جی پلاس، کمتر کسی است که نام مریم میرزاخانی را نشنیده باشد. کسی که مدال طلای المپیاد ریاضی را به دست آورد، به خارج از ایران مهاجرت کرد و اولین بانوی دریافت کننده جایزه فیلدز در جهان شد. او اکنون جزو ۱۰ ذهن برتر در قاره آمریکا به شمار می آید و به تربیت شاگردان خود در دانشگاه استنفورد مشغول است. اما المپیادی های دیگر ریاضی هم هستند که مسیر دیگری را انتخاب کرده اند. سروش طالبی، در سال ۸۵ نقره المپیاد ریاضی را به دست آورد و در دانشگاه هم رشته ریاضی را در مقطع کارشناسی ادامه داده است؛ اکنون می گوید که ریاضی آن چیزی نبوده که می خواسته و آن را تک بعدی و خشک می داند. او ازدواج کرده است و اکنون دوره سربازی خود را می گذراند. گفت و گوی جیپلاس را با او در ادامه میخوانید. چرا تدریس المپیاد را کنار گذاشتید؟ علاقه ندارم. مدارسی هستند که پول می گیرند و کلاس المپیاد برگزار می کنند، این باعث غیرعادلانه شدن المپیاد شده و رقابت المپیاد از کنکور هم شدیدتر شده است. زمانی که من در دوره تابستانی المپیاد شرکت کردم، نزدیک به ۴۰ نفر از بچه ها، شهرستانی بودند، اما
اکنون این تعداد به ۶ - ۷ نفر کاهش یافته است. خود شما شهرستانی بودید؟ بله! من اصفهانی هستم. چگونه کشف شدید؟ در مدرسه سمپاد شهر اصفهان درس می خواندم. مدرسه ما از همه نسل ها در المپیاد نماینده داشت. معمولاً بچه های سال های بالاتر برای ورودی های جدید امتحان برگزار می کردند یا کلاس های المپیاد برگزار می شد. از این طریق، بچه هایی که علاقه داشتند جذب المپیاد می شدند و مدرسه هم حمایت می کرد. این شرایط عادلانه بوده است؟ در آن زمان، مدرسه با بچه های المپیادی همکاری می کرد. تعداد مدرسه هایی که در زمینه المپیاد فعالیت می کردند زیاد بود. بهترین معلم ها به بچه ها درس می دادند و شرایط برای همه یکسان بود. اما اکنون این شرایط فراهم نیست. می توانید پول بدهید و بهترین معلم ها را برای تدریس در اختیار بگیرید. این شرایط را تغییر داده است. این غیرعادلانه است؟ بله! بچه های المپیادی در حال حاضر سر کلاس ها نمی روند و کاملاً آزاد هستند. در مرحله بعد هم معلم های خوب را با پول های زیاد برای تدریس خصوصی به خدمت می گیرند. این است که شرایط را غیرعادلانه کرده است.
چگونه در این مدرسه ها ثبت نام می کنند؟ آزمون ورودی دارند. پس بچه هایی که در شهرستان ها زندگی می کنند و استعداد هم دارند دیده نمی شوند. دقیقاً. چرا؟ مگر تعدادی پرسش مشخص به همه بچه ها داده نمی شود؟ در مرحله دوم که ۴۰ نفر انتخاب می شوند و در دوره تابستانی شرکت می کنند، بچه های شهرستان نمی توانند با بچه های تهران رقابت کنند. من بیشتر مرحله اول را مد نظر دارم. مرحله اول خیلی رقابت جدی ندارد. فکر کنم دو هزار نفری انتخاب می شوند. یعنی در یک رشته دو هزار نفر انتخاب می شوند؟ بله! مرحله دوم رقابت فشرده تر می شود. این تعداد در یک آزمون کتبی شرکت می کنند و از بین آنها ۴۰ نفر انتخاب می شوند و در دوره تابستانی شرکت می کنند. در این دوره است که بچه ها خیلی از مطالب مهم را یاد می گیرند و بازدهی بچه ها بالا می رود. این بازدهی بالا هم به این دلیل است که بهترین استادها در دوره تابستان تدریس می کنند. سوال های المپیاد هم به گونه ای شده که در یک دایره محدود طرح می شود و از حالت نامحدود بودن گستره آنها کم شده
