جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

مدیرعامل بانک سرمایه در گفت و گو با جماران:

بانک ها اولین قربانی تحریم ها بودند

کد خبر: ۸۲۰۵۰
بانک ها اولین قربانی تحریم ها بودند

«مطمئناً همین فضای مثبتی که در داخل کشور احساس کردیم، در خارج از کشور هم توسعه می یابد و بخش قابل توجهی از سرمایه های ارزی وارد کشور می شود. این سرمایه ها می توانند در اشکال مختلفی مانند دانش فنی - مهندسی، تجهیزات و تکنولوژی، و ارزهای بین المللی باشند.»

این را مهندس خیراله بیرانوند، مدیرعامل بانک سرمایه می گوید. به زودی نگارش متن توافق بیانیه لوزان آغاز خواهد شد. با توجه به بیانیه مطبوعاتی لوزان که می تواند پیش درآمد توافق احتمالی ایران با اعضای اصلی شورای امنیت یا همان 1+5 باشد؛ در این باره پایگاه اطلاع رسانی جماران گفت و گویی با وی کرد تا نظرش درباره تأثیرات اقتصادی توافق احتمالی آینده خصوصاً در حوزه بانکی را جویا شود.

تحریم هایی که در سال های اخیر به کشور ما تحمیل شد، چه مشکلاتی را در حوزه بانکی برای ما به وجود آورد؟
این تحریم ها همه جانبه بود، مخصوصاً تحریم بانک مرکزی که در طول تاریخ تحریم ها بی سابقه است. در دنیای امروز، بانک های مرکزی مرجع، منشأ و پل ارتباطی تمام روابط تجاری بین الملل محسوب می شوند. در نتیجه به طور کل ارتباط رسمی تجارت بین الملل کشور ما با خارج قطع شد. همین باعث شد علاوه بر این که برای کل اقتصاد کشور تنگناهای زیادی به وجود بیاید و فعالان اقتصادی برای تأمین انواع مایحتاج مورد نیاز بنگاه های خود اعم از مواد اولیه، تجهیزات و حتی خدمات فنی و مهندسی با مشکل مواجه شوند، برای بانک ها نیز مشکلات عدیده ای ایجاد شود. از جمله این مشکلات محرومیت بانک ها از کارمزدها و درآمدهای خارج از کشورشان بود. خیلی از بانک ها بخش عمده ای از هزینه هایشان را از درآمدهای ارزی حاصل از فعالیت های خارج کشور از جمله کشورهای اروپایی و حوزه خلیج فارس تأمین می کردند که با این تحریم ها، بانک ها از این درآمدها محروم شدند.
مورد دیگر فشاری است که بر بخش منابع و مصارف بانک ها ایجاد شد. این تحریم ها باعث شد که فعالان اقتصادی کشور از گشایش اعتبارات اسنادی بین المللی که به عبارتی همان خریدهای نسیه یا تعهدی است، محروم شوند. فعالان اقتصادی برای تأمین نقدینگی خود ناگزیر شدند به بانک ها هجوم بیاورند که این باعث فشار بر ریال (پول داخلی) شد. فعالان اقتصادی نگران بودند که اگر اقساط خود را پرداخت کنند، بانک ها دیگر قادر به ارائه تسهیلات مجدد به آن ها نباشند، در نتیجه اقساط تسهیلات خود را به موقع پرداخت نکردند و این باعث شد که مطالبات معوق بانک ها سیر صعودی پیدا کند. از طرفی با توجه به این که حجم تقاضای ریال تشدید شد، این باعث افزایش نرخ سود سپرده ها شد. در مکانیزم عرضه و تقاضا این از بدیهیات است زمانی که عرضه ثابت باشد، با تشدید تقاضا افزایش قیمت را شاهد خواهیم بود.

