آلودگی هوا و آب کلانشهرها امروز دغدغه بسیاری از مردم است زیرا نه تنها سلامت نسل بعد بلکه سلامت روزمره آنها نیز به آن گره خورده است. نهادهای مختلف، مردم و دولت ها به هر شکلی به دنبال راه های پاکیزه کردن محیط شهرها و مانع شدن برای آلودگی بیشتر هوا و آب هستند اما هر روز خبرهایی از افزایش آلاینده ها می شنویم. تهران نیز از این امر مستثنی نیست و روزهای زمستان بیش از پیش روزهای ناسالم را تجربه می کند. این آلودگی دلایل متعددی دارد که یکی از آنها به گفته کارشناسان وجود کارخانه ها و صنایع کوچک و بزرگ در داخل و نزدیک این شهر است. یکی از کارخانه هایی که روزی امید مردم تهران برای کاریابی بود امروز گفته می شود یکی از عوامل آلودگی و تهدیدی برای سلامت هم مردم این شهر به ویژه ساکنین شرق تهران است. یعنی کارخانه سیمان سازی ایران که این روزها به شرکت سیمان ری معروف است. سیمان تهران، نخستین کارخانه سیمان ایران است که در هشتم دی سال ۱۳۱۲ در هفت کیلومتری جنوب تهران و در منطقه شهرری نزدیک به کوه های بی بی شهربانو تاسیس شد. این کارخانه با ظرفیت ۱۰۰ تن در روز آغاز به کار کرد و اکنون توانسته است تولیدات خود را به بیش از ۱۰ هزار تن
برساند. یکی دیگر از واحد های این کارخانه در جاده خاوران واقع شده است. کارخانه ای که این روزها متهم بخشی از آلودگی های زیست محیطی شرق تهران به شمار می آید و موجب نگرانی کارشناسان محیط زیست شده است. فردا سالروز تاسیس این کارخانه است. کارخانه ای که روزی برای توسعه کشور و کارآفرینی، نزدیک شهر تاسیس شد و امروز در شهر موجب آلودگی شده است. به این مناسبت بارها با دفتر رئیس کنونی کارخانه که امروز با شرکت سیمان تهران معروف است، تماس گرفتیم اما موفق به گفت و گو با مهندس مختارپور نشدیم. امروز صبح خبرنگار و عکاس جی پلاس، راهی کارخانه شدند تا با معرفی نامه و هماهنگی با دفتر مرکزی از ساختمان قدیمی اما سرپای کارخانه عکاسی و گزارشی تهیه کنند. اما ... «پس از ورود به منطقه شهرری شاهد دود به نسبت غلیظی از کارخانه سیمان بودیم. این کارخانه به دلیل وسعت از دورترین نقطه در منطقه قابل مشاهده بود اما برای پیدا کردن درب ورودی کارخانه، کار دشوار شد. مجبور شدیم چندین راه را طی کنیم. در طول مسیر کامیون های حامل سیمان که مدام در حال رفت و آمد بودند، به چشم می آمدند. عاقبت بعد از جست و جو، درب اصلی کارخانه را پیدا کردیم اما اجازه ورود به
داخل کارخانه و عکاسی از فضای داخل کارخانه را ندادند و تنها توانستیم تعدادی عکس از نمای بیرون کارخانه تهیه کنیم.» وجود این کارخانه در کنار سایر کارخانه جات و فعالیت آنها در شهر تهران، سلامت شهروندان این کلانشهر را به شدت به خطر انداخته است. آلایندگی غبار را باید یکی از جدی ترین مشکلات زیست محیطی کارخانه سیمان دانست. قرار گرفتن همه فرآیندهای سنگ معدن، حمل و نقل و تولید سیمان در داخل بافت شهری، موضوعی است که چندین بار از سوی کمیسیون سلامت و محیط زیست شورای اسلامی شهر تهران و کارشناسان محیط زیست