جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

در همایش آمایش سرزمین عنوان شد:

برای تخصیص عادلانه فضا علاوه بر منطق فن سالارانه باید به انتخاب مردم سالارانه نیز پرداخت

کد خبر: ۴۴۶۰۹
برای تخصیص عادلانه فضا علاوه بر منطق فن سالارانه باید به انتخاب مردم سالارانه نیز پرداخت

دکتر مظفر صرافی در همایش آمایش سرزمین گفت: آمایش فراتر از مکان یابی و برنامه بهره وری سرزمین است.

به گزارش خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، دکتر مظفر صرافی استاد شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی در همایش آمایش سرزمین در محل سالن اجتماعات جامعه مهندسین مشاور اظهار کرد: توسعه بعد فضایی دارد و باید موجب گسترش انتخاب انسان ها و اجتماعات شود. توسعه نمی تواند در همه جا و همزمان صورت نمی گیرد.

وی افزود: همانطور که اقتصاد به تخصیص منابع ناکافی به نفع همگان می پردازد، در مورد فضا هم می شود این چنین تصور کرد که فضای توسعه هم یک منبع نادر و کمیاب است که برای نحوه تخصیص آن به خرد احتیاج داریم. منطق صرفا اقتصادی و مهندسی کفایت نمی کند و باید با منطق اکولوژیک و اجتماعی تکمیل شود. وقتی فضای توسعه در منطقه ای ایجاد می شود، فرصت برابر،کارایی، عدالت و حفاظت از محیط زیست را مورد توجه قرار می دهیم.

استاد دانشگاه شهید بهشتی ادامه داد: وقتی فضای توسعه در جایی ایجاد می شود. افرادی که در مجاورت آن فضا قرار دارند نسبت به آنهایی که دورتر هستند مسیرهای متفاوتی را برای رسیدن به توسعه خواهند داشت. بنابراین ضرورت پرداختن به بعد فضایی و تخصیص بهینه با منافع همگان و ظرفیت های محیطی حس می شود.

وی افزود: مهمترین دلیل پرداختن به بعد فضایی توسعه، عدم تعادل بوده است. عدم تعادل در استفاده از ظرفیت های سرزمین درحوزه منابع طبیعی حوزه اجتماعی مورد نظر است. وقتی می خواهیم فرصتی برابر را در این زمینه ایجاد کنیم حتما با موضوع عدالت فضایی سر و کار داریم.

صرافی با اشاره به اهمیت حکم روایی شایسته در زمینه تخصیص فضا اظهار کرد: برای تخصیص عادلانه فضا علاوه بر منطق فن سالارانه باید به انتخاب مردم سالارانه نیز پرداخت. نظام تصمیم گیری در عرصه عمومی یکی از نکات مهم و مغفول مانده محسوب می شود.

این استاد دانشگاه ادامه داد: در امایش سرزمین مهمتر از پرداختن به کاستی های تکنیکی و برنامه ای، پرداختن به اجرای برنامه ها و چگونگی حصول نتیجه در این برنامه ها که منجر به منافع جمعی می شود حائز اهمیت است.

صرافی تصریح کرد: در حکم روایی شایسته باید بخش خصوصی نز به همراه جامعه مدنی درکنار دولت قرار گیرند و مثل یک مثلث کامل شوند و در تدوین و تبیین برنامه ها مشارکت کنند تا از تدوین برنامه های یکسویه خودداری شود.

این سخنران همایش آمایش سرزمین ادامه داد: وقتی فضا را معادل انسان و جمعیت و فعالیت آن قرار می دهیم، در حقیقت تعریف تقلیل گرایانه ای نسبت به آن ارائه داده ایم. فضا بستری است که تمام اتفاقات در این بستر روی می دهد.

وی افزود: پیشرفته‌ترین نمونه‌های برنامه‌ریزی فضایی را می‌توان در اقدامات اتحادیه اروپا ملاحظه کرد که سند معروف ESTP ،برنامه‌ریزی فضایی را روشی عمدتاً توسط بخش دولتی و عمومی برای اثربخشی بر پراکنش آتی جمعیت و فعالیت در گستره زمین در جهت تحقق اهداف توسعه می‌داند.

صرافی با تأکید بر لزوم ارائه تعریفی ایران شمول برای آمایش گفت:ما نباید به دنبال تعریفی کلاسیک و جهان‌شمول برای آزمایش باشیم. ما باید به تعریفی ایران شمول و بومی برای ایران باشیم.

وی ادامه داد: برنامه‌ریزی فضایی باید فراتر از برنامه‌ریزی کاربری سرزمین باشد. باید از نگاه تقلیل گرایانه در این زمینه دوری کنیم. در حقیقت این که چه چیزی می تواند کجا باشد با این که چه چیزی باید در کجا باشد متفاوت است.