به نظر شما آیااین مشکلات به جایگاه بانک ها نزد افکار عمومی هم ضربه زده است؟
عامل دیگری که باعث شد این تحریم ها پیامدهایی منفی برای شبکه بانکی کشور داشته باشند، از نظر اعتبار بانک ها و جایگاه آن ها در افکار عمومی بود. عامه مردم یا فعالان اقتصادی ذهنیتی در ارتباط با عدم ارائه خدمات مطلوب بانکی، مخصوصاً درباره تسهیلات بانکی پیدا کردند؛ غافل از این که بانک ها خود اولین قربانی تحریم ها بودند. زیرا هم از درآمدهای بین المللی محروم شده بودند، هم این که از نظر تسهیلاتی با مطالبات معوق مواجه شده بودند و فعالان اقتصادی اقساط را به موقع پرداخت نمی کردند.
همچنین برخلاف میل باطنی بانک ها که هیچ زمانی علاقه مند به افزایش نرخ سود بانکی نیستند، از نظر نرخ سود در بازار رقابتی شدیدی افتادند که حتی خارج از شبکه بانکی نیز شکل می گرفت و آثارش را در شبکه بانکی می دیدیم. افزایش نرخ سود بانکی و نهایتاً افزایش نرخ سود تسهیلات اعطایی مزید بر علت شد تا وصول مطالبات بانک ها در موعد خودش اتفاق نیفتد.
زمانی که بانک ها حجم سنگینی از مطالبات را دارند و تسهیلات دیگری با نرخ سود بالا پرداخت می کنند، یعنی فعالان اقتصادی باید مبالغ سنگین تری به بانک ها پرداخت کنند که عبارت است از اصل پول به علاوه مبلغ قابل توجهی سود آن. همین باعث می شود که بخش عمده ای از درآمد بنگاه های اقتصادی به عنوان اصل و سود تسهیلات به بانک ها پرداخت شود و بعضاً با توجه به بازدهی پایین این بنگاه ها در شرایط رکودی و مواجه شدن با کمبود نقدینگی، آن ها حتی نمی توانند سود تسهیلات را پرداخت کنند؛ که این نهایتاً باعث افزایش قیمت کالاهای مصرفی می شود.


گفتید بانک ها اولین قربانیان تحریم بودند، اما به نظر می رسد نارضایتی از خدمات بانکی باعث شد آن ها مقصر شناخته شوند. موافقید؟
باید توجه کرد کشور ما کشوری بانک محور است و بازاری پول محور دارد. ممکن است مشکلات دیگری پشت پرده باشد که آثار آن را نهایتاً در بانک ها مشاهده کنیم؛ در حالی که بانک ها هم تحت تأثیر آن مسائل باشند، مانند الآن که بانک ها از وضعیت رکود اقتصادی رنج می برند. باید بانک ها را جزئی از زنجیره بزرگ اقتصاد کشور دید.


به مشکلات بانک های کشور در روابط تجاری بین الملل اشاره کردید، اثر توافق احتمالی آینده در حاصل شدن گشایش هایی در این حوزه چه می تواند باشد؟
بخش عمده ای از فعالیت های اقتصادی و رونق اقتصادی هر کشوری ارتباط مستقیمی با فضای روانی حاکم بر افکار عمومی و مخصوصاً فعالان اقتصادی آن کشور دارد. خوشبختانه افکار عمومی از این بیانیه استقبال کرد. اگر این بیانیه به توافقنامه ای تبدیل شود که منافع و مصالح کشور در آن دیده شود، مطمئناً همین فضای مثبتی که در داخل کشور احساس کردیم، در خارج از کشور هم توسعه می یابد و بخش قابل توجهی از سرمایه های ارزی وارد کشور می شود. این سرمایه ها می تواند اشکال مختلفی مانند دانش فنی - مهندسی، تجهیزات و تکنولوژی، و ارزهای بین المللی باشد که باعث می شود که بخش عمده ای از تأمین مالی پروژه های عمرانی کشور و سرمایه در گردش واحدهای فعال از طریق ارزهای بین المللی تأمین شود. از سویی هم گشایش اعتبارات باعث می شود بخش عمده ای از نیاز نقدینگی فعالان اقتصادی کشور از طریق تعهدات بانک ها و فعالان اقتصادی خارجی تأمین شود و فشار تقاضا از روی ریال برداشته می شود. بانک ها علاوه بر این که در سطح بین المللی اعتبارشان بازمی گردد و خوشنامی گذشته احیا می شود و کشورهای خارجی از طریق بانک های ما با کشور معامله می کنند، مجدد از درآمد کارمزدی و درآمد حضورشان در بازارهای پولی بین المللی بهره مند می شوند. همچنین بخش زیادی از EPS (درآمد اختصاصی سهامداران عمومی) بانک های داخلی ما از فعالیت های بین المللی تأمین می شود. همین طور بخش عمده ای از تأمین نقدینگی داخل کشور، از این طریق صورت می گیرد. با توجه به مکانیزم عرضه و تقاضایی که اشاره کردم، این باعث می شود بدون هیچ دستوری نرخ سود سپرده ها و تسهیلات بانکی سیر نزولی پیدا کند.