است. هرچه بچه ها بیشتر با مفاهیم آشنا باشند بهتر می توانند به سوالات جواب بدهند. در دوره های آمادگی برای المپیاد تدریس هم می کردید؟ بیشتر در شهرستان ها تدریس می کردم و این تدریس ها شرایط مالی مناسبی را برایم فراهم کرده بود. یک هفته تدریس می کردم و با پولی که در این یک هفته به دست می آوردم، خرج یک سال زندگی ام را تامین می کردم. برای مثال، هزینه های مسافرت های گروهی با بچه های دانشگاه و گروه کوه نوردی با همین تدریس ها تامین می شد. مگر «بچه درس خون» فقط درس نمی خوانند که میگید کوه نوردی و مسافرت هم می رفتید؟ زمان دانشگاه و به ویژه از سال دوم به بعد وقت زیادی را به برنامه های جنبی اختصاص دادم. چرا؟ زمینه های دیگری از زندگی بودند که احساس کردم برایم بهتر و مفیدترند. اتفاق دیگری هم که در زندگی من افتاد این بود که تصمیم گرفتم رشته ریاضی را ادامه ندهم. وقتی وارد دانشگاه شدم، هدفم این بود که دکتری ریاضی بگیرم، اما بعد از یک سال به این نتیجه رسیدم ریاضی چیزی نیست که می خواستم. این امر باعث شد که تمام وقتم را صرف ریاضی نکنم. یعنی بعد از المپیاد ریاضی و قبول
شدن در دانشگاه شریف به این نتیجه رسیدید که رشته ریاضی را ادامه ندید؟ خیر! لیسانس ریاضی را گرفتم. تصمیم بر آن بود که در مقطع بالاتر رشته ریاضی را ادامه ندهم. به همین خاطر رشته MBA را انتخاب کردم تا کمی از فضای یک بعدی ریاضی خارج شوم. در کل فضای دانشگاه شریف یک فضای تک بعدی است و من سعی کردم از این فضا خارج شوم. تک بعدی بودن به چه معناست؟ دانشگاه شریف یک فضای بسته است. به نحوی که آدم ها با محیط خارج ارتباط مناسبی ندارند. وقتی در رشته مهندسی تحصیل می کنید ارتباط محدودی با جامعه دارید. اما در رشته هایی مثل ریاضی این شرایط وجود ندارد. پس چطور می گویند که مثلاً مریم میرزاخانی فردی چند بعدی است؟ هستند آدم هایی که از این فضای خشک خارج می شوند. اما رسیدن به انعطاف، سخت است. بیشتر این بچه ها ارتباط درستی با باقی افراد جامعه نمی توانند برقرار کنند. می شود گفت که بقیه افراد را قبول ندارند؟ خیر! به این صورت نیست. هستند کسانی که علاقه دارند تا علمی را که آموخته اند برای رفاه و آسایش مردم جامعه صرف کنند. از سهمیه المپیاد برای ورود به دانشگاه استفاده
کردید؟ خیر! فقط ۱۲ نفری که طلای المپیاد را به دست آورده اند می توانند بدون کنکور وارد دانشگاه شوند. من نقره المپیاد بودم و کنکور شرکت کردم. در کنکور چه رتبه ای به دست آوردید؟ در منطقه یک رتبه ۷۰۰ شدم. پس امکان دارد که نقره المپیاد ریاضی، رتبه یک یا دو رقمی کنکور نباشد؟ بله! در ریاضی تقریباً ۲۰ نفر و با حساب دیگر رشته های ریاضی- فیزیک، در مجموع ۱۰۰ نفر نقره المپیاد می گیرند. معمولاً بچه های دیگر از سال سوم دبیرستان در فکر کنکور هستند و برای کنکور آماده می شوند. البته چون با رتبه های بیشتر از ۷۰۰ هم می توانستم وارد رشته ریاضی شوم خیلی تلاش نکردم. شاید اگر کمی بیشتر تلاش می کردم رتبه بهتری به دست می آوردم. در روز چند ساعت درس می خواندید؟ روزی هفت یا هشت ساعت. خیلی تلاش کردید اما طلای المپیاد را به دست نیاوردید. واکنش پدر و مادر شما وقتی طلا نگرفتید
چگونه بود؟ خیلی ناراحت شدند. به ویژه پدرم. فشار خیلی زیادی روی پدرم بود. چرا؟ همه فکر می کردند که طلا میگیرید؟ بله! در خانواده این فکر وجود داشت که من طلای المپیاد را می گیرم. خودم هم تلاش زیادی کردم. هنوز ناراحتید که طلا نگرفتید؟ خیر! آن زمان گریه کردید؟ خیر! چرا رشته ریاضی را انتخاب کردید؟ چرا رشته های دیگر را انتخاب نکردید؟ از دوران دبستان به ریاضی علاقه داشتم. در دوران مدرسه یک شاگرد معمولی بودم اما در درس ریاضی خیلی قوی بودم. در دوره دبیرستان هم به دلیل علاقه آن را ادامه دادم. برای علاقه خودتان تلاش کردید یا اینکه استعداد داشتید؟ بیشتر علاقه ام به ریاضی بود که باعث شد این رشته را دنبال کنم. یعنی هستند کسانی که استعداد زیادی در رشته ای مثل ریاضی ندارند اما در این زمینه تلاش می کنند یا حتی در المپیاد هم شرکت می کنند و نتیجه می گیرند؟ به هر حال، حداقلی از استعداد لازم است. البته الان گزینه جدیدی به نام پول نقش مهمی را در این زمینه ایفا می کند. در زمانی که برای المپیاد آماده می شدم یک ریال هم خرج
