جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

در نشت بررسی «نقش بانکداری اسلامی در اقتصاد مقاومتی» مطرح شد؛

بانک را از غرب آورده ایم اما اقداماتی را انجام می دهیم که مرتبط به بانک نیست/بانک ها به اعطای تسهیلات بزرگ به افراد خاص گرایش دارند

کد خبر: ۷۶۹۵۲
بانک را از غرب آورده ایم اما اقداماتی را انجام می دهیم که مرتبط به بانک نیست/بانک ها به اعطای تسهیلات بزرگ به افراد خاص گرایش دارند

در دانشگاه علوم اقتصاد، نشستی با حضور دکتر حسین صمصامی ، عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی، دکتر سید عباس موسویان، مدیر گروه مدیریت مالی دانشگاه امام صادق و دکتر ابراهیمی، مدیرعامل بانک انصار برگزار شد و در آن به بررسی «نقش بانکداری اسلامی در اقتصاد مقاومتی» پرداخته شد.

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران دکتر حسین صمصامی، عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی با اشاره به فرمایش مقام معظم رهبری مبنی بر اینکه با تکرار زبانی اقتصاد مقاومتی هیچ اتفاق خاصی نمی افتد، گفت: این روزها به مناسبت سالگرد اقتصاد مقاومتی، سمینارها و همایش ها و کنفرانس های بسیاری برگزار شده است. امیدوارم که این نشست ها به نتیجه برسد. اما هنوز راهکاری به دست نیامده است. در حال حاضر تفکری که به لحاظ نظری حاکم است، اجازه نمی دهد که با واقعیت اقتصاد مقاومتی رو به رو شویم. این مبانی نظری حاصل کتاب های خرد و کلانی است که در دانشگاه ها تدریس می شود بنابراین افراد از دریچه و زاوایای این مبانی به مسائل نگاه می کنند.

وی به نمونه ای اشاره کرد و گفت: برای نمونه هنگامی که می خواهند ارز را در ایران تعدیل کنند، تئوری برابری قدرت خرید را مطرح می کنند. اما در حال حاضر افرادی که این تئوری را مطرح کردند، اشکالات زیادی را برای این تئوری بیان کردند. اما پرسش این است که چه مبانی برای تعیین نرخ ارز در اقتصاد ایران داریم؟ و اگر با مبانی مختص اقتصاد ایران، نرخ ارز را تعدیل کنیم، نرخ ارز در ایران چه مقدار می شود؟ یکی از مطالعات انجام شده نشان می دهد که نرخ ارز تعدیل شده توسط مبانی نظری اقتصاد کشورمان بسیار کمتر از آن چیزی است که در حال حاضر وجود دارد.

عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی با اشاره به اینکه بانک نقش بسیار موثری در اقتصاد مقاومتی ایفا می کند، گفت: طبق آمار و اطلاعات بانک مرکزی حجم نقدینگی کشور 683 هزار میلیارد تومان است. همچنین تولید ناخالص ملی کشور حدود هزار میلیارد تومان است. اگر کشور نظام بانکی قدرتمندی داشت، در رشد و تولید می توانست تحولی عمیق ایجاد کند. چراکه نظام مالی مرکز اصلی هدایت نقدینگی به سوی تولید است. در نظام اقتصادی، بانک حکم رگ و نقدینگی نقش خون را ایفا می کند. اگر نظام بانکی، نظامی متناسب با ساختار اقتصادی باشد، می تواند نقدینگی را به بخش های مناسب هدایت کند.

صمصامی افزود: با وجود اینکه نقدینگی کشور 683 هزار میلیارد تومان و رشد نقدینگی حدود 30 درصد است، رشد تولید حداکثر پنج درصد است. حجم تسهیلات در کشور در 6 ماهه اول سال 146 میلیارد تومان بوده است. اما این حجم تسهیلات در کدام بخش های اقتصاد پخش شده است؟

وی به بیان یکی از مشکلات اساسی نظام اقتصادی کشور پرداخت و اظهار کرد: متاسفانه مفهوم بانک و بانک اسلامی را به خوبی نیاموخته ایم. مشکلات نظام بانکی در کشورمان از مشکلات بانک ها در کشورهای غربی بیشتر است. پرسش این است که آیا بانک اسلامی واسطه گر وجوه است؟ به آن معنا که آیا پول جابه جا می کند؟ یا وارد فعالیت های اصلی اقتصاد می شود و به عنوان تاجر رفتار می کند و سرمایه گذاری می کند و ملک خریداری میکند و غیره.

