یک فعال دانشگاهی و نماینده ششمین دوره مجلس شورای اسلامی با تاکید بر اینکه از نگاه یک دانشگاه، مجلس باید بتواند رفتار خود را با بدنه علمی و اجتماعی جامعه تنظیم کند، گفت: تقویت جایگاه دانشگاه و دانش آموختگان در فرایند تصمیم گیری کشور است به نحوی که یافته های علمی آن ها در حوزه های اجرایی کشور مورد استفاده قرار گیرد. به گزارش سرویس جامعه جی پلاس؛ آنچه این روزها به مناقشه ای دراز دامن بدل شده، نقش و جایگاه دانشگاه با رویکرد های جدید، نسبت به فعالیت های اجتماعی و سیاسی و فرهنگی است. اینکه دانشگاه در کجای جامعه و با چه کارکردی ایستاده موضوعی بود که در ارتباط با وجوه ارتباطی دانشگاه و مجلس این روزها پر رنگ می نماید. از همین باب با الهه کولایی محقق، نویسنده و استاد علوم سیاسی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران که خود هم در فعالیت های جنبش دانشجویی نقش داشته است و هم سابقه ای در نمایندگی مجلس دارد، به گفتگو نشستیم که در زیر می آید:
- خواست جامعه دانشگاهی از مجلس جدید چیست و می خواهند چه تفاوتهایی با مجلس فعلی داشته باشد؟
- از آنجایی که مجلس شورای اسلامی نماد حاکمیت مردم، در واقع نماد اراده و انتخاب مردم هست، بنابراین بسیار مهم است که در یک رویکرد عقلانی و علمی خواسته و مطالبات مردم را اجرایی کند. با توجه به اختیاراتی که مجلس دارد و اینکه آنها منتخب مردم هستند، باید برای تامین مطالبات مردم به نگاه کارشناسی تخصصی و در واقع صلاح دیدها و رویکردهای جامعه علمی و دانشگاهی توجه جدی و مناسب داشته باشند.
- مرکز پژوهش های مجلس در این بین چقدر می تواند در علمی تر شدن کارکرد مجلس در موضوعات مختلف، موثر باشد؟
- با توجه به جایگاه این مرکز در ارایه اطلاعات، تجویزها و تحلیل های کارشناسی به نماینده ها، لازم است این جایگاه تقویت شود. در مجموع فعالیت مجلس در حوزه قانونگذاری و حوزه اصلاح قوانین و از سوی دیگر در حوزه نظارتی، باید ضمن اینکه تحت تاثیر ملاحظات سیاسی هست با نیازهای جامعه تطبیق داشته باشد. به نظر می رسد مجلسی که بتواند متخصصان و کارشناسان را در حوزه های مختلف به عنوان مشاور در جایگاه مناسب قرار دهد، می تواند مجلسی باشد که به درک صحیحی از نیازهای جامعه و طبقه بندی نیازها و به درک صحیح از ظرفیت و امکانات کشور برسد تا چه در حوزه داخلی و چه در حوزه خارجی بتواند بر اساس یک ادراک واقع بینانه از مسائل به تنظیم فعالیت های خودش بپردازد. بنابراین فکر می کنم از نگاه یک دانشگاه، مجلس نهادی است که باید بتواند رفتار خود را با بدنه علمی و اجتماعی تنظیم کند و از آن ظرفیت ها بهره برداری مناسب کند و در جهت استفاده از آنها سازکارهای مناسب را بوجود آورد.
