جماران: 25سال پیش، کمی پس از پایان جنگ، حضرت امام خمینی، در پیامی مفصل و مهم خطاب به ملت، سیاست های کلی نظام اسلامی در دوران بازسازی کشور اعلام کرد. این پیام افزون بر مقدمه ای مفصل، در 9 بند ترتیب یافته است. جمله به جمله این پیام حکمیانه و البته بسیار دقیق، جای موشکافی و بازاندیشی بسیار دارد آزادی تجارت، مقابله با فرهنگ مصرفی، خودکفایی در امر کشاورزی، توسعه مراکز علمی، حمایت از مخترعین، بر حفظ و نگهداری ترکیب یک یا چند شهر خراب شده در جنگ ، برنامه ریزی برای رفاه اجتماعی، توسعه صنعتی، حفاظت از صنایع دفاعی و ... از جمله محورهای این فرمان حکیمانه است. سوال اساسی این است که این پیام بسیار مهم در دوران بازسازی و در امر توسعه کشور چقدر مورد توجه و تدقیق سیاستگذاران توسعه قرار گرفته است. شایسته است، 25 سال بعد از صدور این پیام به بازخوانی این متن ارزشمند که به قلم و امضای رهبر کبیر انقلاب اسلامی و بنیانگذار نظام تدوین شده است، بپردازیم و از رهگذر آن، مسائل و مصائب توسعه را بسنجیم. از
همین رو، جماران با درک این وظیفه مهم، رئوس این فرمان را روی میز گفتگو با مسوولان بازسازی و صاحبنظران توسعه گذاشته است. آنچه میآید، گفتگوی جماران با سید مهدی موسوینژاد عضو کمیسیون انرژی است:
یک عضو کمسیون انرژی معتقد است: امام فرمودند توسعه، بازسازی و اهمیت به کشاورزی از دغدغههای اصلی مسئولان باشد اما متاسفانه به آن اهمیت داده نشد و امروز ما ضرر عمل نکردن به آن صحبت را میبینیم.
سیدمهدی موسوینژاد نماینده مردم دشتستان در مجلس شورای اسلامی در گفتگو با جماران، به تبیین محورهای اقتصادی پیام امام در 11 مهر ماه 67 در خصوص بازسازی و توسعه مراکز صنعتی و توسعه کشاورزی پرداخت و اظهار داشت: امام خمینی(س) توجه و نگاه بلندی نسبت به وضعیت کشور داشتند و این موضوع را میتوان از نامهها و دیگر فرمایشات ایشان دریافت. بحث شریعت در نظام اسلامی یکی از مباحث مهمی بود که امام به آن توجه زیادی داشت. استقلال مهمترین دلیل این پیام بود. جامعهای که مستقل باشد میتواند بسیاری از دست درازیهای کشورهای دیگر را کوتاه کند.
وی افزود: ما با مستقل شدن میتوانستیم دست سودجویان را کوتاه کنیم و با مقاومت و ایستادگی به پلههای بلندتر دست پیدا کنیم. همان شعار «نه شرقی، نه غربی» در آن زمان بر همین اساس بود.
موسوی نژاد درباره تاکید امام بر مساله خودکفایی کشور گفت: خودکفایی در حوزه اقتصاد که همه مسایل جامعه را در بر میگیرد. ما در حال حاضر اثرات وضعیت اقتصادی را مشاهده میکنیم و این موضوع نشان میدهد که ما در زمینه خودکفایی خوب عمل نکردیم. ما اگر در مسیر فرمایشات امام و رهنمودهای رهبر معظم انقلاب حرکت میکردیم وضعیت اقتصاد ما دستخوش این همه تغییرات نبود.
وی با بیان اینکه خودکفایی کشاورزی اهمیت بسیار بالایی دارد، اظهار کرد: کشاورزی نشان دهنده زیر ساخت یک کشور است. باید بدانیم به چه دلیل باید به کشاورزی اینقدر توجه شود؟ به علت داشتن وضعیت خوب و خاک حاصلخیز در کشور خودمان است. همچنین استعداد طبیعی بسیار بالا باید به این مولفه توجه زیادی شود. حوزه کشاورزی یک موقعیت استراتژی محسوب میشود.
