جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

رئیس کمیته بازنگری قراردادهای نفتی کشور در گفت وگو با جماران مطرح کرد؛

جزئیات تهیه مدل قراردادهای نفتی ایران بعد از شرایط رفع تحریم ها

کد خبر: ۸۹۸۹۹
جزئیات تهیه مدل قراردادهای نفتی ایران بعد از شرایط رفع تحریم ها

مهرماه سال 92، وزیر نفت دولت تدبیر و امید طی حکمی سید مهدی حسینی را به ریاست کمیته بازنگری قراردادهای نفتی کشور منصوب کرد. گروهی متشکل از 9 کارشناس که توسط وزیر معرفی و 11 نفر که توسط حسینی انتخاب شدند کمیته ای را تشکیل دادند تا در مورد قرار داد های نفتی سایر کشورهای جهان و همچنین قراردادهای سال های پیش کشورمان تحقیق کنند. ما حصل آن «IPC» (Iranian petroleum contract) یا «قرارداد نفت ایران» بود که قرار است این قرارداد بعد از توافق احتمالی ایران و کشورهای عضو 1+5 و لغو تحریم ها، برای تمامی قراردادهای فروش نفت ایران استفاده شود.

سید مهدی حسینی در نشست ماهانه انجمن اقتصاددانان ایران ضمن بیان ضروریات کار بازنگری در قراردادهای فروش نفت ایران به توضیح در مورد «IPC» ایرانی پرداخت و در گفت و گویی با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران درباره برنامه های نفتی ایران در شرایط پس از تحریم، اظهار کرد: اگر تحریم ها برداشته شود ما می خواهیم با دنیا کار کنیم. برای کار با دنیا ساز و کارهایی را نیاز داریم که با ساختارهای روز دنیا و تحولاتی که امروز در بازار پول، سرمایه و تکنولوژی وجود دارد، سازگار باشد.

رئیس کمیته بازنگری قراردادهای نفتی ضمن بیان اینکه پیش بینی می شود در طی 25 سال آینده نفت 30 درصد و گاز 25 درصد از سبد انرژی دنیا را به خود اختصاص دهد، تأکید کرد: در این شرایط، همه چشم ها به دارندگان نفت و گاز دوخته خواهد شد. پس با وجود منابعی که در اختیار داریم، ما مرکز ثقل تأمین انرژی آینده و رفع نگرانی های بین المللی از عدم عرضه هستیم و اگر نخواهیم عرضه کنیم هم به ما خواهند گفت عرضه کنید.

وی افزود: در شرایطی که جهان نیاز به انرژی ایران پیدا کند، آنهایی که امروز برای ما تحریم گذاشته اند، مورد سؤال واقع خواهند شد که چگونه شما ممکن است یک کشور بزرگ تولید کننده انرژی را تحریم کنید، در حالی که دنیا نگران تأمین انرژی است. یکی از دلایلی که باید تحریم را بردارند هم شاید همین باشد.

حسینی تصریح کرد: در سال 1960 کل ذخایر دنیا 300 میلیارد بشکه نفت بود و بر اساس میزان مصرف قرار بود تا 40 سال این ذخایر به پایان برسد، اما 40 سال بعد یعنی در سال 2000 آن 300 میلیارد بشکه تبدیل به 1000 میلیارد بشکه شد. یعنی نه تنها تمام نشد، بلکه بیشتر شد و امروز در سال 2015 این آمار به 1600 میلیارد بشکه رسیده؛ یعنی 60 درصد رشد داشته است. بنابر این کشفیات اتفاق می افتد پس نگران نباشید، چون ذخایر وجود دارد.

وی ادامه داد: پیش بینی می شود که اوپک باید حدود 20 میلیون بشکه ظرفیت سازی جدید داشته باشد. اگر قرار است ما سهم‌مان که 14 درصد از کل تولید اوپک است را حفظ کنیم، باید سهمی از این افزایش ظرفیت را برداریم؛ بنابر این حداقل باید 3 میلیون بشکه ظرفیت سازی جدید داشته باشیم تا بتوانیم این جایگاه را حفظ کنیم.

