جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی در گفت و گو با جماران:

وقتی با درآمدهای هنگفت نفتی نمی توان اقتصاد را سامان داد بدون نفت چه می توان کرد؟

کد خبر: ۷۳۲۳۹
وقتی با درآمدهای هنگفت نفتی نمی توان اقتصاد را سامان داد بدون نفت چه می توان کرد؟

یوسفی گفت: مشکل اقتصادمان به این سوال مربوط می شود که چرا در ۳۰ الی ۴۰ سال گذشته اقتصادمان به این اندازه به نفت وابسته شده است و نتوانستیم در سنوات مختلف اقتصاد را از وابستگی به نفت نجات دهیم؟ چرا درگذشته نتوانستیم اقتصادمان را به شکلی سامان دهیم که نیاز وارداتی و نیاز ارزی و وابستگی به نفتمان به حداقل برسد؟

جماران- با بررسی لایحه بودجه سال 1394 که دولت به مجلس تقدیم کرده است، متوجه برخی از بیش برآوردهای دولت درباره ی نفت و مالیات شده ایم. در این زمینه پایگاه اطلاعاتی جماران با محمدقلی یوسفی، استاد دانشگاه علامه طباطبایی به گفت و گو پرداخته است.

یوسفی در پاسخ به این پرسش که «آیا بیش برآورد دولت برای قیمت نفت اقدام صحیحی است؟» اظهار کرد: بسیاری از مسائل قابل پیش بینی نیستند. یکی از واقعیت هایی را که باید بپذیریم این است که متغیر های اقتصادی به هیچ عنوان قابل پیش بینی نیستند. حتی آنهایی که بر اساس سنوات گذشته برای آینده پیش بینی می کنند، آن ها نیز تقریبی هستند. تقریبا از نظر برآورد، نمی توان به عملکرد دولت ایراد گرفت؛ چراکه هیچ فردی نمی داند که قیمت نفت چه مقدار تغییر خواهد کرد.

وی افزود: مشکل اقتصادمان به این سوال مربوط می شود که چرا در ۳۰ الی ۴۰ سال گذشته اقتصادمان به این اندازه به نفت وابسته شده است و نتوانستیم در سنوات مختلف اقتصاد را از وابستگی به نفت نجات دهیم؟ چرا درگذشته نتوانستیم اقتصادمان را به شکلی سامان دهیم که نیاز وارداتی و نیاز ارزی و وابستگی به نفتمان به حداقل برسد؟ این مسائل نشان می دهد که سیاست های نادرستی را در گذشته دنبال کرده ایم که در حال حاضر ناگزیر هستیم با مشکلات ناشی از کاهش درآمد نفت روبه رو شویم.

این اقتصاددان، در پاسخ به این پرسش که «آیا می توان کاهش قیمت نفت را فرصتی برای پیشرفت تلقی کرد؟» گفت: خیر؛ این ها اصطلاحات "من درآوردی" و تخیلی است که برخی مطرح می کنند. کشوری که با درآمدهای هنگفت نفتی نتواند اقتصادش را سامان دهد، بدون نفت چه اقدامی می تواند انجام دهد؟ نفت یک نعمت خدادادی بود که لیاقت استفاده بهینه از آن را نداشتیم. علت آن را باید مسئولان و سیاستگزاران پاسخ دهند که چرا از درآمدهای ارزی با این امکانات بسیار گسترده و بی نظیر، به شکل صحیح استفاده نشده است. به نظر من کاهش قیمت نفت هرگز فرصتی را برایمان فراهم نمی کند و حتی مشکلات کشور را عمیق تر می کند.

