احسان شریعتی گفت: یکی از راه های ارتباط انسان با خداوند دعا کردن است اما دعا کردن آدابی دارد که به زبان آوردن گناه خود و ستایش نعمت های خداوند، دو مورد آن است. به گزارش خبرنگار سرویس جامعه جی پلاس، احسان شریعتی با حضور در مدرسه اندیشه و قلم به بیان موضوع «ارتباط انسان با خدا» پرداخت و افزود: آن چیزی که در دین اسلام مزیت شمرده می شود دعا کردن است اما یک تفاوت کوچک میان دعا کردن در زبان فارسی و زبان عربی وجود دارد. در زبان فارسی دعا کردن به معنای طلب و درخواست تلقی می شود اما در زبان عربی و ادبیات قرآنی دعا یعنی راز و نیاز با خداوند و به معنای چیزی از خدا خواستن نیست. وی اظهار کرد: مهم ترین ارمغانی که انبیای الهی برای بشریت آورده اند، آداب سخن گفتن انسان با خداوند است. در قرآن خداوند وعده داده است که هر صدایی را پاسخ می دهد. شریعتی ادامه داد: در مورد ارتباط با خدا، عقل گرایان معتزله در قرن دوم و سوم یک تعبیری دارندکه می گویند انسان یک واجبات عقلی دارد و عقل به او می گوید که باید با خداوند سخن گوید و با او نیایش کند اما انسان نمی داند که چگونه می تواند این کار را انجام دهد و در اینجا شرع به کمک انسان آمده است. وی بیان کرد: هر چندکه عقل انسانی رهگشایی می کند اما در این میان رهزنی هم می کند و واقعیت این است که فراتر از تعبیر معتزلیان، وحی قرار دارد و وحی جایی است که دست بشر به آن نمی رسد. این استاد دانشگاه افزود: تصویری که انسان ها از خداوند ارائه می کنند متکی بر عقل و درک محدودی است که دارند لذا این تصویر بسیار مبهم و شبهه آلود است. خدایی که عقل انسان آن را درک می کند خدایی نیست که بتوان با او رفاقت کرد این خدا قابل تکلم نیست. شریعتی اظهار کرد: اگر سنت های گوناگون فلسفی را مرور کنیم در می یابیم که خدای اینها صرفاً صانع عالم است یعنی این خدا در یک نظم منطقی و با اصول مکانیکی این جهان را آفریده است. با این خدا جز با زبان سلبی طور دیگری نمی شود سخن گفت. این خدا فاقد هرگونه تعامل با بشر است بنابراین خدای فلسفی نه می تواند برای انسان وحی بفرستد و نه می تواند دعای بنده را پاسخ دهد! وی گفت: بسیاری از ادیان از جمله مهد ادیان جهان هندوستان خواسته اند که نیاز آدمی را نسبت به داشتن خدا تأمین کنند اما در این باب دست به آفرینش خدایان رؤیت پذیر زده اند یعنی چون حقیقت دست نیافتنی است و با خدای حقیقی ای که عقل انسان کاشف آن نیست نمی توان زندگی کرد، دست به زمینی کردن خدا و ساختن آن در انواع و اقسام گوناگون کردند. شریعتی بیان کرد: خدایی که پیامبران معرفی کرده اند خدایی در عین قدوسیت است یعنی به هر طرف که نگاه کنی او را می بینی. این خدا نجوای بندگان را می شنود؛ در این باره سوره ای در قرآن وجود دارد که تأییدکننده این سخن است. آیات سوره مجادله به لحظات لطیفی اشاره می کند که ترسیم ارتباط بین خدا و انسان است و این ارتباط در قالب هیچ سنت و فرهنگ خاصی محدود نمی شود. در این سوره خداوند خطاب به پیامبر (ص) می فرماید: از سخن آن خانمی که درباره همسرش با تو بگو مگو می کرد و به سنت شکایت می کرد و از مشکلات خویش و جامعه می گفت، خبر داریم. وی ادامه داد: علاوه بر اینکه این آیات نشان از راحتی و آزادی مردم در سخن گفتن با رسول الله (ص) دارد، تصویری از ارتباط میان خداوند و انسان به تصویر می کشد که مثال نزدنی است. فرزند دکتر علی شریعتی گفت: ممکن است برای برخی این پرسش پیش آید که اگر ما نخواهیم از خدا مسألت کنیم برای چه خدا را بخوانیم؟ یا اگر به درخواست ما پاسخی داده نشود، پاسخگویی خدا چه سودی برای ما دارد؟ اولاً در این باره یکی از آدابی که انبیا به انسان ها آموخته اند این است که صرفاً در زمان نیاز و گرفتاری نباید به سراغ خداوند رفت بلکه باید انسان به دنبال بهانه برای نشان دادن عرض ارادت به خداوند باشد. ثانیاً خداوند در قرآن به ما وعده نداده هر آنچه را که از او طلب کنیم اجابت خواهد کرد اما گفته هر گاه او را بخوانیم جواب خواهد داد برای مثال یک فرزندی را در نظر بگیرید که به والدینش رو می کند و از آنها کاری را طلب می کند و والدین سر باز می زنند و اجابت خواسته فرزند را به موعد دیگری موکول می کنند در اینجا بچه دعا کرده و اجابت هم شده اما مسألت او به هر دلیلی پاسخ داده نشده است. احسان شریعتی اظهار کرد: انبیا از انسان ها خواسته اند که هر چیزی را که می خواهید از خداوند طلب کنید و درخواست کردن از خداوند را نیکوترین کار دانسته اند اما اجابت نشدن دعا نباید به معنی نادیده گرفتن نظام هستی باشد. نظام هستی همین تجلی خداوند در زمان و مکان است. اگر دعا اجابت نشد نباید نظام عالم را به چالش با درک محدود خود بکشیم چرا که باب گفت و گو با خداوند همیشه مهیاست. شریعتی افزود: روایاتی وجود دارد که فردای قیامت در مقابل دعاهای اجابت نشده بندگان چیزهایی به آنها اعطا می شود که بندگان می گویند ای کاش هیچ چیزی در عالم دنیا طلب نمی کردیم و اجابت نمی شد. وی گفت: در مقام دعا کردن چند چیز را باید رعایت کرد. ابتدا حمد و ثنا خداوند را زیاد بگویید. دوم نعمت هایی را که خداوند به شما داده است تک تک نام ببرید و سوم که مهم ترین آن است گناهان خود را شمرده شمرده به زبان بیاورید. برخی می گویند خداوند خودش می داند که بنده چه گناهانی کرده و ... اما خیر این دلیل نمی شود و بنده باید گناهان خود را به زبان بیاورد تا باب بخشش گشوده شود و مورد چهارم اینکه آنچه را که از خداوند گمان می کنیم نیز به زبان بیاوریم. شریعتی اظهار داشت: این مواردی که متذکر شدم همگی کمک می کند تا نسبت و اندازه خودمان را در برابر پروردگار به دست آوریم و یکی از مزیت های دین اسلام این است که انسان برای سخن گفتن با خدایش هیچ واسطه ای ندارد.
جی پلاس/ احسان شریعتی: چرا برخی از دعاها به اجابت نمیرسد؟
کد خبر:
۳۶۴۰۳۵