نکردم، البته به غیر از کتاب هایی که می خریدم. چرا پدر و مادرتان فکر می کردند که باید طلا بگیرید؟ وقتی تمام وقتم را برای المپیاد در دوره دبیرستان صرف می کردم، باعث شد که این فکر به وجود بیاید. می خواستید که کنکور ندهید؟ هدفم کنکور نبود. هدفم خود ریاضی بود. قبل از اینکه وارد حس و حال المپیاد بشوید، در بین هم سالان خودتان آدم موفقی بودید؟ بله! کلاً آدم تک بعدی ای نبودم. در دانشگاه این نقش پر رنگ تر شد. از سال دوم دانشگاه، سفرهای گروهی هم زیاد شد. این سفرها تاثیر زیادی روی من داشت. تاثیر خانواده در زندگی تان زیاد بوده است؟ خیر! تقریباً از پانزده سالگی به بعد، تمام تصمیم های زندگی ام را خودم گرفته ام؛ نمونه اش هم همین رشته MBA بود که با تصمیم خودم بود. بهترین نکته این بود که در خانواده، حق انتخاب به من داده می شد. چرا MBA؟ یک دلیل اصلی انتخاب این رشته نقطه مقابل رشته ریاضی بودن آن است. از معدود رشته های علوم انسانی است که در دانشگاه شریف وجود دارد و میزان ارتباط آن هم با جامعه بیشتر است. دلیل دیگر هم این بود که
در آن سال ها رشته MBA در دانشگاه شریف خیلی مورد اقبال قرار گرفته بود و تلاش زیادی هم برای جا انداختن این رشته در دانشگاه وجود داشت. نقش همسرتان در فاصله گرفتن از ریاضی چقدر بود؟ جدا شدنم از ریاضی تصمیم خودم بود و قبل از آشنا شدن با همسرم این تصمیم را گرفته بودم. قصد ادامه تحصیل در خارج از ایران را ندارید؟ بیشتر بعد از تمام شدن دوره کارشناسی است که بچه ها و به ویژه المپیادی ها برای دانشگاه های خارج از کشور پیشنهاد می فرستند و معمولاً از بهترین دانشگاه ها جواب مثبت دریافت می کنند. درخواست ندادید؟ خیر! از زندگی در ایران راضی بودم. همیشه هم علاقه داشتم که اگر بتوانم در همین کشور کاری انجام بدهم. موضوع دیگر هم این بود که دغدغه علمی نداشتم. این موضوع، محرک مهمی در این زمینه است. اینجا مشکلاتی وجود دارد که ناراحتم می کند. اما سعی می کنم تا جایی که می توانم در رفع مشکل تلاش کنم تا اینکه بخواهم از مشکلات فرار کنم. چه چیزهایی هست که ناراحتتان می کند؟ مسائل زیادی وجود دارد؛ بحث های سیاسی، مسائل اخلاقی، فرهنگی و مهمتر از همه توسعه نیافتگی کشور.
از چه نظر؟ توسعه نیافتگی از نظر فیزیکی یا از نظر انسانی و اجتماعی؟ هر دو؛ این مسائل شاید مهمترین دلایل کوچ نخبه های کشور است. الان از دوستانی که می شناختی و با هم در المپیاد بودید چند نفر در ایران هستند؟ از بچه هایی که آن سال طلا گرفتند دو نفر ایران هستند، باقی از کشور خارج شدند. شما چرا موندی؟ مگر چقدر میتونی در جامعه موثر باشی؟ قرار نیست فضای کل جامعه را عوض کنیم، همین که بتوانیم در فضای کوچک اطراف خود تاثیر کوچکی داشته باشیم کمک زیادی می کند. اگر بچه داشته باشید، تشویقش می کنید که المپیاد شرکت کند؟ فقط می توانم پیشنهاد بدهم. انتخاب با خود اوست. اگر بچه درس نخوان باشد چی کار می کنید؟ مهم نیست. زندگی زمینه های دیگری هم دارد. می تواند در آن زمینه ها موفق باشد. بعد از تمام شدن درس چه تصمیمی برای آینده دارید؟ طرح هایی وجود دارد اما بیشتر در حد ایده است. کسی در زندگی به عنوان الگو داشتید که تاثیرگذار باشد؟ خیر! بیشتر فرآیند زمان نسبت به فرد در زندگی ام تاثیر داشته است. بسیاری معتقدند
که با نسلی از جوانان مواجه هستیم که به جای عمل و حل مشکلات، غر می زنند و به فکرِ رفتن از ایران هستند. آیا ترک ایران چاره دردهاست؟ نکته مهم این است که زندگی در کشورهای پیشرفته بی عیب و نقص نیست و سختی های خاص خودش را دارد. بعضی از افراد هستند که سختی زندگی در ایران را نمی پذیرند اما حاضر هستند که این سختی را در کشور های دیگر تحمل کنند. احساس نمی کنید که نوعی از توهم در جوانان وجود دارد؟ بله! احساس می کنم که جوانان شناخت درستی از این موضوع ندارند و بیشتر این نگاه ها احساسی است. انتهای پیام
نقره المپیاد ریاضی: جوانان امروز شناخت درستی از ایران ندارند
کد خبر:
۳۳۱۹۸۷