علوم انسانی هنوز به ثبات نرسیده. شورای عالی انقلاب فرهنگی در حال بازنگری رشتههای علوم انسانی است؛ همان رشتههایی که از ۴-٣ سال قبل کار بازنگری آن از سوی وزارت علوم دولت دهم شروع شد. در جدیدترین اخبار از شورای گسترش تحول علوم انسانی صدور مجوز جدید در ١۵ رشته علوم انسانی مشروط شده است. این شورا از وزارت علوم درخواست کرده تا ایجاد تحول در سرفصلهای این رشتهها، شورای گسترش مجوز ایجاد این رشتهها را صادر نکند. ١۵ رشتهیی که در حال حاضر صدور مجوز جدید برای آن مشروط شده، شامل آموزش و پرورش، تاریخ، جامعهشناسی، حقوق، روانشناسی، تعلیم و تربیت، علوم سیاسی، علوم اقتصادی، فلسفه، فلسفه دین و کلام، فرهنگ، ارتباطات و رسانه، مدیریت، معماری و هنر است. اسلامی کردن، بومیسازی، کارآمدی و به روز کردن چهار سیاست شورای تحول در بازنگری رشتههای علوم انسانی است. این شورا همچنین پنج محور تحول برای این رشتهها مشخص کرده که شامل تحول در حوزه سرفصل برنامههای درسی، محتوا، دانشجو، اساتید و فعالیتهای تحقیقاتی است. این شورا همچنین مقرر کرده یک نماینده از شورای تحول در شورای گسترش وزارت علوم حضور داشته باشد تا زمانی که تغییرات لازم برای رفع مشکلات کوتاهمدت در سرفصلهای ۱۵ رشته علوم انسانی شورای تحول ایجاده نشده مجوز این رشتهها حتیالامکان صادر نشود. ساماندهی گزینش و پذیرش استاد و دانشجو در علوم انسانی علاوه بر نظارت شورای تحول علوم انسانی بر محتوای رشتههای بازنگری شده، این شورا در آخرین جلسه خود از ساماندهی گزینش و پذیرش استاد و دانشجو در علوم انسانی صحبت کرده است. غلامعلی حدادعادل، رییس شورای تحول علوم انسانی میگوید: «ساماندهی گزینش و پذیرش استاد و دانشجو برای جذب استعدادهای توانمند برای ورود به علوم انسانی بهطور جدی مورد توجه است. » حداد عادل همچنین گفته: «حوزههای محتوای کتب درسی و آموزشی، اساتید و اعضای هیات علمی، دانشجو، موسسات و پژوهشگاهها و پایاننامهها و مجلات علمی حوزههایی هستند که توسط شورای تحول و ارتقای علوم انسانی مورد توجه قرار گرفتهاند.» او گفته در حوزه محتوای آموزشی برخی دورههای آموزشی یا کم است یا زاید است و برخی سرفصلها هم در این دورهها همینگونه است. عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی همچنین تاکید کرده نمایندگانی از شورای تحول و ارتقای علوم انسانی در شورای برنامهریزی و شورای گسترش وزارت علوم، عضو باشند و به همین منظور خواستار اصلاح آییننامه این دو شورا شده است. شورای تحول، آخرین فیلتر شورای تحول علوم انسانی آخرین فیلتر در بازنگری رشتههای علوم انسانی است. بازنگری علوم انسانی از اصلیترین برنامههای وزارت علوم دوره گذشته بود که همراه با تبلیغات زیاد دنبال شد. در این دوره علوم انسانی دچار تغییر و تحولات اساسی از نظر محتوای دروس، رشتهها و گرایشهای درسی و همچنین استادان فعال در این حوزه شد. بازنگری سرفصلها، حذف و محدود شدن رشتههای دانشگاهی علوم انسانی و دانشجویان این رشته و همچنین بازنشستگی استادان مطرح این حوزه نمونهیی از عملکرد وزارت علوم در این زمینه بود. وزارت علوم در دوره پیش اصرار داشت بازنگری سرفصلها و تغییر در محتوای رشتههای علوم انسانی را با وجود گستردگی و دامنه این رشتهها و سرفصلهای مربوط به آن تا پایان این دوره به اتمام برساند و آمارهای کمّی مربوط به بازنگریها را در کنار سایر دستاوردهای وزارت علوم قرار دهد. در همین راستا