یوسفی با اشاره به «افزایش برآورد مالیات ها در بودجه سال 1394» اظهار کرد: در شرایطی که دولت، نان بخورهای زیادی دارد . برای نمونه وزارت خانه ها، نهاد ها و شاغلان بسیاری که در بخش های مختلف دولتی فعالیت می کنند که باید حقوق بگیرند، همچنین انتظارات زیادی در جامعه وجود دارد؛ برای نمونه دولت به منظور فراهم کردن زیرساخت ها، هزینه های جاری و عمرانی بسیار بالایی را باید پرداخت کنند. مشکل این است که دولت یا بخش عمومی بیش از حد گسترده و بزرگ شده است و طبیعی است هنگامی که دولت و بخش عمومی بزرگ باشد، هزینه های آن هم افزایش می یابد . اما پرسش این است که چرا باید این مقدار نهاد و ارگان و سازمان های موازی و نان بخور برای دولت ایجاد کنیم که ناگزیر باشد که هزینه هایش را ثابت و دست نخورده نگاه دارد و به دنبال منابع درآمدی بیشتر باشد. وظیفه دولت ایجاد امنیت و برقراری نظم و قانون و تامین حقوق فردی و اجتماعی است که متاسفانه در این موارد ضعیف عمل می کند. اما در مسائل مختلفی ورود کرده است که جزو وظایقش نیست؛ مانند تصدی گری و بنگاهداری و غیره. به این معنا که دولت در انجام وظایف اصلی خود مانند حفظ نظم، قانون و امنیت و کنترل فساد، کنترل قاچاق و بزهکاران و زور گیران کم کاری می کند.

استاد دانشگاه علامه طباطبایی افزود: ایجاد فضای مساعد کسب و کار و سرمایه گذاری از وظایف دولت است. البته در ایران به دلیل نقش مهم نفت در اقتصاد، دولت می تواند مسئولیت بیشتری در قبال آموزش و بهداشت و توسعۀ زیرساخت ها و توسعه تکنولوژیکی و حمایت ازبخش های تولیدی صنعت و کشاورزی را در اولویت سیاستهای اقتصادی خود قرار دهد. مخصوصا هنگامی که کشور در شرایط رکود تورمی قرار دارد، اولویت باید بر برون رفت از رکود باشد که متاسفانه دولت در این رابطه ضعیف عمل کرده و برعکس عمل کرده است که چنین سیاست هایی، شرایط رکود تورمی را در اقتصاد تشدید می نماید. حداقل کاری که می توان انجام داد این است که منابع از بخش های متورم به بخش های رکودی منتقل گردد.

وی با اشاره به این که « تعداد بسیار زیادی نهاد های فرهنگی داریم و هزینه های فرهنگی بسیاری می پردازیم » خاطر نشان کرد: در کشورمان نهادهای تبلیغاتی و وزارت ارشاد و ارگان های فرهنگی زیادی مانند خوشه ها به هم وصل شدند که هدفشان مشخص نیست. آیا تنها با توصیه های اخلاقی می توان از دزدی و زورگویی و خلاف جلوگیری کرد؟ اگر پاسخ مثبت است، پس چرا تا الآن نتیجه نداده است. این اندازه هزینه ای که برای مسجد سازی کرده ایم چه اثری داشته است؟ این مسائل باید بازنگری شود.

یوسفی در پایان سخنان خود با تاکید بر این که «باید نهادهای حقوقی و قانونی و قضایی مسئولیت های خود را در مقابل مردم جدی بگیرند» اظهار کرد: در اقتصاد هیچ هدفی غیر از تامین رضایت مردم نمی توان تعیین نمود و ایجاد سازمانها و نهادهای گسترده دولتی به هیچ عنوان دال بر حمایت از مردم نیست. هرچقدر دولت و نهادهای عمومی بزرگتر و گسترده تر باشند، تصمیمات دولتی جایگزین انتخابات شخصی افراد می شود که باید از آن پرهیز گردد. اشکالی که وجود دارد این است که به جای کاهش هزینه ها که از طریق اصلاح نهادها و حذف نهادهای موازی و کوچک کردن دولت باید دنبال گردد، دولت تنها به فکر چگونگی تامین هزینه ها است. به همین دلیل یا باید نفت بیشتر صادر کند یا قیمت حامل های انرژی را افزایش دهد و یا با گران کردن ارز خارجی و افزایش مالیات ها، بالا بردن جرایم و امثالهم درآمد بدست آورد. اما اینکه این اقدامات چه اثری بر اقتصاد و بخش های مولد صنعت و کشاورزی یا اشتغال و رفاه مردم خواهد داشت به حد کافی فکر نمی شود. بنابراین هنگامی که دولت از این بابت، این اندازه هزینه و نان بخور دارد، ابتدا باید هزینه هایش را کاهش دهد تا نیازش به درآمد کاهش پیدا کند که با افزایش مالیات به دنبال افزایش درآمد نباشد.

انتهای پیام

دیدگاه شما