وی افزود: مشکل ما با آوردن متخصصی از استفورد و در خواست ارائه مدلی از او برای آمایش حل نمی‌شود. درست است که آنها می توانند در این زمینه کمک کنند. ولی قسمت اعظم مشکل به فرایند رسیدن به یک تصمیم تحت یک حکم روایی است. ما باید به این فرایند توجه کنیم تا به آن فرآورده مورد نظر دست پیدا کنیم. درمان در این زمینه، کنند ولی قسمت اعظم مشکل فرایند رسیدن نیست کسی تحت امر است و اوایل است یعنی تحت‌یک در هوای است. ما باید این فرایند توجه کنید تا با آن فراورده مورد نظر دست پیدا کنیم.

استاد دانشگاه شهید بهشتی ادامه داد: رسالت برنامه‌ریزی فضایی دقت در ترکیب علاوه برتجزیه است. در شهری مثل اراک مکان‌یابی و احداث صنایع مختلف شاید از نظر بخشی به درستی صورت گرفته است ولی در ترکیب این صنایع و در یک نگرش کل نگر منجر به هوای آلوده اراک شده است. کمبود در نگاهی بوده است که همه این موارد را یکجا و یک کاسه ندیده است. این جا است که با نگرش فضایی می توان این نگاه یک کاسه را داشت.

وی افزود: رسالت آمایش تنها مکان‌یابی و منطقه‌ای کردن برنامه ها نیست. آمایش فراتر از این‌هاست. در نظر گرفتن مکان یابی برای برنامه‌ریزی فضایی دادن نقشی منفعل به برنامه‌ریزی فضایی است.

صرافی افزود: مدیریت بهره وری سرزمین ممکن است که یکی از نتایج سرزمین باشد ولی تعریف جامع آمایش را شامل نمی شود. آمایش سرزمین یک برنامه ریزی فضایی در یک منطقه است که اگر در مقیاس یک کشور صورت گیرد به آن آمایش سرزمین می گویند.

استاد دانشگاه شهید بهشتی ادامه داد: نگرش یکپارچه باید در سطح منطقهای مثل منطقه خاورمیانه نیز اعمال شود. حالا که وضعیت آب خاورمیانه کاهش شدید منابع آب را نشان می دهد، باید عقاب وار و وسیع تر از مقیاس ایران دید و به سمت و سوهای همگرایی های منطقه ای رفت. وقتی کفگیر آب خاورمیانه به ته دیگ می خورد یعنی در صورت عدم همگرایی برای برنامه ریزی جهت حل این مشکل می تواند منجر به مشکلات امنیتی برای منطقه شود.

وی ادامه داد: آمایش مکمل سر میز نیست، بلکه این است که تمامی نگرش های نشسته کنار میز بلند شوند و آمایش جایگزین آن شود. با توجه به این اصل که در یونان باستان مطرح می شد «هر اصلی تغییر می کند به جز اصل تغییر» نمی توان دراز مدت بودن آمایش را غیر از دید راهبردی متصور شد.

وی در ادامه گفت: جهت گیری های آمایش می تواند سه گانه باشد. آمایش می تواند به مشکلات بپردازد از سال 1340 به بعد که در ایران تمرکز در تهران یکی از مشکلات بوده است باعث می شود که اولین دیدگاه های فضایی در ایران شروع شود.

جهت گیری های آمایش یا می تواند آینده سو باشد. از دهه پنجاه به بعد پرش برنامه های نفتی باعث می شود که جاه طلبی ها باعث شود بگویند تعدادی زیادی پروژه می خواهد در کشور توزیع شود.

جهت گیری آمایش در بعد از انقلاب رویکردی آینده سو پیدا می کند. مساله عدالت، ساختن حیات طیبه و الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت مطرح می شود.

صرافی در ادامه تصریح کرد: این سه رویکرد لزوما حذف کننده یک دیگر نیستند و می توانند پذیرای همدیگر باشند و همزمان باهم پیش بروند. بخشها باید از آمدن آمایش احساس خوبی داشته باشند. آمایش رقیب آنها نیست بلکه همیار آن ها است.

وی در پایان با اشاره به وضعیت بحرانی دریاچه اورمیه گفت: در پیامدهای تجمیعی اتفاق های زیادی می افتد که سرنوشت دریاچه اورمیه را به عنوان نمونه می توان ذکر کرد. احتمالا هیچ اشکالی در مکان یابی این سی و چند سد وجود نداشته است. و زیر کشت رفتن هزاران هکتار زمین هم جای شعف دارد ولی حیف که این شعف خوشحالی کوتاه مدت را در بر می گیرد. آمایش با نگرش یکپارچه و با افقی راهبردی و دراز مدت می تواند از چنین وضعیتی جلوگیری کند.

انتهای پیام

دیدگاه شما