جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

آیا آینده‌ای برای دانشجوی علوم پایه می‌توان تصور کرد؟!

کد خبر: ۳۵۳۵۹۰
آیا آینده‌ای برای دانشجوی علوم پایه می‌توان تصور کرد؟!

جی پلاس: دفاع از هویت علوم پایه کار سختی نیست. حرف هایی از این جنس که « علوم پایه، اساس تمام علوم است» و شاهدهایی بر این مدعا مانند «اساس رشته مخابرات در بحث های محض فیزیکی و ریاضیاتی شکل گرفت». اما به راستی دانشجوها و اساتید رشته های علوم پایه می توانند با این شعارها خودشان را راضی کنند؟ در توصیف فضای دانشجویی، اولین نکته ای که بیشتر دانشجویان علوم پایه به آن اشاره می کنند، جو بی انگیزگی متقابل میان دانشجو و استاد است که ممکن است این مسأله، عوامل زیادی داشته باشد؛ شاید ساده ترین آنها عوامل ظاهری باشد. با توجه به اینکه علوم محض به خودی خود خشک هستند، باید ظاهر دانشکده های علوم پایه، جذابیت زیادی داشته باشد تا بتواند کمی از این مشکل را حل کند. یکی از عوامل این بی رغبتی را می توان در صحبت های این دانشجوی سال آخر کارشناسی زیست شناسی پیدا کرد: «عموم همکلاسی های ما افرادی هستند که رتبه مناسب برای قبولی در رشته پزشکی را نداشته اند. یا افرادی که ترجیح داده اند در دانشگاه تهران اما در رشته ای که به آن علاقه ای ندارند تحصیل کنند. در مورد رشته های ریاضی، فیزیک، شیمی و زمین شناسی هم تقریباً همین مسأله صادق است. این علاقه نداشتن باعث یک بی رغبتی می شود. و این عدم تمایل به استاد منتقل شده و در نهایت یک فضای بی رغبتی متقابل در دانشگاه شکل می گیرد. جالب است که در چنین فضایی، افرادی که از ابتدا با علاقه به علوم پایه وارد شده بودند هم خودشان را به این جو می بازند. این قضیه در مورد هر دو قشر استاد و دانشجو صدق می کند.». عامل دیگر می تواند بحث آینده شغلی و کاربرد علم در این آینده باشد. گرچه رشته های مهندسی، شاید در زمینه بیکاری وضعیت بهتری از علوم پایه نداشته باشند، اما احساس اینکه رشته تحصیلی، کاربردی در دنیای بیرون دانشگاه دارد، تأثیرگذاری بالایی در انگیزه دانشجو دارد. یک دانشجوی سال پنجم ریاضی می گوید: «بحث کاربرد خیلی در انگیزه دانشجو مهم است. اینکه من بدانم این درس هایی که می خوانم یک جایی ممکن است دردی را دوا کند؛ اما متأسفانه اساتید ما حتی در کاربردی ترین مباحث ریاضی هم اشاره ای به این کاربردها ندارند. می توان در یک تمرین یا یک سؤال امتحان به جای X و Y، یک مسأله کاربردی از مهندسی مطرح کرد. از طرفی اساتید ما افتخار می کنند که معدل دانشکده ما بسیار پایین است! به نظر من با وجود سختی دروس ریاضی، باید در نمره دهی بسیار ارفاق کرد. وقتی دانشجو با وجود تلاش خوب، نمره کم می گیرد، آرام آرام دچار ناامیدی و سردی می شود. این ریزه کاری ها خیلی مهم اند اما متأسفانه توجهی به آنها نمی شود. تبعات این بی توجهی هم بسیار سنگین است که معدل پایین و مسائل آموزشی کمترین آنهاست. جای تأسف است که می توانم بگویم این بی انگیزگی می تواند باعث افسردگی، اعتیاد و مشکلات مخرب برای دانشجو شود.». با حتی یک نگاه، به ظاهر دانشکده ها می توان دریافت که مسئولان اهمیت بیشتری به رشته های مهندسی و پزشکی می دهند تا رشته های