صمصامی تصریح کرد: از ابتدا هنگامی که شهید صدر بانک را معرفی کردند، ساختار بانک متعارف را حفظ کردند. به آن معنا که بانک اسلامی نیز سپرده می گیرد و تسهیلات می دهد و بخش های اضافه ای مانند مضاربه و وام بدون بهره و غیره نیز دارد. به آن معنا که ساختار بانک حفظ شده ولی بخش های دیگری را به آن اضافه کردیم.

وی با اشاره به اینکه 30 سال از اجرای قانون بانکداری بدون ربا در کشور می گذرد گفت: نتیجه ای که داشته ایم این بوده است که رشد نقدینگی حدود 30 درصد و رشد تولید حدود 2 درصد است. چرا اقتصاد کشورمان در مقابل شوک های اقتصادی مقاوم نیست؟ چرا نظام بانکی کشور به جای اینکه در مقابل شوک ها بیاستد، با آن ها همراه می شود و شوک ها را تقویت می کنند؟ عامل اصلی این است که از غرب نهادی را به نام بانک آورده ایم که در آن اقداماتی را انجام می دهیم که اصلا مرتبط به بانک غربی نیست.

این استاد دانشگاه در پایان سخنان خود به راهکاری اشاره کرد و گفت: یکی از راهکارهایی که برای رفع این مشکلات وجود دارد این است که باید آسیب شناسی دقیقی داشته باشیم و به اجماع کلی برسیم. یکی از مشکلاتی که در عرصه سیاست گذاری کشور وجود دارد این است که بی آن که بدانیم کجا را باید بزنیم، شروع به تیر اندازی می کنیم.

سخنران بعدی این نشست حجت الاسلام و المسلمین دکتر عباس موسویان مدیر گروه مدیریت مالی دانشگاه امام صادق بود که با موضوع «نقش بانکداری اسلامی در اقتصاد مقاومتی» به سخنرانی پرداخت.

حجت الاسلام و المسلمین دکتر عباس موسویان حمایت از تولید ملی را محور اساسی در سیاست های اقتصاد مقاومتی دانست و اظهار کرد: بانکداری در راستای ارتباط حمایت از تولید ملی با صنعت بانکداری با چالش هایی مواجه است. نیروی انسانی و سرمایه دو عامل تعیین کننده تولید هستند. تولید بر پایه نهاده های تولید استوار است که اگر به خوبی هدایت شوند و تخصیص پیدا کنند، تولید و اشتغال و رفاه عمومی افزایش می یابد.

موسویان ادامه داد: مطالعات میدانی انجام شده نشان می دهد که تقریبا در پشت پرده تمامی کشورهای پیشرفته، بانکداری و روش تامین مالی پیشرفته وجود داشته است. عکس این مسئله نیز صادق است. یکی از عوامل موثر در عقب ماندگی و کم تر توسعه یافتگی، نبود ابزارهای تامین مناسب است.

وی بیان کرد: در تمامی جوامع از جوامع سنتی تا جوامع مدرن با گروهی از افراد مواجه هستیم که سرمایه نقدی دارند اما به دلایلی نمی توانند آن سرمایه را به کار گیرند. در مقابل افرادی مانند فعالان اقتصادی و کار آفرینان نیازمند سرمایه هستند. وظیفه موسساتی مانند بانک ها ایجاد پل ارتباطی میان این دو گروه از افراد است که نتیجه اش این است که سرمایه های راکد در اختیار کارآفرینان قرار می گیرد که تولید را در پی دارد. بانک ها با طراحی انواع سپرده ها، وجوه مازاد سرمایه نقدی را از افرادی که توانایی استفاده از سرمایه خود را ندارند می گیرند و در قالب انواع تسهیلات اعطایی، به فعالان اقتصادی تسهیلات می دهند.

وی افزود: اگر بانکی این وظیفه اصلی را به خوبی انجام دهد در راستای تولید ملی و اقتصاد مقاومتی حرکت می کند. اما اگر صنعت بانکداری به شکلی باشد که نتواند سرمایه های نقدی را جمع آوری کند و اصطلاحا سرمایه های نقدی ریزش داشته باشد، سرمایه ها به جای اینکه از طریق سیستم بانکی یا بازار سرمایه به سوی تولید حرکت کند، وارد سرمایه گذاری های احتکاری می شود. اگر سیستم بانکی در بخش جمع آوری منابع کارایی لازم را نداشته باشد، نیازمند آسیب شناسی است که آیا ابزار مناسب طراحی نشده یا توانایی ایجاد انگیزه برای سرمایه گذاران را ندارد یا توانایی رقابت ندارد؟ در مطالعاتی که انجام دادیم، تمام این ویژگی ها را سیستم بانکی کشورمان دارد.

