مهر ماه دیگری از راه میرسد و مسایل همیشگی آموزش باز هم در حال تکرار است. امسال باز هم مدارس ظرفیت پذیرش همه متقاضیان را ندارند. خانوادهها و دانشآموزان از مدرسهای به مدرسه دیگر و در نهایت به ادارات آموزشوپروش پاس داده میشوند. جی پلاس، انبوهی از دانشآموزان پشت درهای مدارس ماندهاند و راهحل آموزشوپرورش برای این معضل به جای افزایش ظرفیتها، حواله دادن کودکان به سمنها و انجیاوهای فعال در حوزه کودک است. اگر چشمانمان را بر این موضوع ببندیم که وظیفه «انجیاو» جبران کوتاهیهای دولت در قبال آموزش نیست. باز هم انجیاوها ظرفیت پذیرش این میزان دانشآموز را ندارند. در این میان تکلیف کودکانی که از آموزش در انجیاوها هم باز ماندهاند چه میشود؟ ۷۳ سال از تصویب اولین قانون اجباری سازی تعلیمات میگذرد با این حال در مناطق محروم کشور و پایتخت، کودکان در مدارس خشتی، گلی و کپری چشم انتظار مدارس نوساز و جشن حقیقی کپرزدایی هستند اما آموزشوپرورش نه تنها مدارس جدید را احداث نکرده است از پس نوسازی مدارس قدیمی هم بر نیامده است. تراکم دانشآموزان در هر کلاس از مهمترین شاخصهای اثر گذار بر کیفیت آموزش بوده و بیتوجهی به این موضوع برای کسانی که دغدغه کودک و آینده جامعه را دارند، آزاردهنده و بعضا ناامیدکننده است. چراکه تشکیل کلاسهایی با بیش از ۴۰ دانشآموز نشاندهنده غفلت مسوولان در آموزش باکیفیت است، کوتاهی بزرگی که سالهاست دامنگیر دانشآموزان و در نهایت جامعه ما شده و کسی نمیداند در کمیته برنامهریزی آموزشوپرورش استانها چه میگذرد. در سند تحول بنیادین آموزشوپروش نیز جدا از انتقادهای اساسی که در بخشهای مختلف آن مطرح است، باز هم به بحث نوسازی مدارس توجه نشده است و جای سوال دارد نویسندگان این سند ابزارهای لازم برای رسیدن به اهداف این سند را چگونه مهیا خواهند کرد؟ از سوی دیگر سیاستهای افزایش جمعیت با برنامههای مدرسهسازی نمیخواند. در صورتی که سیاستهای تشویقی جمعیتی به همین منوال ادامه یابد، بدون آنکه زیرساختهای آموزشی لحاظ شود، بعضا آیندهای ناخوشایند در انتظار آموزش کشور است. عدالت آموزشی کجاست از بحث تراکم کلاسها نیز بگذریم دردهای آموزشوپرورش کشور به اینجا ختم نمیشود. در برنامههای دولت به هیچ عنوان به پراکندگی جغرافیایی، شرایط آب و هوایی، فرهنگی و اجتماعی توجه نشده است. این بیتوجهی به مبحث تراکم جمعیتی منجر به توزیع نامناسب نیروی انسانی شده و نتیجهاش عدالت آموزشی است که در حد شعار باقی میماند. عدالت آموزشی شعاری برای طرفداران خصوصیسازی شده و در پس این وعده اهداف اقتصادی خود را دنبال میکنند، بیشک این ادعا از پدرخواندهای است که خود را مقدم بر پدر میداند. این ورود کاسبکارانه نیز با بیتوجهی مسوولان همراه است. این ماجرا قصه یکی دو روز نیست و دولتهای پیشین نیز در قبال آموزش رایگان، اجباری و باکیفیت قصورات متعددی مرتکب شدهاند و این فعالان حقوق کودک هستند که با نگرانی آمار رو به رشد بازماندگان از تحصیل و آموزش را زیر نظر دارند. کلاسهای پرجمعیت چه بر سر کیفیت آموزش میآورند کلاسهای پرجمعیت تاثیری به شدت نامناسب بر کیفیت آموزش دارند و