رئیس کمیته بازنگری قراردادهای نفتی به رقابت های منطقه ای ایران برای فروش نفت نیز اشاره کرد و گفت: ما در منطقه رقبایی داریم و میدان های مشترک با کشورهایی داریم که به سرعت دارند کار می کنند. به طور مثال کشور عراق برای 12 میلیون بشکه ظرفیت سازی قرارداد بست. البته از این عدد حدود 7 میلیون بشکه تحقق پیدا خواهد کرد. اگر این اتفاق بیافتد به این معنا است که کشور عراق با آن سابقه تاریخی که ما با آنها داریم با نصف چمعیت کشور ما قدرت خریدی معادل 5 برابر قدرت خرید ما پیدا می کنند و یک خطر امنیتی هم برای ما دیده می شود. دوم برای اینکه به حدود 7 میلیون بشکه برسد باید قراردادهایی را تنظیم کند. بنابر این به دلیل اینکه صاحب سرمایه ترجیح می دهد جایی برود که سود بیشتری داشته باشد، ما با عراق شاهد یک رقابت سنگین هستیم. البته ما مزایایی داریم و آن امنیت کشور است که آنها نگرانی امنیتی دارند، اما غیر از آن بقیه قضایا اقتصادی است و می تواند رقابت پذیر باشد.

وی در مورد منابع گازی مشترک ایران و قطر نیز گفت: ایران و قطر دو بازیگر اصلی گاز در منطقه هستند. قطر رشد بالایی کرده و ثروتمندترین کشور دنیا به لحاظ سرانه است و برنامه ریزی های بلند مدت دارد. بنابر این تنها ما هستیم که می توانیم گاز صادر کنیم و کشورهای منطقه تشنه گاز ما هستند و باید از این فرصت استفاده کنیم که تا به حال نکردیم. اما ما این پتانسیل را داریم که آقای گاز منطقه شویم.

این مقام مسئول ضمن تأکید بر لزوم بستن قراردادی که منافع ملی را تأمین کند، خاطر نشان کرد: در سال 1375 قراردادهای «بیع متقابل» را ایجاد کردیم که اتفاقا با یک شرکت امریکایی بود و عکس العمل رئیس جمهور امریکا را هم در پی داشت. به دنبال این جریان، شرکت های امریکایی از سرمایه گذاری در ایران منع شد و این موضوع بعدها به قانون کنگره امریکا و تحریم ایران تبدیل شد که الآن هم ادامه دارد. نتیجه این قراردادها برای کشور ما، در شرایط بعد از جنگ که بحران های مالی داشتیم و ظرفیت های نفت ما افتاده بودند و سرمایه گذاری خارجی در کشور ما انجام نمی شد، این بود که موفق شدیم حدود 40 تا 50 میلیارد دلار پول وارد کشور کنیم. از محل این پول ها همچنین توانستیم میدان پارس جنوبی و میدان های نفتی دیگر را شکل و توسعه دهیم، اما این قرارداد بیع متقابل بعد از 18 سال، کارکرد خود را از دست داده و مشکلاتی که از این ناحیه ایجاد می شود را نشان داده است.

وی تصریح کرد: روزی که ما قرارداد بیع متقابل را ایجاد کردیم، نفت ما بسیار ارزان بود. در این شرایط کشورهای بزرگ به لحاظ جذب سرمایه در جایگاه بالا قرار می گیرند. امروز شرایط کاملا متفاوت شده و فرصت ها هم زیادتر شده و این قراردادها امروز کاربرد خودش را از دست داده است؛ به طوری که شرکت های نفتی بزرگ که در حاشیه اوپک و جاهای دیگر ملاقات هایی با وزیر نفت کشورمان داشتند اعلام کردند که اگر بیع متقابل است ما بعد از تحریم نمی خواهیم. دلیل این موضوع، این است که به جز یک مورد، همه قراردادهای بیع متقابل که ما امضا کردیم هیچ کدام از شرکت هایی که با کشور ما این قراردادها را امضا کردند به انتظارات اقتصادی که در قرارداد منظور شده بود، نرسیدند.

حسینی ادامه داد: به همین دلایل وقتی زنگنه وزیر نفت شد کمیته بازنگری قراردادها را تشکیل داد. با این توجیه که بعد از شرایط تحریم ها نمی شود با این قراردادها کار کرد. بنابر این حکمی به من به عنوان رئیس کمیته بازنگری قراردادهای نفتی داد و یک گروه 9 نفره از بهترین ها و با سابقه ترین های صنعت نفت را تشکیل دادند. من نیز با اعضایی که می شناختم یک جمع 11 نفره از بخش های مختلف اقتصادی، حقوقی و مهندسی را تشکیل دادیم و کار شروع شد.

رئیس کمیته بازنگری قراردادهای نفتی در مورد کارهای انجام شده در کمیته متبوعش نیز گفت: در این کمیته غیر از آسیب شناسی که از قراردادهای فعلی خودمان داشتیم، قراردادهای 33 کشور را جمع آوری و طبقه بندی کردیم. همچنین رساله های دکتری سراسر دنیا را بررسی کردیم. حدود 71 رساله دانشگاهی داخلی و خارجی انتخاب شد و مورد بررسی قرار گرفت. مجموعه اسنادی که ما برای انجام کار جهت تدوین الگوهای قرارداد نیاز داریم در قالب حدود 50جلد کتاب به وزیر نفت تحویل داده شد و دلیل کتاب شدن این مجموعه ها هم این بود که برای دیگران قابل دسترسی باشد.