موسویان در ادامه با ارائه راهکاری برای حل مشکل تجهیز منابع توسط بانک ها بیان کرد: مطالعات نشان می دهد که ظرفیت سپرده ها گنجایش و توان کافی را ندارد و باید سپرده های جدیدی را ایجاد کنیم که با اهداف و سلایق افراد هم خوانی داشته باشد. پس از مسئله تجهیز منابع، بحث هدایت سرمایه مطرح می شود. اگر فرضا نظام بانکی توانست تمام سرمایه راکد را از سطح جامعه جمع آوری کند اما اگر هدایت صحیحی نداشته باشد، نتیجه خوبی درپی نخواهد داشت. مسئله هدایت سرمایه، مسئله ای است که بانک ها ممکن است در آن انحراف پیدا کنند. برای نمونه سرمایه را به سوی فعالیت های بورس بازانه و فعالیت های کاذب اقتصادی هدایت کنند.

مدیر گروه مدیریت مالی دانشگاه امام صادق با اشاره به «اقتصاد دانش بنیان» گفت: اگر بخواهیم به سوی اقتصادی مدرن، قدرتمند و پیشرفته برویم، باید «اقتصاد دانش بنیان» را در نظام اقتصادی کشورمان نهادینه کنیم و بر تبدیل علم و دانش به مباحث اقتصادی سرمایه گذاری کنیم. اگر بخواهیم این اقدام را انجام دهیم به مشارکت جدی بانک ها احتیاج داریم.

وی به «مردمی کردن اقتصاد و مشارکت مردمی» که محور دیگری از اقتصاد مقاومتی است، تاکید کرد و افزود: یکی از انحراف هایی که صنعت بانکداری با آن مواجه است این است که بانک ها همواره به اعطای تسهیلات بزرگ به افراد خاص گرایش دارند. به این معنا که بر اساس منطق حداکثر کردن سود، بانکدار گرایش به این اقدام دارد. این گرایش در بلند مدت کشور را به کشوری دو قطبی تبدیل می کند.

وی در پایان در پاسخ به پرسش یکی از حضار مبنی بر اینکه آیا در حال حاضر در کشورمان بانک ها نقشی در اقتصاد مقاومتی ایفا می کنند یا خیر؟ اظهار کرد: من معتقد هستم که بانک ها به بخش تولید کشور کمک بسیاری می کنند. اما لغزش ها و انحراف هایی وجود دارد. بانک ها در راستای اقتصاد مقاومتی هستند اما بهتر از این نیز می توانند فعالیت کنند.

در ادامه ابراهیمی مدیر عامل بانک انصار، اقتصاد مقاومتی را مفهومی دائمی دانست و اظهار کرد: تحریم ها بیش تر از بهانه ای برای طرح اقتصاد مقاومتی نیست. مسئله تحریم شکنی با رویکرد عقب راندن نظام سلطه از کشور است که به اقتصادی فرصت زا، مولد، درون زا و برون نگر نیاز دارد.

وی سازگاری با تغییر موقعیت ها، مقاومت در مقابل مخاطرات ناگهانی و خودبازیابی را از ویژگی های اقتصاد مقاوم دانست.

ابراهیمی با اشاره به اینکه بند 9 سیاست های مقاومتی بر حوزه پول و بانک متمرکز است، گفت: حدود 85 درصد تامین مالی کشور از طریق بانک ها انجام می شود بنابراین اثر نظام بانکی در اقتصاد مقاومتی بسیار پررنگ است.

مدیر عامل بانک انصار ادامه داد: اقتصاد مقاومتی در بخش پول و بانک به بانک مرکزی و شبکه بانکی مرتبط می شود بنابراین این دو بخش بانکداری مقاومتی را شکل می دهند. «تنظیم پولی اقتصاد در راستای همراهی بخش واقعی اقتصاد» و «ایجاد ثبات و پایداری در اقتصاد کلان» وظایف بانک مرکزی در راستای بانکداری مقاومتی است. بانک مرکزی به منظور ایجاد ثبات و پایداری در اقتصاد کلان باید بر سه رکن «ارتقاع و پایداری شاخص های مالی»، «پایداری بخش خارجی اقتصاد» و «کاهش آسیب پذیری بخش پول بانک از بودجه کشور» تمرکز کند.

وی افزود: در شبکه های بانکی نیز باید اقداماتی از قبیل افزایش استحکام درونی و پشتیوانی مقاومتی، افزایش بهره وری، بهبود مدیریت مطالبات و غیره انجام شود.

ابراهیمی خاطر نشان کرد: هم بانک مرکزی و هم شورای عالی راهبردی اقتصاد مقاومتی بانک انصار اقدامات وسیعی در رابطه با نظارت، اصلاح سیاست های پولی و ارزی و اصلاح سیاست های اعتباری انجام داده اند.

انتهای پیام

دیدگاه شما