پایگاه اطلاع رسانی جماران- اقتصاد کشورمان، اقتصاد نفتی است و بیشتر درآمد دولت وابسته به نفت است. اخیرا قیمت نفت به شدت کاهش یافته است و ممکن این کاهش چشم گیر برای آینده کشور مشکلاتی ایجاد کند. این کاهش قیمت، مصادف با تقدیم لایحه بودجه سال ۹۴ از سوی دولت به مجلس شد. دولت لایحه بودجه سال ۱۳۹۴ را در 16 آذر ماه تقدیم مجلس کرد. با کمی دقت می توان به این مسئله دست یافت که دولت درآمد های خود را بیش از آنچه هست نشان داده است. برای نمونه در حالی که قیمت هر بشکه نفت در بودجه ۷۲ دلار در هر بشکه برآورد شده است، اما در حال حاضر خیلی کمتر از این مبلغ است. این بیش برآورد ممکن است برای کشور مشکلاتی را فراهم کند.
در این زمینه پایگاه اطلاع رسانی جماران با مهدی پازوکی، کارشناس مسائل اقتصادی به گفت و گو پرداخته است که در زیر می آید.
پازوکی درباره ی «بیش برآورد قیمت نفت در سند بودجه 94» توضیح داد: پیش بینی 72 دلار برای هر بشکه نفت برای سال آینده است. در سال جاری نیمی از سال قیمت نفت بالای 95 دلار بوده است. معمولا تجربه نشان داده است که اگر درآمدها تحقق پیدا نکند، دولت ها درایران پروژه تخصیص بودجه عمرانی را کاهش می دهند اما بودجه جاری معمولا به شکل کامل تحقق می یابد. برای نمونه امسال بودجه جاری قطعا حدود 99 تا 100 درصد تحقق می یابد چراکه دولت ناگزیر است که حقوق کارکنانش را پرداخت کند. دولت ناگزیر است که حقوق معلمین و آموزش و پرورش، کارکنان بخش های بهداشت و درمان و نیروهای نظامی را پرداخت کند. به طور کلی تحلیل من این است که به دلیل کاهش درآمدهای دولت، سال آینده بودجه عمرانی حدود 70 درصد تخصیص پیدا می کند.
این اقتصاددان با بیان اینکه «در سال آینده دولت دو راهکار به منظور رفع مشکلات اقتصادی دارد»، گفت: نخستین راه این است که در بخش درآمدی باید درآمد حاصل از مالیات جایگزین درآمد حاصل از نفت شود. طبق قانون برنامه پنجم، دولت باید بودجه جاری خود را از طریق مالیات ها فراهم کند. در حال حاضر در بودجه سال 93، بودجه جاری کل کشور، 149 هزار میلیارد تومان است اما تنها 79 هزار میلیارد تومان از طریق مالیات تامین می شود. بنابراین درآمد های مالیات باید افزایش یابند.
وی افزود: من به عنوان یک اقتصاددان با افزایش نرخ مالیات کاملا مخالف هستم؛ باید پایه مالیاتی گسترش یابد. به این معنا که معافیت های مالیاتی برداشته شود و نهاد هایی مانند آستان قدس رضوی و بنیاد مستضعفان، ستاد اجرایی امام، موسسات وابسته به نهاد های نظامی مالیات دهند. در حال حاضر میزان شاخص مالیات به تولید ناخالص داخلی در ایران 6.3 درصد است. در حالی که در اقتصاد کشورهایی مانند ترکیه این عدد حدود 25 درصد و در کشورهای اسکاندیناوی، حدود 50 درصد است. بنابراین دولت باید پایه مالیاتی خود را گسترش دهد. به این معناکه معافیت های مالیاتی را حذف کند و از فرار مالیاتی جلوگیری کند.
این کارشناس مسائل اقتصادی با توضیح «راهکار دوم برای حل مسئله کسری بودجه سال آینده» اظهار کرد: در بخش هزینه ها نیز دولت باید هزینه های غیر ضروری جاری خود را کاهش دهد. برای نمونه دولت برای بسیاری از نهادهای فرهنگی و بسیاری از دانشگاه های خصوصی هزینه می کند که باید این هزینه ها را کاهش دهد. بسیاری از دانشگاه هایی که بدون هیچ هدفی در سفرهای استانی ایجاد شدند و در حد دبیرستان نیز نیستند، باید حذف شوند تا انضباط مالی بر دولت حاکم شود. اگر در بخش بودجه، انضباط مالی حاکم شود و هزینه های غیر ضروری و متفرقه دولت کنترل شود، دولت می تواند کاهش قیمت نفت را جبران کرد.
پازوکی در بخش دیگر از سخنان خود با اشاره به اینکه افزایش نرخ ارز به 2850 تومان به نفع صادرات کشور است، گفت: این نرخ بر اساس تورم تعیین شده است. برای نمونه در دو سال گذشته، ما حدود 50 درصد تورم داشتیم. به نظر من با توجه به این تورم قیمت 2850 تومان قیمت بالایی نیست و به نفع صادات است.
این کارشناس مسائل اقتصادی در پاسخ به این پرسش که «چرا در گذشته با افزایش نرخ ارز، صادرات کشور رونق پیدا نکرد؟»، اظهار کرد: بزرگترین مشکلی که دولت احمدی نژاد و جامعه ایران داشت، مدیریت اقتصاد بود. تحریم ها حداکثر 30 درصد از مشکلات کشور را تشکیل می دهند و 70 درصد مشکلاتمان به مدیریت نا صحیح اقتصاد باز می گردد. در حال حاضر دولت اگر با مشکلات به شکل کارشناسانه و علمی برخورد کند، قطعا می تواند بر مشکلات فارغ و پیروز شود.
وی در پایان سخنان خود اظهار کرد: یکی از مشکلات کشور این است که مدیریت میانی کشور از بسیاری از افراد کم دانش که دوره احمدی نژاد روی کار آمدند و مدیر کشور شدند و پدر اقتصاد ایران را درآوردند، تشکیل شده است. انتقادی که به شیخ حسن روحانی دارم، این است که هنوز مدیرانی که باعث مشکلات اقتصادی کشور شدند، سر کار هستند. مدیرانی که بدون بلیط سوار قطار مدیریت کشور شدند. دولت روحانی اگر می خواهد موفق شود، باید این مدیران را کنار بگذارد.