اعتراض سریالی به امتحانات نهایی را میتوان از ابعاد مختلف بررسی کرد، ابعادی که از تلقی «سوءاستفاده از احساسات دانش آموزان» توسط مسئولان را دربرمی گیرد تا نگرانی در زمینه روشهای کنونی تدریس٫
وی همچنین حرفهایش را اینگونه تکمیل میکند: طراحی سؤالات امتحانات نهایی کشوری دارای اهداف خاص آموزشی است و در این طراحی میباید به سطوح مختلف آموزشی و حیطههای آن توجه لازم مبذول شود و طراحان سؤالات با توجه به سابقه تدریس و طراحی سؤالات کشوری، اقدام به طراحی سؤالات امتحانات نهایی میکنند. سؤالات این دوره نیز همسطح سؤالات امتحانی دورههای قبل بوده و از آسان شروعشده و دارای ضرایب دشواری مختلف «آسان،متوسط و دشوار» است.
عمادی با یادآوری اینکه صلاحیت علمی و حرفهای طراحان سؤالات امتحانات نهایی کشوری مورد تأیید وزارت آموزشوپرورش است، تأکید میکند که «در بازدیدهای بهعملآمده از حوزههای تصحیح، اکثر دبیران مصحح اوراق امتحانات نهایی از سؤالات اظهار رضایت کردهاند.»
مشابه این اظهارات را هم مدیران کل آموزشوپرورش در استانها تکرار کردهاند، مدیرکل آموزشوپرورش خراسان رضوی گفته است که «ادعای دانش آموزان درست نبوده و سؤالات امتحانات نهایی تغییری نکرده و سختتر نشده است.»
رئیس آموزش پرورش گرگان هم تأکید دارد که «سؤالات امتحان نهایی دانش آموزان پیشدانشگاهی خارج از کتاب نبوده است و اعتراض دانش آموزان به سؤالاتی است که جنبه مفهومی داشته و پاسخ آن نیز مفهومی بوده است.» وی برای حرفهایش هم شاهد مثال آورده و تأکید کرده است که« به دنبال این مسئله برگههای امتحانات دروس شیمی، ریاضی و ادبیات را بررسی کردیم که نشاندهنده نمره خوب دانش آموزان بود و تاکنون نمرات دانش آموزان از پیشبینی ما پایینتر نبوده است.» مشابه این اظهارنظر را مدیرکل آموزشوپرورش اصفهان هم داشته که گفته است: «اعتراض به امتحانات نهایی بیمورد بود، و بر اساس گزارشهای بهدستآمده میانگین نمرات ۱.۵نمره بیشتر از میانگین سال گذشته است.» از سؤالات جعلی تا بخشنامه جعلی اما همه حاشیهها در مورد امتحانات نهایی امسال به سخت و مفهومی بودن سؤالات خلاصه نشد، موضوع لو رفتن سؤالات برخی امتحانات نهایی از دیگر حواشی بود که دامن وزارت آموزشوپرورش را گرفت. موضوعی که مثل ماجرای سختی سؤالات از سوی مسئولان تکذیب شد و بازهم نخستین فرد تکذیب کننده رئیس سنجش وزارت آموزشوپرورش بود که در پاسخ به انتقادات برخی از دانش آموزان مبنی بر لو رفتن سؤالات پیش از آغاز امتحانات تأکید کرد: «سؤالات امتحانات نهایی بههیچعنوان پیش از برگزاری لو نرفته است و این انتقادات پایه و اساسی ندارد.» همگام با مسئولان وزارتخانه، مسئولان آموزشوپرورش استان تهران در مواجهه با سؤالات خبرنگاران در این زمینه اقدام به تکذیب کردند تا جایی که سخنگوی اداره کل آموزشوپرورش شهر تهران، سؤالات منتشرشده امتحان آمادگی دفاعی پیش از برگزاری این آزمون در فضای مجازی را جعلی اعلام کند. برخی دانش آموزان مدعی شدهاند در برخی کانالهای تلگرامی یا اینستاگرام صبح روز آزمون سؤالات در دسترس قرارگرفته است، موضوعی که بارها از سوی مسئولان رد شد. ماجرای امتحانات نهایی به اینجا هم ختم نشد و به پرونده جعل سؤالات نهایی به جعل بخشنامه وزارت آموزشوپرورش نیز پیوند خورد. در بحبوحه اعتراضات، بخشنامهای در فضای مجازی دستبهدست شد که در آن از ارفاق نمره به دانش آموزان سخن به میان آمده است.