وی افزود: بر اساس یک سری مبانی از جمله اینکه باید در بازار رقابت کنیم و البته مثبت شدن فضای سیاسی بعد از تحریم، باید این بازنگری را انجام می دادیم. بر اساس این مبانی فکری ما چند هزار نفر ساعت کار تشکیل دادیم و هر هفته جلسات کمیته را برگزار کردیم. امیدواریم تحریم ها برداشته شود و ما بتوانیم الگوی قراردادمان را ارائه دهیم که همه دنیا در جریان این کار قرار بگیرند.

حسینی در مورد اصول قراردادهای تهیه شده برای حوزه نفتی نیز اظهار کرد: حفظ مالکیت و حاکمیت یکی از اصول اصلی است. ما مالک مخازن‌مان هستیم و این مالکیت قابل انتقال به غیر نیست. حداکثر سازی منافع ملی و انطباق با قوانین جمهوری اسلامی نیز از اصول لاینفک دیگر به حساب می آیند. ما سعی کردیم در چارچوب قوانین بالادستی کشور کار کنیم. همچنین شرایط را برد - برد کنیم. به دلیل اینکه در شرایطی که قرارداد یک طرفه به نفع کشور ما باشد کسی حاضر به کار کردن در آن شرایط نیست. از اصول دیگر این است که روابط قرارداد را پایدار کنیم و در کل زنجیره با شرکت های نفتی طرف قرارداد مثل دو شریک دست در دست هم حرکت کنیم.

وی گفت: ما ضمن اینکه 7 زمینه کاری را پیدا کردیم، گفتیم باید یک مدل به عنوان مدل ایران داشته باشیم، اما این مدل باید انقدر انعطاف داشته باشد که بتوانیم آن را در همه زمنیه ها به کار ببریم. امیدواریم این حرف ما درست باشد و این تجربه در عمل تجربه موفقی باشد. ما تلاشمان را کردیم که این اتفاق بیافتد

رئیس کمیته بازنگری قراردادهای نفتی همچنین در پاسخ به سئوالی در مورد نقش برخی کشورهای منطقه در ارتباط با کاهش قیمت نفت و فشار بر جمهوری اسلامی ایران از این طریق، عنوان کرد: تئوری عربستان همواره از زمان "زکی امانی" - وزیر نفت پیشین عربستان - این بوده که ما بزرگان نفت باید با پایین آوردن قیمت نفت رقبا را از بازار بیرون کنیم و سهم بازارمان را بالا ببریم، لذا آنها با چنین تئوری ای همیشه طرفدار قیمت های بسیار پایین نفت بوده اند.

وی افزود: البته من اعتقادم این است که این تئوری عربستانی ها سیاسی بوده به دلیل اینکه آنها هر وقت دلشان خواسته این تئوری را به کار گرفته اند و هر وقت دلشان نخواسته از بکارگیری این موضوع اجتناب کرده اند.

این مقام مسئول در وزارت نفت با اشاره به نقش اوپک در تعیین قیمت نفت کشورهای عضو، تأکید کرد: من اعتقاد دارم، هزینه های تولید نفت انقدر بالا هست که اجازه پایین آمدن بیش از حد قیمت را نمی دهد، کما اینکه در سال گذشته هم که قیمت نفت سقوط کرد، من گفتم نفت را حداقل باید در سطح 60 الی 70 دلار ببندند و امکان ندارد قیمت 30 یا 40 دلار شود، برای اینکه هزینه تولید هر بشکه نفت بالای 50 دلار است و آن حجم سرمایه گذاری قرار نیست که بیکار بماند. سرمایه گذاران اجازه نمی دهند که قیمت نفت انقدر افت کند چون که در این شرایط فعالیت آنها غیر اقتصادی خواهد بود.

حسینی در مورد راهکار از بین بردن نقش منفی کشورهای همسایه در بازار نفت ایران نیز خاطر نشان کرد: همه چیز به این بستگی دارد که ما از فرصت ها و سهم خودمان در اوپک چطور استفاده کنیم و چطور مسائل را حل کنیم. ما قطعا در داخل اوپک باید همکاری داشته باشیم و حتی این همکاری را رهبری کنیم. چون علی رغم اینکه تولیدش نصف غیر اوپک است یک قدرت به حساب می آید و با ظرفیت های بزرگی که دارد می تواند بازار را مدیریت کند.

.........................................

گفت‌وگو: سجاد انتظاری

انتهای پیام

دیدگاه شما