برخی از اقتصاددان ها بر این عقیده اند که توافق احتمالی می تواند وضعیت دولت در رابطه با کسری بودجه را بهبود ببخشد. نظر شما در این باره چیست؟
بله، مطمئناً در آینده پس از امضای توافقنامه، بخش زیادی از صادرات غیرنفتی کشور که تحریم بوده، رونق می گیرد. درآمدهای ارزی کشور از بخش هایی مانند پتروشیمی، خدمات فنی - مهندسی و ... افزایش پیدا می کند و این به کاهش کسری بودجه دولت کمک می کند. سایر درآمدهای مستمر دولت از جمله درآمدهای نفتی که در خارج از کشور مسدود شده، بخشی از درآمدهای بخش عمومی را تأمین می کند و دیگر کسری بودجه نخواهیم داشت.

عده ای از کارشناسان اقتصادی معتقدند توافق احتمالی زمینۀ کاهش نرخ تورم و حتی کاهش قیمت برخی کالاهای اساسی را فراهم می کند. آیا با این نظر موافقید؟
نظر من همین است اما این باید مدیریت شود. در این ارتباط تجاری که با دنیای خارج به شکل گسترده برقرار می کنیم، اگر بتوانیم اشکال غیرنقد مانند تجهیزات، ماشین آلات، تکنولوژی و ارزهای مختلف را وارد کشور کنیم، این به کاهش تورم کمک می کند زیرا نیاز سرمایه گذاری کشور را به شکل های غیرتورم زا و بدون تزریق ریال جدید به جامعه تأمین کرده ایم. اما اگر بنا باشد که به صورت نقد یعنی ریال نیاز پولی داخلی خود را تأمین کنیم و ارزهایی را که در کشورهای مختلف مانند هند و چین داریم، در داخل به ریال تبدیل کنیم، افزایش نقدینگی اتفاق می افتد و تورم افزایش پیدا می کند. این باید کاملاً مدیریت شود، و در این صورت می تواند باعث رونق اقتصادی و در کنار آن هم افزایش اشتغال زایی شود.

رونقی که در بازار سرمایه شاهدیم چقدر می تواند واقعی باشد و چقدر رفتارهای هیجانی مقطعی بر آن اثرگذار بوده است؟
رونق بازار سرمایه به نظر من واقعی است زیرا یک بار دیگر بورس کشور به بیش از 90هزار واحد افزایش پیدا کرد. هر چند در آن مقطع نظر کارشناسان بر این بود که این ناشی از افزایش جایگزینی مقطعی است که در آن برهه ناگهان نرخ ارز سه برابر شد. یعنی همان ماشین آلات خارجی که خریداری شده بود با تغییر قیمت، به شکل افزایش سرمایه به آن نگاه شد، نه افزایش EPS شرکت ها یا درآمدشان. در شرایط کنونی چون ما حباب ناشی از افزایش جایگزینی ماشین آلات یا دارایی های ثابت را نداریم و با گشایشی که ان شاءالله بعد از توافق اتفاق خواهد افتاد، درآمد واقعی شرکت ها افزایش پیدا می کند و ظرفیت تولیدی آن ها افزایش می یابد. با توجه به رفع تحریم ها قیمت تولیدی کالاهای آن ها کاهش می یابد زیرا مانند اکنون هزینه های جانبی و سربار هنگفتی برای واردات مواد اولیه با نرخ های غیرمتعارف و گران را متحمل نمی شوند. در آن زمان با توجه به کاهش قیمت مواد اولیه، ظرفیت تولیدی بنگاه های اقتصادی افزایش پیدا می کند، قیمت تمام شده کالای تولیدیشان پایین می آید و EPS آن ها افزایش می یابد. نگاه من کاملاً مثبت اما در عین حال منطقی و کارشناسی است و ان شاءالله رونق بازار سرمایه واقعی است و رونقی است که ناشی از افزایش درآمد شرکت ها و EPS آن هاست.

انتهای پیام

دیدگاه شما