهمیده که می تواند منشا تحول باشد. منتها این نسل تحولات و تغییرات را به روش خاص زمانه خودش انجام می دهد. بعضی ایراد می گیرند که فرار مغزها خوب نیست. این را قبول ندارم زیرا این امر، جویندگی و روحیه پژوهشگری در نسل من را نشان می دهد. منِ جوانِ متولد دهه ۶۰ وقتی ببینم مرزهای کشور برای علم آموزی پاسخگو نیست، به خارج از مرزها کوچ می کنم. ویژگی نسل من این است که دیگر دربست چیزی را قبول نمی کند و دائماً با درستی و غلطی چیزها دست به گریبان است. به عنوان یک طلبه از این ویژگی دفاع میکنم. من به عنوان یک فرد ملبس می بینم که وقتی روی منبر می روم و حرفی را می زنم، دیگر نباید آن حس قدیمی پذیرش بی چون و چرا از سوی مخاطبینم را داشته باشم. می فهمم که باید آماده باشم تا پرسش های متعددی ر ا پاسخ بدهم و گاهی در مقابل برخی از حملاتی که به من می شود ایستادگی کنم. وقتی که میدانید بالای منبر رفتن و صحبت کردن دیگر مثل سابق نیست و خریداری ندارد پس چرا طلبه شدن را انتخاب کردید؟ همیشه کسانی توانسته اند در امور، تغییر ایجاد کنند که خودشان بخشی از آن روند باشند. مثلاً فرض کنید مهم ترین تحول در فقه و فقاهت را خود فقها به وجود آورند. چون و چرایی که در نظرات قبل طرح کردند و اذهان را متوجه کردند. پس شما قرار است حرف جدیدی بزنید؟ نظام فکری در حوزه علمیه نیاز به چالش و چون و چرا دارد. به تعبیر قدیمی تر ها نیاز به اجتهاد و نو شده و تعویض جامه کهنه دارد نیاز دارد که روش های جدید پیدا کنیم. این را دقیقاً چه زمانی احساس کردید؟ روش های تبلیغی گذشته به عنوان یک مبلغ دین و طلبه در روزهایی که سر کلاس می رفتم باعث شدند تا فکر کنم بعضی از حرف ها به دلم نمی نشیند یا خروجی برای امروز من ندارد. بعضی از هم سن و سالانم به این روش های تبلیغی به دیده تردید نگاه می کنند. اگر بخواهم همه چیز به صورت یک طرفه به مخاطبان نو جو و نو گرای خود القا کنیم، قطعا باید منتظر مخالفتها و پس زدن ها باشیم. بنابراین برای ایجاد تغییر در این سیستم خود طلبه ها باید دست به کار شوند. در ساختارهای سنتی تفکر کنند و به اقتضای نسل و شرایط جدید آن را عوض کنند. البته نمی توان بدون در نظر داشتن اقتضائات حوزه تحولی ایجاد کرد چون تغییر و تبدیل در هر سیستمی بدون توجه به گذشته و ریشه های آن معنایی جز استحاله ندارد از طرفی کسی بیرون از حوزه نمی تواند در مورد حوزه تصمیم بگیرد. همان گونه که خارج از حوزه پزشکی کسی نمی تواند این رشته را بررسی کند. برای نوآوری در علم باید به پایه ها اشراف داشت بعد وارد عمل شد. این دلایل مختص زمانی است که طلبه شدید. قبل از آن، چرا به سمت طلبگی کشیده شدید؟ بخشی از ورود من به فاز طلبگی به محیط خانوادگی من بر می گردد. هوشیاری پدرم و مواجهه من با علمایی که نفس حق داشتند خیلی تاثیر گذار بود بود. یکی از این علما خود حضرت امام (ره) بودند. بارها همراه پدرم به دیدار امام رفتیم. همچنین در نوجوانی و ابتدای طلبگی با عالمی آشنا شدم که الگوی خیلی خوبی برای من در روحانیت شد و به واسطه وجود ایشان روحانی شدم. پدرم در این زمینه من را خیلی تشویق کرد. هم زمان با دوره دبیرستان وارد حوزه شدم و در دبیرستان علوم و معارف اسلامی شهید مطهری درس های دبیرستان را همزمان با درسهای حوزه دنبال کردم. این روند بعد از ورود به دانشگاه هم ادامه پیدا کرد. البته مدت زمان زیادی از طلبگی و ملبس شدنم نمی گذرد. سال گذشته در سن ۳۲ سالگی بر خلاف دیگر طلبه ها که در سن ۲۳-۲۴ سالگی طلبه می شوند عمامه گذاری کردم. خیلی در برابر ملبس شدنم مقاومت کردم، چون فکر می کردم یک آدم ملبس باید از پس تمامی پرسش هایی که از او می شود بربیاید و افراد را گیج نکند. دست آخر به این نتیجه رسیدم که این لباس من را در مقابل خیلی چیزها محافظت می کند. عاقبت به تشخیص استادان لباس روحانیت را بر تن کردم. در گذاشتن عکس ملبس خودتان در شبکههای اجتماعی هم هدف خاصی را دنبال می کنید؟ بله! اتفاقاً من با عمد این کار را کردم تا طرف مقابلم بداند که با یک طلبه، با کسی که رسالتی بر عهده دارد وتا حدودی توانایی پاسخگویی دارد طرف است. ضمن اینکه حضور هم صنف های خودم را در شبکه های اجتماعی ضروری می دانم. به هر حال، شبکه های اجتماعی جزو اقتضائات برقراری ارتباط با متولدین دهه های ۶۰ و ۷۰ است. شبکه های اجتماعی یک واقعیت جدید جامعه امروزین است. در واقع، به دلیل نیاز به ارتباط و اطلاع داشتن در دنیا به آنها نیاز است. نیاز به اخلاق و آموزش آن یکی از ویژگی های جامعه امروز است. آموزش هم نیازمند یک زبان مشترک است. امر به معروف و نهی از منکر این نیست که من به خیابان بیایم و با توهین و بردن آبروی افراد بخواهم آنها را هدایت کنم. امر به معروف یعنی اینکه نسبت به رفتار نسنجیده اجتماعی که همه گیر شده با همان زبان همه گیر که برای همه افراد قابل درک و فهم است واکنش نشان دهیم. جامعه ایران هم جامعه ای بلوغ یافته است. اتفاقات بد زیادی ممکن است در جامعه به وقوع بپیوندد اما همه آنها باعث میشود تا جامعه به پختگی برسد. انتهای پیام
آهنگران در گفت وگو با جی پلاس: نسل من یک نسل معترض است
کد خبر:
۳۹۱۳۸۴