محمود گلزاری در گفتگو با خبرنگار جیپلاس با متشابه دانستن دوران جوانی به بهاری دل انگیز گفت: جوانی که از چنین فطرتی برخوردار است، در مواجهه با مردی الهی مانند امام (س) که بیان و عملش همگی از فطرت الهی ناشی شده، به سمت جلو حرکت میکند. حضرت امام (س) توجه ویژهای به جوانان داشتند. خود ایشان از ابتدای آغاز نهضت، عنوان میکنند که سربازان من در گهوارهها هستند و انقلاب در سالهای ۵۶ و ۵۷ کار خود را با جوانانی که در گهوارهها قرار دارند، در نظام آموزشی، پرورشی و تربیتی نظام گذشته درس خوانده، بزرگ شده و در دانشگاهها حضور داشتند، آغاز میکند. با وجود اینکه در آن زمان، سینماها، کلوپهای شبانه و محلههای خاص در تهران و شهرستانها وجود داشت، این جوانها پای انقلاب ایستادند، مبارزه کرده و به شهادت رسیدند. حضرت امام (س) با این جوانها چه کرد که آنها تا این اندازه متحول شدند؟ چه زمینههایی در این باره به وجود آمد؟ پس از آن دوره چه اتفاقی افتاد که جوانهای پرورش یافته در جمهوری اسلامی که تحت تعلیم امور تربیتی و همچنین آموزههای دینی قرار داشتند، تغییر کردند و امروز شاهد بعضی از نابسامانیها، دغدغهها و نگرانیهای بزرگان نظام و مسئولان کشوری هستیم؟ معاونت بین الملل وزارت ارشاد در اوایل انقلاب مجموعهای در شمارگان اندک شاید نزدیک به ۵۰۰ یا۱۰۰۰ نسخه منتشر کرد. این مجموعه، کتابی ۴۰۰ صفحهای بود، برگرفته از محتویات یک همایش و سمینار چند روزه درباره شناخت شیعه و انقلاب اسلامی، که در اسرائیل برگزار شده بود. مقالات متعددی در این کتاب وجود داشت. چندین روز، صاحبنظران اسلامشناس و شیعهشناس که بیشتر آنها صهیونیست بودند، بررسی کرده بودند که دلیل اساسی انقلاب اسلامی چیست. از کجا این انقلاب آغاز شد. با وجود اینکه ما در دنیای مسلمانان بودیم، اما اصلاً وقوع چنین امری را پیشبینی نمیکردیم که آن سوی دنیا و در جایی که رژیم پهلوی همه چیز برای آن فراهم کرده و تا دندان نیز مسلح بود، یک باره چنین اتفاقی رخ دهد و در نهایت نیز متوجه چرایی و چگونگی این قضیه نشدیم. در آن کتاب این بحث مطرح شده است که غرب تشیع را تا آن زمان از زاویه اهل تسنن دیده است و شیعه را نشناخته بود. شیعه زمینههای اصیلی داردکه قبل ازانقلاب ناشناخته مانده بود، در آن دوران، دنیا شیعهشناسان متبحری نداشت. در آنجا همچنین از چندین محور به عنوان محورهای انقلاب برانگیز شیعه یاد میکنند. عاشورا یکی از این محورهاست، به این معنا که نهضت امام حسین (ع) واقعه عاشورا را در طول تاریخ رقم زده و این موضوع به عنوان ظرفیت گروهی از مسلمان مطرح شده که به عنوان یک اقلیت در حال رشد بوده، بازسازی شده و به جلو آمدهاند. دومین مسئله، ایمان به منجی جهان بشریت و امام زمان (عج) است و اینکه زمانی منجی واقعی عالم میآید. سومین مسئله، اعتقاد شیعه به معصوم بودن حاکم واقعی است. بقیه حکام یا طاغوتی هستند ـ به خصوص پادشاهان، امیران و خلفا ـ یا در یک حالتی، مراجع تقلید نیابت از امام زمان(عج) دارند که از این سخن بر میآید که شیعه هیچوقت با هیچ حکومتی سازگار نبوده و همواره با آنها درگیر بوده است. مسئله چهارم، ساز و کار تقیه است. به این معنا که در زمانی که ضعیف بوده، با مکانیزم تقیه خودش را حفظ کرده و در جای دیگر دوباره نهضتهای شیعه برآمده اند. یعنی عاشورا، امام زمان (عج)، مسئله اولوا الامر معصوم و تقیه بخشی از محورهای این کتاب بود. بخش دیگر