ابن عضو کمسیون انرژی در مجلس، در پاسخ این سوال که چرا کشاورزی ما پیشرفت نکرده است، گفت: در طول سالهای گذشته دولتها برای تامین مخارج خود به پول نفت بسیار وابسته شدند و این موضوع هنوز هم ادامه دارد. درآمد نفتی باعث کاهش تولید و تقویت آن میشود. در زمان تحریمها هم فشار زیادی به اقتصاد میآورد و در بخش تامین اعتبارات با مشکل جدی روبهرو میشود. امکان تحریم فروش و صادرات محصولات کشاورزی هم وجود ندارد به دلیل اینکه همه جهان به محصولات کشاورزی نیاز دارند.
وی ادامه داد: برای مثال هیچکدام از کشورهای عربی موقعیت کشاورزی ندارند و همه محصولات این حوزه را وارد میکنند. ما میتوانستیم با گسترش محصولات و تقویت حوزه کشاورزی نیاز این کشورها را مرتفع کنیم. این کشورها هم به دلیل کوتاه بودن مسیر و پرداخت هزینه کمتر به این امر راضی هستند. ما به واسطه دریا میتوانیم انتقال کالاها را انجام دهیم. شما توجه کنید همه کشورهایی که موفق هستند این بخش خود را (بخش کشاورزی) بسیار تقویت کردند. ما میتوانیم با بسط این بخش اشتغال فراوانی ایجاد کنیم. اما متاسفانه به بخش کشاورزی اهمیت چندانی داده نمیشود.
نماینده دشتستانیها در مجلس، به اهمیت صنایع تبدیلی در امر کشاورزی اشاره کرد و اظهار داشت: باید بگویم که صنایع تبدیلی کشور هم از اهمیت بالایی برخوردار است. ما شهرهایی داریم که پتانسیل قطب کشاورزی را دارند. شرایط تولید در حوزههای پتروشیمی، اتصالات و تبدیل فرآوردههای نفتی به فولاد و مس از آن جمله اند. فرض کنید که کشاورز نمیداند که چه محصولی را باید بکارد. دولت با اعلام این موضوع میتواند نیاز کشاورز و مردم را بر طرف کند. گوجهکاران یک سال زمین خود را صرف کاشت گوجه فرنگی میکنند و اگر صنایع تبدیلی وجود نداشته باشد مانند تبدیل گوجه به رب، گوجه فرنگی روی دست کشاورز میماند و برخی از آنها حتی به دلیل ضررهای فراوان وقت خود ر ا صرف برداشت محصولات نمیکنند و یا با قیمت ارزانتر به مردم عرضه میکنند. مثال دیگر خرما است که یکی از بخشهای مهم کشاورزی محسوب میشود و در صنایع دیگر مانند کیک و شیرینی قابلیت استفاده را دارد.
عضو کمسیون انرژی در پاسخ به این سوال که چرا کشاورزان هزینه زیادی را صرف میکنند، گفت: ما زیر ساختهای کشاورزی خود را تامین نکردیم. کشاورز مجبور است که ماشینهای مورد نیاز خود را با قیمت بالا تهیه کند و قیمت برق و سوختهای دیگر هم از طرف دیگر فشار میآورد. راه چاره این مساله هم این است که دولت باید تسهیلاتی را به کشاورزان اعطا کند تا آنها دغدغه این مسایل را نداشته باشند.
وی با بیان اینکه دولت باید در این بخش پیشقدم شود، گفت: دولت میتواند با شناسایی زمینهای مختلف و استعداد زمین برای محصولات گوناگون این حوزه را گسترش دهد. کشاورزان در حال حاضر امکان فروش ندارند. سود کشاورز باید تامین شود. راهکاری های دیگری نیز هستند برای مثال آبراههایی هستند که اکنون به هدر میرود و با بستن سد میشود از این آبها در بخش کشاورزی بهره برد. سازماندهی و انجام این امور میتوانست به پیشرفت هرچه سریعتر کشور کمک کند. تا امروز این کار انجام نشده است. ما امکانات زیاد داریم اما بهرهوری در این حوزه بسیار پایین است.