- تقویت جایگاه دانشگاه و دانش آموختگان دانشگاهی در فرایند تصمیم گیری و اجرا در کشور؛ یعنی به گونه ای قوانین تنظیم شود که دستگاه اجرایی و دستگاه قضایی از ظرفیت ها و امکانات دانشگاه بتواند به درستی استفاده کند. منظور از این گفته این است که دانشگاه هم بتواند نیازهای خود را از منابع کشور دریافت کند؛ مثل تخصیص بودجه های مناسب دانشگاه، و هم ساز و کار فعالیت های دانشگاه از طریق وضع قوانین مناسب فراهم شود؛ یعنی در مدریت دانشگاه ها و مدریت گروه های آموزشی استقلال عمل علمی و تخصصی به رسمیت شناخته شود و از سوی دیگر بودجههای پژوهشی مناسب برای فعالیت های دانشگاه ها تامین شود. اگر دستگاه های اجرایی این بودجه ها را به دانشگاه ها تخصیص دهند ساز و کار مناسبی بین دانشگاه و بخش های مختلف اجرایی به وجود می آید. باید توانایی و امکانات علمی دانشگاه ها در بخش های مختلف حکومتی به کار گرفته شود.
- دانشگاها به عنوان کانون فعالیت اساتید و پژوهشگران و نیز دانشجویان همواره جهتگیری ها و رویکردهایشان در فرآیندهای سیاسی جامعه، به دلیل جایگاه تاثیرگذاری که دارند، بسیار تعیین کننده بوده است. توجه داشته باشید با توجه به ساختار گزینش دانشجو، دانشجویان به مناطق مختلف کشور تعلق دارند؛ بنابراین پیام شرکت در انتخابات و ضرورت حضور فعال در انتخابات در نقاط مختلف کشور منتشر می شود. دانشجویان این پیام را به سراسر کشور منتقل می کنند و نقش دانشجویان در این فعالیت های انتخاباتی در اشکال مختلف بسیار تاثیر گذار است. بنابر این دانشگاه با رویکرد فعال و مثبت تاثیر به سزایی بر فضای جامعه گذاشته و به تحرک های اجتماعی کمک کرد.
- یعنی در غیاب احزاب قدرتمند، بار آنها را دانشجویان و دانشگاهیان بر دوش دارند؟
- بله، طبعا در شرایط غیبت احزاب قدرتمند و ریشه دار و قوی در جامعه ما، دیگر گروهای اجتماعی به ناچار این نقش را برعهد می گیرند و بنابر این به نظر می رسد که دانشگاهیان از چنین نفوذی در جامعه برخوردار هستند که بتوانند این نقش را به شکل تاثیر گذار ایفا کنند.
- از نظر شما رابطه ایده آل میان مجلس و دانشگاه چگونه باید باشد؟ به هر حال تحولاتی که شما به آن اشاره کردید، شاید نتیجه فراز و نشیب در نگرشها و دیدگاهای و تغییر در جریانهای سیاسی کشور است که دانشگاه را چگونه می بینند. آیا صرفا به دنبال استفاده از آن به عنوان یک ابزار سیاسی هستند؟! با توجه به اینکه مجلس یک نهاد نظارتی بر کار دولت شناخته می شود، آیا می تواند نظارت دانشگاه را بر خود در بعضی موارد خاص بپذیرد به گونه ای که به طور مثال شاهد مسائلی مثل بورسیه های غیر قانونی، اخراج بی دلیل برخی اساتید نخبه و یا ممانعت از ورود هر فردی به عنوان استاد به دانشگاه شود؟
- در شرایط فعلی به نظر من نقش دانشگاه ایجاد شور اشتیاق در جامعه و در واقع راهنمایی جامعه به سمت انتخاب بهتر و بهترین رویکرد است که در انتخابات اخیر شاهد آن بودیم. دانشگاه به طور طبیعی ابزار اعمال نظارت بر این فرایند را در اختیار ندارد اما می تواند بر اساس رویکردهایی که در دانشگاه بر پایه نگرشهای عقلانی مورد توجه هست، میان جریانهای سیاسی که تامین منافع مردم را دنبال می کنند یا فقط در دایره های محدود سیاسی رفتارهای خودشان را تنظیم می کنند و به منافع عموم مردم توجه ندارند، تفکیک قائل شده و در جهت شناسایی هرچه بیشتر آن به مردم تلاش کند. این کارکردی است که دانشگاه می تواند در جامعه داشته تا به تامین منافع و مصالح عمومی منتهی شود.