این کتاب درباره امام (س) بود که در این حوزه امام (س) را به معنای شناخت روحیات ایشان تحلیل محتوایی کردند. در این بخش به این موضوع اشاره داشتند که این پیرمرد در جایی آرام و ساکت مینشیند، نه حرکت دستی دارد، نه فیگور خاص و کارهایی که دیگران برای جذب مخاطب انجام میدهند. آرام آرام سخن میگوید و داد نمیزند، گاهی اوقات واژهها و اصلاحات او برگفته از لهجه خمین و قم است اما به یک باره مردم منقلب میشوند، راه میافتند. همچنین تحلیلی درباره کلماتی که ایشان به کار میبرند انجام داده و متوجه شده بودند که به میزان زیادی جملات ایشان برگرفته از کلمه «مردم» و احترام به آنهاست. آنها همچنین کلمات اسلام، قرآن، وظیفه و تکلیف را در آن کتاب تحلیل محتوایی کرده بودند. به طور یقین پس از آن سالها از اینگونه کارها فراوان در غرب صورت گرفته که ما از همه آنها اطلاع نداریم یا حداقل در ایران ترجمه نشده است. اینکه داستان تأثیرگذاری امام خمینی (س) واقعاً چیست به مصلحان تاریخ و اثرگذاری که آنها در حین صحبت با دل مردم داشتند، برمیگردد. توجه به فطرت به عنوان نیروی خداداد ویژه انسان ما به وجود فطرت در تمامی انسانها به عنوان یک نیروی درونی خدادادی ویژهی انسان اعتقاد داریم. فطرت، غریزه یا طبیعت یک فرد نیست، بلکه فطرت، خاص انسان است. چیزی که روانشناسی غرب با آن فاصله دارد و چیزی که ماهیت روانشناسی غرب را میسازد، باور نداشتن به فطرت است. فطرت، وجه تمایز و برتری انسان بر حیوانات است، اگر فطرت نباشد ما در حد یک موش آزمایشگاهی رفتارگرایان تنزل پیدا کرده و امکان شرطی شدن رفتارهایمان نیز وجود دارد. فطرت، مثبت، کمال جو، خداطلب و زیباییطلب است و در مسیر راستی و پاکی جریان پیدا میکند. فطرت نیرویی درونی بوده که انسان را عاشقانه به سمت فضیلت، پاکی و در رأس همه این کمالات، به سمت خدا حرکت میدهد. امام (س) در این باره میفرمایند که قلب جوان به فطرت نزدیکتر است. فطرتی که در وجود آدمی قرار دارد در اثر تربیت، امکان بارور شدن پیدا میکند یعنی فطرت چراغی روشن است که در صورت روشنایی و فروزانی چراغ، میتواند در وجود نمایان شود و این چراغ خاموش نمیشود بلکه در عدهای ممکن است روی آن را پوشش و حجاب فرا گیرد. امام (س) میفرمایند قلب جوان آلوده مقام نشده است. بنابراین جوان ممکن است مویش را بیرون بگذارد، آرایش کند و پسری با دختری در چارچوب کششهای طبیعی و غریزی خودشان خدا را چندان مدنظر نگیرند، اما در عین حال رفتارهایش با بزرگسالان متفاوت است. یک بزرگسال آگاهانه کاری را انجام میدهد به عنوان نمونه مال کسی را غصب میکند یا فردی را برای حفظ مقام خودش از بین میبرد، جوان از این کارها انجام نمیدهد. قرآن هرجا که فریاد زده و از عذاب جهنم سخن گفته، جاهایی بوده که انسان آگاهانه حقوق دیگران را زیر پا گذاشته است. این فرق دارد با کسی که از سر غفلت خطایی بکند. وابستگی در جوان راه ندارد، جوان آلوده به مقام نشده، حتی وابستگی دنیوی جوان به پول و مسائل مادی نیز کم است. وابستگی حزبی هم ندارد. جوان وضعیتی دارد که امام (س) آن را به خوبی درک و بیان کرده بودند. جوان نه کودک ضعیف وابسته به پدر و مادر است، نه نوجوان سردرگم و نه میانسال وابسته به تعلقات دنیوی بلکه مظهری از سلامت جسمی، نشاط بالا، بدون وابستگیهای دنیوی و مقامی و در عین حال طالب حقیقت است و در همه جای دنیا نیز این بحث وجود دارد که جوانان با محافظه