عضو کمسیون انرژی در ادامه به نقش نفت در رکود کشاورزی اشاره کرد و افزود: به دلیل اینکه ما درآمد نفتی داریم و به واسطه داشتن نفت دولتها در این زمینه زحمت چندانی به خود نمیدهند. یکسال پیش در این زمینه طرحی در مجلس مطرح شد. در این راستا که دولتها نفت کمتری را صادر کنند. این طرح دو فوریتی در مجلس تصویب نشد. ما طبق برنامه پنجم توسعه باید بودجه نفت را کاهش دهیم. به این علت که این بودجه وابستگی به وجود میآورد. تا زمانی که این درآمد به راحتی به دست میآید به کشاورز اهمیت زیادی داده نمیشود. امام در این خصوص نگاه بلندی داشتند و این روزها را پیشبینی میکرد.
وی در پاسخ به سوال جماران در خصوص تاکید امام بر فاصله گرفتن از اقتصاد نفتی تشریح کرد: نگاه هوشمندانه امام خمینی(س) وضعیت کشور را رصد میکرد و بر آن اساس دستوراتی را میدادند. ما اگر در مسیر درست حرکت کنیم به مقصد میرسیم. درغیر این صورت به مقصد نخواهیم رسید. نگاه امام خمینی(س) هم مانند راه درستی بود که ما باید در این مسیر حرکت کنیم تا به مقصد برسیم. امام راه درست را نشان داده است و ما باید در این راه حرکت کنیم. اگر همین فرمایش امام در دستور کار قرار میگرفت اکنون وضعیت به گونه دیگری بود.
موسوی نژاد افزود: زمانی در کشورهای عضو اوپک اعلام کردند هر کشوری که بیشتر تولید کند مزایای بیشتری را دریافت خواهد کرد. از آنجایی که کشورهای نفتخیز همه در حال توسعه هستند و توسعه یافته نیستند امکان ذخیره محصولات را نداشتند و بعد از استخراج مجبور به فروش میشدند. این اشتباه را متاسفانه ما هم مرتکب شدیم. یعنی ذخایر خدادادی زیر زمینی خودمان را به روی زمین آنها انتقال دادیم. نگاه الهی حضرت امام اینگونه بود که فرمودند اقتصاد خود را به نفت آلوده نکنید. ما امروز این حرف ایشان را متوجه میشویم. برخیها روی کار آمدند و با نام اقتصاددان شروع به استخراج نفت کردند و در حال حاضر ضررهای این کار را میبینیم. نفت قابلیت تحریم دارد. این نگاه باید از ابتدا اتفاق میافتاد.
عضو کمیسیون انرژی درخصوص وضعیت واردات نیز اظهار داشت: واردات بیرویه سم مهلکی است در اقتصاد یک جامعه. شما وقتی مرزها را باز کنید بسیاری از کالاهای کم کیفیت و بیکیفیت وارد کشور میشود. نگاه امام نظارت دولت روی واردات، صادرات و همچنین تولید داخل بود. با این نگاه انگیزه تولید و تولید کننده بالا میرود. در نتیجه پیشرفت کشور در کوتاه مدت رقم میخورد.
موسوی نژاد اساسیترین مشکل اقتصاد ایران را عمل نکردن به مبانی شریعت دانست و گفت: علاوه بر توجه اساسی به مبانی شریعت در حوزه اقتصاد، باید نظام لجام گسیخته سرمایهداری کنار گذاشته شود. تقویت بنیان خانواده و تامین مخارج زندگی جزو این منافع به حساب میآید. اگر فردی سرمایهای را به دست آورد و آن را در بخش صنعت سرمایهگذاری کند، این سرمایه باعث اشتغال بیشتر میشود. نگاه انسانی در شریعت بیان کننده این موضوع است که قابلیت اجرا دارد.
وی در پایان گفت: اقتصاد مهرهای است برای اینکه انسان به هدف واقعی خود برسد نه اینکه انسان وسیله اقتصاد شود. در نظام سرمایهداری انسان وسیله اقتصاد است. متاسفانه برخی افراد برای به دست آوردن مال بیشتر روی یکدیگر پا میگذارند. در فقه پویا این مسایل به درستی مطرح شده است که امام خمینی(س) به همین دلیل روی آن تاکید داشتند.
بازخوانی فرمان امام درخصوص بازسازی توسعه کشور / ۶
عضو کمیسیون انرژی: امام این روزهای اقتصادی ما را پیش بینی کردند
امام راه درست را نشان داده است و ما باید در این راه حرکت کنیم. اگر پیام امام درخصوص بازسازی کشور در دستور کار قرار می گرفت اکنون وضعیت به گونه دیگری بود.
کد خبر:
۳۲۲۶۴