اهمیت توجه به تغییر الگوهای تدریس بهگونهای است که خود وزیر آموزشوپرورش نیز در اظهاراتی که در این زمینه داشته بارها تأکید کرده است: « بنده نیز معتقدم تغییر در ساختار نظام آموزشی مشکلگشا نیست و روشهای تدریس، محتوا و برنامه آموزشی باید تغییر یابد.» علیاصغر فانی با تأکید بر اصلاح روش تدریس، جایگزینی خلاقیت محوری بر حافظه محوری را ازجمله خواستههای مهم مقام معظم رهبری عنوان کرده و معتقد است:« درک مفاهیم درسی و تحقیق و بررسی مطالب توسط دانشآموز امری حائز اهمیت است ، چراکه فهم مفاهیم ماندگارتر از حفظ مطالب است.» فانی یادآور میشود: هماکنون در تدریس درس ریاضی از روش استقرایی استفاده میشود و معلم دانشآموز را تشویق میکند تا اقدام به کشف راهحل کند. وی در پاسخ به این پرسش که چرا هماکنون مدرسه برای دانشآموزش همانند زندان است و دانشآموزش هیچ لذتی از حضور در مدرسه نمیبرد، میگوید: برای اینکه دانشآموز مدرسه را دوست داشته باشد باید اقدامات بسیاری انجام شود برای مثال معلم باید از روش
فعال تدریس استفاده کرده و متکلم وحده نباشد، در حقیقت معلم باید تلاش کند تا دانشآموز با راهنمایی او به یک قاعده برسد. روش تدریس فعال را در آموزشوپرورش شروع کردهایم اما وزارتخانهای که حدود یکمیلیون کارمند دارد برای ایجاد تغییر در رفتار کارکنان خود نیازمند زمان است. صورتمسئلهای که نباید پاک شود باوجوداین اظهارات وزیر آموزشوپرورش، دانش آموزان همچنان میگویند که در بخش عمدهای از کلاسهای درس همچنان روش سخنرانی بهعنوان روش تدریس استفاده میشود و نوع تمرینها و فعالیتهای کلاسی در مسیر یادگیری مفهومی قرار ندارد و حالا چطور توقع میرود که آنها بتوانند در جلسه امتحان و یا حتی کنکور پاسخ سؤالات مفهومی را بهدرستی بدهند. بههرروی این روزها مفهومی بودن سؤالات امتحانات نهایی که از آن تلقی به خارج از کتاب و سخت بودن امتحانات میشود اعتراضات سریالی را در استانهای مختلف کشور رقمزده است. با این تفاسیر به نظر میرسد باید آسیبشناسی جدی در زمینه روشهای مختلف یادگیری و تدریس در مدارس کشور کلید زده شود. دانش آموزان سال سوم متوسطه با
توجه به حساسیتهای بالای امتحانات نهایی و تأثیر بالای آن بر سوابق تحصیلی و کنکور معتقدند که نیاز به تبیین بیشتر مسائل درسی در کلاسهای درس داشتهاند و باید در طراحی سؤالات به سطح دانش آنها توجه میشده است. آنها در استدلالهای خود میگویند که سؤالات برخی امتحانات ازجمله شیمی به حدی مفهومی بوده که پاسخگویی به آن شاید از عهده دانش آموزان سوم دبیرستانی با توجه به سطح یادگیری و دانش آنها ساخته نبوده است. هرچند که مسئولان وزارت آموزشوپرورش از اساس استدلالهای دانش آموزان را نمیپذیرند ولی انتظار میرود بهدوراز قضاوتهای هیجانی علت اعتراضات در ابعاد مختلف بررسی شود. شاید بتوان بخشی از اعتراضات را بهپای جو حاکم بر فضای امتحانات و تأثیر شبکههای مجازی و پیامرسان نوشت و یا حتی به قول وزارت آموزشوپرورشیها بخش دیگری را هم بهپای سوءاستفاده از احساسات دانش آموزان؛ اما حتی اگر درصد کمی از مشکل به وجود آمده ریشه در فرآیندهای سنتی و فاقد بهرهوری در یادگیری و تدریس دانش آموزان دارد، پذیرفتن این صورتمسئله میتواند بستری برای حرکت به سمت تجدیدنظر و بازنگری در شیوههای تدریس و
آسیبشناسی در این زمینه داشته باشد. فراموش نکنیم که سیستمهای آموزشی موفق در کشورهای مختلف دنیا ازجمله فنلاند بخشی از توفیقات خود را مرهون بهکارگیری روشهای بهروز، جذاب و اکتشافی تدریس میدانند، موضوعی که مورد تأیید متولیان سیستم آموزشی ایران نیز بارها قرارگرفته است ولی همچنان مسیر تحقق این مطالبه از حرف تا عمل فاصله زیادی دارد. منبع: مهر