بیان شده است. بر اساس قانون هم، فعالیت همه کارخانه ها و صنایع سنگین باید به خارج از شعاع ۱۲۰ کیلومتری شهر تهران منتقل شود. هرچند آیین نامه این قانون در دولت نهم و دهم چند بار دست خوش تغییر قرار گرفت. ایران ظرفیت تولید حدود ۸۵ میلیون تن سیمان را دارد و از نظر رده بندی جهانی نیز بین ۱۵ کشور اول تولیدکننده سیمان قرار دارد. اما مکان یابی مناسب برای کارخانه ها و صنایع اولویت نخستین است که با وجود صنایع در درون شهر نادیده گرفته شده است. گزارش روزنامه اطلاعات در هشتم آذر ماه سال ۱۳۱۲ یعنی روز تاسیس کارخانه را در ادامه می
توانید بخوانید: «هنوز چند کیلومتر به کارخانه مانده بود که بناهای مرتفع؛ دودکشهای عظیم کارخانه با دود غلیظی که ازآن متصاعد بود خودآرایی می کرد و بینندگان را متوجه نقطه ای می ساخت که در دامنه کوه های خرابه ری واقع بود. اینجا کارخانه سیمان ایران بود که رسماً افتتاح می یافت. اتومبیل ها پشت سر هم در جاده حضرت عبدالعظیم درحرکت بود، هوا صاف و آفتاب شفافی این روز پرافتخار را درخشنده تر ساخته بود. مدعوین همه با لباس های مشکی خود را آراسته بودند که در مراسم مزبور شرکت نمایند. درپنج کیلومتری جاده تهران به حضرت عبدالعظیم راه تازه ای باز شده است که این راه به کارخانه سیمان ایران منتهی می شد. در محوطه کارخانه گارد احترام صف بسته بودند. هیات دولت و نمایندگان مجلس درمحوطه کارخانه حضور یافته و لایحه افتتاح کارخانه از طرف آقای وزیر طرق قرائت گردید که ذیلاً برای استحضار خوانندگان محترم درج می شود: لایحه افتتاح کارخانه اولین کارخانه سیمان سازی ایران که امروز افتتاح می شود. بدیهی است که تهیه سیمان از منابع داخلی مملکت برای تامین عمران و آبادی حائز کمال اهمیت می باشد. به همین جهت ایجاد این موسسه مورد علاقه مخصوص واقع
گردیده و وزارت طرق که مامور انجام این امر بود حسب الوظیفه این نیت مقدس را به موقع به اجرا گذاشته نتیجه را عرض می کند. در این راپرت وضعیت ساختمان و طرز عمل کارخانه سیمان به عرض می رسد. احداث کارخانه از ۱۳۱۱ شروع گردیده یک قسمت از ماشین های این موسسه ساخت کارخانه اشمیدت دانمارکی و قسمت دیگر از کارخانجات سوئد و از هر حیث مرغوب و بادوام است و به وسیله متخصصین همان کارخانه نصب شده. ساختمان ابنیه برای نصب ماشین ها به عهده کمپانی لنس آلمانی محول گردیده و یک قسمت از ساختمان های مختلفه فرعی کارخانه سیمان مستقیماً به وسیله مامورین وزارت طرق انجام یافته و کلیتاً اداره امور مربوطه به تاسیس این کارخانه به مراقبت و مسئولیت علیقلی خان سپاهی مهندس واگذار بوده و مشارالیه با معاضدت مهندسین قسمت های ماشین و ساختمان وظایف محوله را انجام داده است. این کارخانه تشکیل می شود از: ۱- دستگاه قوه بخار و تولید برق با قوه یکهزار و دویست اسب ۲- دستگاه سنگ خورد کنی ۳- آسیای سنگ نرم کنی ۴- آسیای ذغال نرم کنی ۵- کوره چرخنده سیمان پزی ۶- آسیای سیمان کوبی ۷- دستگاه گونی پرکنی ۸- دارالتجزیه شیمیایی ۹- کارخانه تعمیر ۱۰- انبارها برای اشیاء یدکی