از ابتدای مطرح شدن بازنگری علوم انسانی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی از سوی این وزارتخانه ماموریت یافت بازنگریهای سرفصلها را شروع کند و با همان شتابزدگی که پژوهشگاه بازنگری سرفصلها را به اتمام رساند، دانشگاه علامه طباطبایی نیز از سوی وزارت علوم بازنگری محتوای رشتههای علوم انسانی را شروع کرد. این دانشگاه نیز به ریاست صدرالدین شریعتی در صدر دانشگاههای کشور به تقویت هر چه بیشتر ارتباط حوزه و دانشگاه در راستای اسلامی کردن علوم انسانی پرداخت. ۵۵۵ درس منتخب از میان ٣٨ رشته علوم انسانی شروع به بازنگری شد و نهایتا به بازنگری گسترده در رشتههایی همچون علوم اجتماعی، روانشناسی و فلسفه علوم سیاسی انجامید. بعد از این مرحله شورای تحول، ارتقا و بازنگری علوم انسانی متشکل از روحانیون و اعضای حوزه علمیه قم از سوی شورای عالی انقلاب فرهنگی تصویب سرفصلها و دروس بازنگری شده برای ابلاغ به دانشگاهها را برعهده دارند. با این وجود عملکرد این شورا نشان میدهد بعد از یک سال فعالیت و زیر ذرهبین قرار دادن علوم انسانی تاکنون اقدام چندانی در این زمینه صورت نگرفته است. این در حالی است که مسوولان وزارت علوم میگویند ما بعد از ۴-٣ سال تحول در علوم انسانی در این زمان منتظر دروس بازنگری شده بودیم تا مجوزهای لازم در این زمینه داده شود. جای خالی اعتماد به دانشگاهیان در حال حاضر بخشی از انتقادات به روند کار این شورا به تاخیر در بازنگری و تصویب رشتهها و بخش دیگری به حضور کمرنگ اساتید مطرح رشتههای علوم انسانی در کار گروههای بازنگری است. این روند باعث شده بخش زیادی از سرفصلهای بازنگری شده مورد تایید گروههای آموزشی دانشگاهها نباشد. مسوولان وزارت علوم میگویند شورای تحول با توجه به ماموریت جدیدی که در این زمینه بر عهده دارد باید زودتر به نتیجه برسد. سپردن بخشی از کار به دانشگاهیان و گروههای آموزشی بخش دیگری از انتظارات دانشگاهیان است. مسوولان در این زمینه معتقدند دانشگاهیان ما توانمندیهای لازم را دارند و نباید بازنگری علوم انسانی تنها به یک کمیته سپرده شود و از توانمندیهای دانشگاه غفلت شود. براساس این روند محصول کار بازنگری نهایتا چیزی میشود که مورد تایید متخصصان این رشته نخواهد بود. بخش زیادی از متخصصان رشتههای علوم انسانی هم به روند کار این شورا که با محدودسازی رشتههای علوم انسانی همراه بوده، انتقاد دارند. سیدحسین حسینی، مدیرکل دفتر گسترش آموزش عالی با بیان اینکه توقف رشتههای علوم انسانی مطلوب نیست، میگوید: تصمیمات شورای گسترش براساس مصوبات کمیته تحول است. اگر موردی در کمیته تحول مورد بررسی قرار میگرفت در شورای گسترش مطرح میشود در غیر این صورت باید منتظر مصوبات این شورا ماند. حسینی با بیان اینکه نباید در این زمینه بنبست ایجاد شود، میگوید: ما نمیتوانیم علم را متوقف کنیم. در همه جای دنیا روال به این شکل است که هر گونه تحول در علوم انسانی از درون دانشگاهها به وجود میآید و این قبیل امور به دانشگاهها ارجاع داده میشود. پیشنهاد حذف کارشناسی فلسفه، راهاندازی رشتههای پژوهش محور زنان در دانشگاهها، بازنگری تمام سرفصلهای رشته مدیریت، تغییر تمام منابع درسی و حذف گرایشها در رشته روانشناسی، اصلاح برنامههای درسی معماری و شهرسازی در تمام مقاطع از جمله اقدامات شورای تحول علوم انسانی، تاکنون بوده است. منبع: روزنامه اعتماد
علوم انسانی به ثبات نرسیده
کد خبر:
۳۳۵۹۵۸