علوم پایه. متأسفانه حتی برخی دانشجویان مانند این دانشجوی سال آخر علوم کامپیوتر به این دیدگاه باور پیدا کرده اند: «به طور کلی، بودجه رشته های علوم پایه کمتر از رشته های مهندسی و پزشکی است. رشته های علوم انسانی نیز وضعیتی مشابه ما دارند. البته به نظر من باید هم بودجه کمتری داشته باشند؛ چرا که جامعه بیشتر به دکتر و مهندس نیاز دارد تا فارغ التحصیلانی که مطالبی بلدند که به درد هیچ کسی نمی خورد. علوم پایه فقط به درد دکتری گرفتن و دوباره علوم پایه یاد دادن می خورد!». به طور قطع عواملی مانند جامعه، مسئولان، سیستم آموزشی، اساتید و خود دانشجویان در ایجاد چنین دیدگاهی نسبت به علوم پایه مقصرند. مادامی که دیدگاه ما نسبت به علوم پایه تغییر نکند، نمی توانیم امیدی به بهبود اوضاع آن داشته باشیم. از آنجا که دانشجویان علوم پایه با مسائل اساسی تر علم سروکار دارند، سؤالات اساسی تری هم در زندگی دارند. خیلی از دانشجویان علوم پایه پس از مدتی سؤال «بعدش چه؟» را از خودشان می پرسند. مثلاً یک دانشجوی ارشد فیزیک می گوید: «بیشتر همکلاسی های ما، به خصوص در مقطع ارشد، دچار تردید در معنای زندگی و آینده خود می شوند. به این فکر می کنند که آخر این همه مشقت این خواهد بود که مسائلی را یاد بگیریم که کمترین کاربرد را در پیشرفت جامعه دارد.». البته شاید بتوان گفت این تردید خصوصیت علوم پایه است؛ همان طور که آلبرت اینشتین می گوید: «اگر می دانستیم که دقیقاً چه کار انجام می دهیم، دیگر اسمش پژوهش نبود!». یک فعال دانشجویی می گوید: «اینجا سه نوع دانشجو پیدا می شود. یکی آنهایی که فقط به درس فکر می کنند که بیشترشان هم انگیزه ادامه تحصیل در خارج از کشور را دارند. اینها اصلاً برایشان مهم نیست این گذرگاه موقتی چگونه باشد؛ در حال تخریب باشد یا نه فرقی به حالشان ندارد؛ دسته دیگر دانشجویانی هستند که اکثریت را تشکیل می دهند و قبول کرده اند که شرایط دانشجوی علوم پایه همین است و سعی می کنند با بی میلی ادامه دهند تا مدرکشان را بگیرند. عده سومی هم هستند که مثل من پوست کلفت شده و اسیر اتمسفر غالب نمی شوند و سعی می کنند تغییراتی ایجاد کنند. وقتی شروع به کار فرهنگی می کنی. اگر پوست کلفت نباشی، چند بار که با موانع اداری و دیدگاه منفی مسئولان به کارهای فوق برنامه مواجه بشوی، بی خیال فعالیت فرهنگی می شوی.». یکی از عواملی که می تواند به امید و انگیزه دانشجویان بیفزاید، فعالیت های گروهی است. شاید انجمن علمی یک دانشکده، سهم آنچنانی در پیشرفت علم نداشته باشد، یا یک تشکل سیاسی دانشجویی تغییر چندانی در فضای سیاسی کشور ایجاد نکند، اما همین فعالیت جمعی و «خیال به درد جامعه خوردن» می تواند امید دانشجو را احیا کند و از خیلی خطرات پیش رو دور نگه دارد. دانشجو با فعالیت در شورای صنفی می تواند سعی کند تا محیط تحصیل خود را کمی مطلوب تر کند اما متأسفانه بسیاری اساتید و مسئولان دانشگاه ها، این تشکل ها و شوراها را اضافی و دردسرساز می دانند. احتمالاً وقتی دانشجو را ساکت می بینند، احساس می کنند که او دارد به وظیفه اصلی خودش یعنی علم آموزی می پردازد اما نمی بینند که پشت این سکوت چه فریادهای بی صدایی خوابیده است.

انتهای پیام

دیدگاه شما