این کارخانه برای هر روز حداکثر استعداد ساختن یکصد تن سیمان دارد و در آتیه ممکن است با افزودن یک یا دو کوره دیگر محصول ان زیادتر شود. مواد اولیه برای این کارخانه به حد وفور و نزدیک به محل و از حیث ترکیبات شیمیایی دارای تمام شرایط لازم است. لهذا بهترین جنس سیمان را که معروف به سیمان پرتلند است حاصل می کند که مخصوصاً درساختمان های مهمه مربوطه به راه آهن و طرق و غیره مورد اطمینان و استفاده خواهد بود. اینک نظربه اینکه تمام وسائل برای به کار افتادن این کارخانه مهیا و ماشین های آن آماده و امتحان شده است، استدعا می شود کارخانه را افتتاح و امر به شروع کار بفرمایند و اجازه فرمایند این موسسه با اسم کارخانه سیمان ایران نامیده شود. پس از قرائت لایحه، کارخانه شروع به کار کرد. قوای برق که یک هزار و دویست قوه اسب می باشد به قسمت های مختلف کارخانه توزیع گردید. دستگاه های الکتروموتور قوای برق را اخذ نمودند و ماشین های کوه پیکر کارخانه به حرکت درآمد. ساعت چهار و نیم بعد از ظهر مراسم افتتاح رسمی کارخانه خاتمه پذیرفت. تماشای کارخانه سیمان، غرش و نعره چرخ ها و ماشین ها در حینی که قطعات سنگ را خرد می کرد، بعد نرم می ساخت،ب عد می
پخت، دیدن دیگ های عجیب،کوره چرخنده، سیمانپزی، آسیای سیمان کوبی و سایر قسمت های آن روح با نشاط و فرح بخشی در تمام حضار ایجاد کرده بود، همه از دیدن این موسسه مسرور و خوش وقت بودند. تمام نقل و انتقالات مواد به وسیله ادوات الکتریکی، جراثقال و یا خطوط کوچک آهنی انجام می گرفت که در اطراف قسمت های کارخانه کشیده شده و دستگاه های نقلیه کوچک روی خطوط حرکت می کردند. لازم به ذکر است عده ای که در این کارخانه اشتغال دارند و امور مختلفه کارخانه را انجام می دهند بیش از پانصد نفر می باشد. قطعات سنگ و مواد اولیه از یک طرف به ماشین داده می شود و پس از طی مراحل مخصوص خود و عبور ازماشین های مختلف و پخته شدن وارد آسیای سیمان کوبی که مرتفع ترین عمارات کارخانه است گردیده و از آنجا سیمان ساخته شده به قسمتی که برای پر کردن و خارج نمودن از کارخانه است (گراورفوق) داخل میگردد. ماشین آلات این کارخانه همان طور که آقای وزیر طرق اظهار نظر نمودند قسمتی از دانمارک و و قسمتی از سوئد وارد شده که مجموع این کارخانه را شرکت ایران و سوئد به دولت فروخته است و قیمت آن را بر طبق قراردادی که راجع به مبادله جنسی وجود داشته است به وسیله صادرات ایران
تامین نموده اند. روی هم رفته کارخانه سیمان یکی از کارخانه های مفید و یکی دیگر از قدم هایی است که برای سعادت و ترقی اقتصاد مملکت برداشته شده و خط بطلانی روی یک قسمت دیگر از واردات مملکتی که روز به روز می شود کشیده شده و همانطوری که آقای وزیر طرق درآخر نطق افتتاحیه خود اظهار نمودند امید می رود این نوع موسسه درنقاط مختلف مملکت نیز دائر گردیده تا احتیاجات روز افزون تمام مملکت از حیث سمنت مرتفع گردد.»
به مناسبت سالگرد افتتاح کارخانه سیمان تهران
امید دیروز، بیم امروز!
کد خبر:
۳۳۵۳۱۶