نبود یک رهبری واحد، انقلاب مردمی مصر را در آغاز ششمین سالگرد خود، بر سر نقطه اول کشانده است. جی پلاس؛ محمدرضا عبداللهی فرد - کارشناس روابط بین الملل در یادداشتی پیرامون وقایع مصر آورده است: "در آغاز پنجمین سالگرد انقلاب ژانویه به نظر میرسد، جنبش مردمی مصر در برابر دولت عبدالفتاح السیسی به نوعی سرخوردگی و رخوت مبتلا شده و به سکون و انفعال تن داده است. در حقیقت عملکرد السیسی پس از کودتای یک شبه علیه مرسی نشان داده است، ژنرال کهنه کار مصری در پی زدودن اهداف،آرمانها و حتی نشانههای انقلاب ۲۵ ژانویه بوده است. باید خاطر نشان کرد انقلاب مصر بهجای فرصت به یک تهدید تبدیل شده است. شرایط امروز جامعه مصر از نارضایتی عمومی مردم و بدتر شدن شرایط زندگی و سرخوردگی مضاعف از سیاستهای سرکوبگرانه دولت السیسی حکایت دارد. متأسفانه شهروندان امروز مصر از ابتدایی ترین عناصر آزادی یعنی عدالت و کرامت انسانی بیبهرهاند و با دولتی روبهرو هستند که کوچکترین تعهدی به حقوق بشر و دموکراسی ندارد. در دولت السیسی نیز همچون ادوار مبارک و مرسی، افراد و نهادهایی که آزادانه عقاید خود را بیان کنند، با برخوردهای شدید امنیتی و حکم بازداشت روبهرو میشوند. به عقیده برخی از کنشگران مدنی و فعالان حقوق بشری، تشدید نظارتهای پلیسی- امنیتی در مصر،آزادیهای مدنی همچون آزادی بیان و آزادی رسانهها را نشانه رفته است. از نقاط ضعف اصلی السیسی در رهبری مصر میتوان به سرکوب شدید مخالفان و ایجاد خفقان سیاسی اشاره کرد که به فقدان جامعه مدنی مؤثر در این کشور انجامیده است. از سوی دیگر عدم توفیق حاکمیت پس از مبارک در برقراری نظامی دموکراتیک در مصر باعث شده آرمانها و امیدهای مردم این کشور از بین برود. با این وجود هنوز در نسل جدید که شیوههای نسل قبل از خود را قبول ندارد، شور و هیجاناتی وجود دارد و امید آن میرود این آتش زیر خاکستر زمانی دوباره شعلهور شود. نظامهای توتالیتر باید این واقعیت را درک کنند که نمیتوانند تا همیشه سطح آگاهی مردم خود را محدود و آنها را محکوم به انزوا کنند. آنها نمیتوانند با سیاستهای سرکوبگرانه خود مانع دستیابی مردم خود به تکنولوژی روز دنیا و جریان سریع گردش اطلاعات و راههای ارتباطی شوند،چراکه تحولات مختلف در سطح جهانی به گسترش جنبشهای مردمی کمک کرده و مرزهای جغرافیایی را از بین خواهد برد. اخوان المسلمین در مصر سعی دارد به امید متحد کردن نیروهای انقلابی و ساماندهی آنها تحت جنبش واحد، با استفاده از رسانههای اجتماعی، کودتای نظامی را به مردم یادآوری کند. البته این امر مستلزم اجتناب از هر گونه منافع شخصی و ایدئولوژیکی است. در حال حاضر بیش از ۴۱ هزار تن از زندانیان سیاسی در مصر در زندان به سر میبرند؛ این موضوع نه تنها برای افکار عمومی قابل قبول نیست بلکه اعتبار و مشروعیت حکومت السیسی را زیر سؤال میبرد. این شیوه سرکوب نشانه روشنی از ضعف رژیم نظامی مصر است السیسی اغلب رسانههای این کشور را به بلندگو و تریبون رژیم تبدیل کرده است. به عقیده برخی از صاحب نظران سیاسی «انحراف از دموکراسی» با حکومت مرسی آغاز و در رژیم السیسی بهمراتب شدیدتر شده است. به عبارت دیگر، مخالفت اساسی بر سر این موضوع است که آیا انقلاب ژانویه ۲۰۱۱ با کودتای ژوئیه ۲۰۱۳ خروج مصر از مسیر دموکراسی را کامل کرده است یاخیر؟! به نظر میرسد اخوانالمسلمین قدر موقعیتهای پیش آمده برای خود را ندانسته است. بر این اساس امروز برای بسیاری از پیروان احزاب مختلف در مصر لازم است که به سمت و سوی یک چارچوب نظری واحد حرکت کنند که با تحقق آن افق تازهای از آزادی، عدالت اجتماعی و کرامت انسانی را برای مردم و کشور خود به ارمغان آورد. پس از برکناری حسنی مبارک از قدرت، هر یک از احزاب و جریانها، منافع شخصی و گروهی حزبی شان را دنبال کردند؛ به عنوان مثال اخوان المسلمین هم شیوههای خاص خود را برای «اخوانیزه کردن» جامعه مصر در پیش گرفت که توفیقی هم در آن نداشت. محمد البرادعی نیز برای ایجاد یک دولت شهروند مدار تلاش کرد اما وی نیز ناخودآگاه مورد سوءاستفاده رژیم السیسی قرار گرفت؛ در همین زمینه سلفیها هم کوشیدند «الگوی اسلامی سازی» خود را مطابق باعملکرد طالبان در افغانستان تعریف کنند. طنطاوی نیز رویکرد «نظامی سازی» حاکمیت را پیش گرفت که او نیز ناموفق عمل کرد. در این میان داعش نیز در صدد است به اشاعه افکار و اندیشههای خطرناک و زهرآلود خود در میان جوانان پرداخته تا آنها را دچار بحران هویت و خودبیگانگی و سرخوردگی کرده و از آنها برای پیشبرد مقاصد خود استفاده کند. در این راستا وخامت سیاسی در جوامع عرب به گسترش گروههای افراطی همچون داعش و قدرت گرفتن آنها منجر شده است. امروز توسعه سیاسی مصر نیازمند مشارکت تمام جناحهای سیاسی با رویکرد دوری از منافع شخصی و تلاش برای تحقق آرمان «اعتلای کرامت انسانی» است. امری که میتواند به بازیابی وجدان عربی از دست رفته کمک کند. البته باید خاطرنشان کرد دولتهای غربی-عربی همچنان به حمایتهای بیحد و حصر سیاسی و نظامی از دولت السیسی ادامه میدهند ولی باید گفت که در صورت ادامه این رویه، میتوان السیسی را بازنده اصلی صحنه سیاسی مصر نامید. منبع: روزنامه ایران
یادداشتی از یک کارشناس روابط بین الملل
انقلاب ۲۵ ژانویه؛ رژیمی ضعیف، انقلابیونی ضعیف تر
کد خبر:
۳۵۷۵۵۵