کاری، رکود و حرکت نکردن، سر ستیز دارند و به نوعی، حرکت آفرین به شمار میروند. همانگونه که شعرای بزرگ نیز اشاره دارند وجود جوان مانند بهاری دلانگیز است. پس جوانی که چنین فطرتی دارد به یک باره با مردی الهی مانند امام (س)، روبه رو میشود که بیان، سخن و عملش همگی از فطرت الهی ناشی شده و معلوم است که در چنین شرایطی به سمت جلو حرکت میکند. بعضی از سلطنتطلبان در جاهایی گفتهاند که افرادی که در زمان جمهوری اسلامی به جنگ و جبهه رفتهاند، متولدین زمان شاه بودهاند و کودکی و نوجوانیشان در زمان شاه سپری شده و انقلاب اسلامی هنر نکرده که این افراد را به جبهه برده است. درصورتی که نوجوانان آن زمان نوجوانانی با فطرت الهی بودند. فطرت که دست رژیم شاهنشاهی نبود بلکه یک فطرت آماده که نه در بند پست و مقام و نه در حزبهایی مانند حزب رستاخیز بوده، مسیری را طی کرده تا به امام (س) رسیده و در آن هنگام ایشان آن فطرت را بیدار کرد و روی آن دست گذاشته است و در نهایت نیز عاشقانه به کاری رسیدند که در جنگ و برای انقلاب انجام دادند. پس از آن بازهم بچههای ما با همان فطرت به دنیا میآیند در آغوش پدر و مادرها بزرگ میشوند تا به نوجوانی میرسند و وابستگی نیز ندارند اما ما و مسئولان باید آن عالِم الهی باشیم و جوانان را به آن سمت و سو سوق دهیم. همین الآن نیز اگر چنین شرایطی پیش آید، جوانان ما فطرتهایی بیدار دارند و در این مسیر پیشگام خواهند بود. بنده معتقدم همین الآن هم تعداد زیادی از جوانانی که همه درباره آنها انتقاد کرده و از آنها به عنوان جوانهایی پرآسیب یاد میکنند، مطمئناً بسیار بهتر از میانسالان هستند. اگر ظاهر یک نفر، دینی باشد اما در درونش برنامه و نقشههای زیادی علیه همان مردم برای رسیدن به مقامات وجود داشته باشد، آیا به نجات نزدیک است ؟ همانگونه که قرآن کریم در این رابطه میفرماید: «کسی که منافقانه وارد نماز شده، باعث فریب دیگران میشود». به همین دلیل هنوز هم بنده معتقدم جوانان ما و جوانان همه دنیا اگر مردمی باشند که وابستگیهای دنیوی و تلاش برای گرفتن مقامات دنیوی را نداشته باشند و سابقهشان مربوط به خون ریزیها، از بین بردنها و نابودی رقیبان دنیوی نباشد، اینها زمانی که ندای یک مرد الهی را بشنوند، فطرتشان آنها را به آن سمت میکشاند. بنده معتقدم اگر قرار است معنویت جزو برنامههای کل مسئولان کشور ازجمله وزارت ورزش و جوانان باشد باید در مرحله اول کسانی که مسئولیت دارند، با جوانان ارتباط دارند و آنهایی که سخنگویان اصلی ارزشهای اسلامی هستند خودشان باید در این زمینه عامل و پیشقدم باشند. حضرت علی (ع) میفرمایند: اگر کسی به علمش عمل نکند، موعظه و سخن او بر دلها نمینشیند همچنان که باران تند بر سنگ صاف قرار نمیگیرد. به هر حال با توجه به وضع اخلاقی فعلی جوانان به نظر شما آیا باید نگران باشیم یا خیر؟ چقدر از آنچه در این حوزه مدنظر حضرت امام (س) به عنوان معمار این بنا و بنیانگذار این نظام بود، فاصله گرفتهایم؟ اخیراً در جایی بحث شده بود که هم اکنون روحانیت جزو گروههای مرجع جوانان نیست، در حالی که این حرف صحت ندارد بلکه روحانیت عامل و همراه مردم همچنان مرجع جوانان است. مرجعیت انبیای الهی و بزرگان در طول تاریخ ادامه دارد. بنده هم اکنون واقعا نگران مسائلی از قبیل بحران ارزشها و بحران دینداری نیستم چون با جمعیت زیادی از جوانان به طور نزدیک سر و کار دارم. در جاهای دیگر هم گفتهام مشکل افرادی که برای جوانان نسخه میپیچند این است که با جوانان به شکل نزدیک و صمیمی رابطهای نداشتهاند. یکی از توفیقات ما روانشناسان و افرادی که دفتر مشاوره دارند این است که افراد زیادی به ما نزدیک میشوند و مشکلاتشان و حتی مشکلات اخلاقی و خانوادگیشان را بیان میکنند، چون ما باید کاری کنیم که سخنانمان در آنها اثر بگذارد. ما باید به مراجعانمان محبت کنیم و راهنماییمان از موضع تاثیرپذیری باشد تا اثر بگذارد و در همین مسیر که جلو میرویم میبینیم که وقتی من به تندی برخورد کنم، حرفم اثر چندانی ندارد بلکه باید طرف مقابلم را بپذیرم، به او احترام بگذارم، سخنش را بشنوم و بپذیرم. البته خداوند زمانی این توفیق را به ما میدهد که خودمان عامل باشیم، زندگیمان خوب باشد، سخنانمان عاطفی و مهربانانه باشد، احترام بگذاریم و طی چندین جلسه فرد را باور کنیم. با چنین وضعی و در جلسه نهایی هنگامی که فرد مورد نظر در چارچوب خودش از من محبت، احترام و حرف منطقی دیده، درد و دلهایش را گفته و شنیدهام و محکومش نکردهام، هنگامی که در جلسه پنجم میگویم این نوع پوشش برای تو مشکل میآفریند، به نتیجه میرسد. به طور مثال یکی از دغدغههای مسئولان همیشه پوشش جوانان بوده است. در اینجا من نگاهی برگرفته از قرآن را دارم که در مورد پوشش هیچوقت به برخوردهای تند توصیه نمیکند بلکه میگوید پوشش «اطهر لکم»، قلبهایتان را پاکتر میکند، «ازکی لکم» شما را رشد و نمو میدهد، همانگونه که درباره پوشش و در سوره احزاب، محور آیات درباره مردان است که با گروهی که چشمچران هستند، برخورد میکند و در پایان آیات نیز میگوید خداوند غفور و رحیم است. با نگاهی به آیات قرآن کریم متوجه میشویم که درباره حجاب، از عذاب شدید سخن به میان نیامده، اما در آیه ۱۹ سوره نور آمده که اگر کسی در دلش این میل باشد که آبروی مردم را ببرد و حتی مسئله بدی در دلش وجود داشته باشد، عذاب بزرگی نصیب او می شود،«ان الذین یحبون ان تشیع الفاحشه فی الذین أمنوا لهم عذاب الیم فی الدنیا و الاخره و الله یعلم و انتم لاتعلمون»، آبروی مؤمن برای خداوند خیلی مهم است و ائمه اطهار(ع) نیز میفرمایند آبروی مؤمن از کعبه هم بالاتر است. معتقدم هنوز هم جوانان ما بسیار خوب هستند و رفتارهای برخی آنها از روی ناآگاهی و لجبازی است و در مورد برخی هم ما مقصریم که نتوانستهایم با نزدیک شدن به آنها، از دلشان باخبر شویم. بارها به دوستان گفتهام که یک بار خودتان را جای یک دختر جوان بگذارید ببینید چرا این فرد چنین پوششی را میپذیرد. اگر سخنان آنها را بشنویم و بپذیریم متوجه میشویم که آن فرد چقدر خوب است، چقدر معنویت دارد و بسیاری از این خانمهایی که ما میشناسیم و شاگردان ما بودهاند، روزه و نمازشان، دعا و توسلشان قطع نمیشود. من همیشه از این متعجب بودهام که چرا تا این میزان زنان خوب و پاکدامن ما در دیگر مسائل اسلامی مشکل نداشته اما در حجاب مشکل دارند و به عنوان روانشناس در پی این بوده ام تا علت بروز چنین اتفاقی را پیدا کنم،نتیجه حاصله ترکیبی از ۸ تا ۱۰ انگیزه را در این مورد بوده که این موارد را باید به خوبی بشناسیم. به هر جهت معنویت را باید با احترام، محبت به مردم و عامل بودن خودمان، شفاف کردن و مطرح بودن اندیشههای دینی، ترکیبی از مسائل منطقی و احساس مثبت عاطفه ترویج دهیم. انتهای پیام
گلزاری در گفتوگو با جیپلاس: وابستگی در جوان راه ندارد
کد خبر:
۳۳۱۴۳۷