کلاسهای با تراکم بالا موجب هدررفت انرژی معلمان جهت حفظ نظم و آرامش کلاس میشود و در نهایت معلم توانی برای آموزش بانشاط در خود نمییابد. استرس و فشار بیش از حد روحی و روانی تاثیر بسزایی بر عملکرد روزانه معلمان گذاشته و در نهایت موجبات آسیبهای روحی بسیاری را برای آنها فراهم میکند، تعلیم عملی است فرسایشی و در نهایت معلمان بیانگیزه، دچار روزمرگی شده و آموزش ابتر میماند. ایجاد جو مناسب و صمیمی و فضای راحت در کلاس، احترام به عقاید دانشآموزان و نظرخواهی در تصمیمگیریها از ارکان اصلی یادگیری و آموزش تاثیرگذار است که به فراموشی سپرده شده است. مهربانی و اخلاق دوستانه معلم موجب آرامش و جذب یاد گیرنده به کلاس درس میشود ولی در سیستم آموزشی ما معلم برای کنترل کلاس پرجمعیت، به ناچار آرامش و مهربانی را فراموش میکند و تبدیل به شخصی سختگیر، مستبد و خودرای میشود. بسیاری از دانشآموزان دیرآموز حذف میشوند و زودآموزان، خسته از تکرار مباحث، دچار افت تحصیلی و مدرسه گریز میشوند. معلم زمان و شرایط مناسب را به منظور ارتباط و شناخت روحی با دانشآموزان نمییابد، دوستی بین معلم و کودک شکل نمیگیرد و این فاصله گریز دانشآموز از مدرسه را تشدید میکند. آمار افت تحصیلی میان دانشآموزان بالا رفته و به مرور از چرخه تحصیل حذف میشوند. معلم طبعا زمان کافی برای بررسی تکالیف ندارد و فرصت برای پرسشهای شفاهی که در از بین بردن استرس و کمک به آمادگی دانشآموز بسیار موثر است، کمتر مهیا میشود، امتحانات کتبی هم به دلیل تعداد زیاد دانشآموزان، نظارت دشوار و وقتگیر بودن تصحیح اوراق به ناچار کمتر انجام میشود. در نتیجه معلم قادر به ارزیابی تکتک دانشآموزان نبوده و ارزیابی نادرست و ناکافی صورت میگیرد بنابراین نقاط ضعف و قوت و سطح دانشآموزان شناسایی نشده و طبعا در صدد رفع ایراد هم بر نخواهند آمد. آموزشوپرورش تنها به تدریس کتب مدرسهای خلاصه شده و در نتیجه حداقل توجه به تربیت و پرورش انجام میشود. البته همیشه بوده و هستند معلمانی که در هر شرایطی کلاسهای پربار با اثر گذاری فوقالعاده داشتهاند، ولی سوال این است که آیا همه معلمان این توانایی را دارند و آیا انتظار اینکه این توانایی را داشته باشند انتظار به جایی است؟ اگر خواهان آیندهای متفاوت هستیم علاوه بر اصلاح کتب درسی، نیاز مبرم به تغییر الگوی منسوخ آموزشی وجود دارد. آموزش مستمر معلمان، رضایت شغلی معلمان، شمار کم دانشآموزان در هر کلاس و از همه مهمتر مدارس کافی و مجهز آغاز راه تغییر خواهد بود. هر چند فرصتهای بسیاری برای تغییر از دست رفته است ولی به جد توصیه میشود با تعمق و باز اندیشی در برنامهریزیهای گذشته و یافتن راهکارهای بنیادین، بستر را برای آموزش با کیفیت فراهم کنیم. بیشک آموزشهای نیمه کاره هزینههای بالاتری را به کشور تحمیل خواهد کرد و هرگز صرفهجویی محسوب نخواهد شد. حل این بحران، نیازمند تغییر نگاه دولت و مجلس و برنامهریزان آموزشی است. ساخت مدارس مجهز، آموزش و استخدام معلمان کارآمد هزینه نیست و سرمایهگذاریبرای آینده است. منبع: سلامت نیوز
کلاسهای پرجمعیت چه بر سر کیفیت آموزش میآورند
کد خبر:
۳۶۷۴۵۰