با اقدام بانکهای مرکزی برای تعدیل تدریجی سیاستهای پولی آسان که دنیا را لبریز از نقدینگی کرده اند، ثبات مالی جهانی در معرض خطر قرار گرفته زیرا بازارهای نوظهور فاقد آمادگی لازم برای ممانعت از خروج احتمالی مقدار عظیمی سرمایه هستند.
به گزارش جماران به نقل از ایسنا، مقامات بانکهای مرکزی که از سراسر جهان در نشست سالانه جکسونهال وایومینگ شرکت کردند، به بررسی تهدیدهای حاصل از مدیریت نقدینگی پرداختند و در مورد اقدامات و همکاری برای مقابله با چالشهای پیش رو به بحث نشستند.
نگرانی بازارهای نوظهور از بحران ارزی
سیاستهای پولی آسان که برای کاهش نرخهای بهره در ژاپن، اروپا و آمریکا مورد استفاده قرار گرفته اند، سیل سرمایه را به سوی بازارهای نوظهور سرازیر کردهاند زیرا سرمایهگذاران به دنبال سودهای بالاتر هستند. با این همه اکنون بانک مرکزی آمریکا اعلام کرده که قصد دارد برنامه خرید اوراق قرضه را تا پایان امسال کاهش داده و تا اواسط سال 2014 پایان دهد.
دنیس لاکهارت، رییس بانک مرکزی آتلانتا این مطلب را روشن ساخته که روند کاهش این برنامه از ماه آینده در صورتی که اخبار اقتصادی در این فاصله چندان بد نباشند، آغاز میشود.
نگرانیها نسبت به این اقدام بانک مرکزی آمریکا موج خروج نقدینگی از بازارهای نوظهور از جمله هند و برزیل را برانگیخته و افت چشمگیر ارزها و بازارهای سهام این کشورها طی روزهای اخیر را به دنبال داشته است.
اردم باشچی، رییس بانک مرکزی ترکیه در این نشست شرکت کرد اما الکساندر تومبینی، همتای برزیلی وی سفرش را لغو کرد تا در کشور بماند و شخصا به مدیریت بحران بپردازد. در عوض لوئیس پرئیرا، معاونش را به این کنفرانس فرستاد. این مقام برزیلی معتقد است کاهش تدابیر محرک پولی بانک مرکزی آمریکا اگر به معنی قوت گرفتن اقتصاد این کشور باشد، به نفع بازارهای نوظهور خواهد بود زیرا آمریکای قویتر به معنی تقاضای بالاتر برای صادرات اقتصادهای نوظهور از جمله برزیل است.
طبق آمار گردآوری شده از سوی بلومبرگ، بازارهای سهام کشورهای نوظهور اقتصادی از ماه مه که بن برنانکه، رییس بانک مرکزی آمریکا به کنگره اعلام کرد این بانک ممکن است برنامه خریدش را کاهش دهد، بیش از یک تریلیون دلار از دست دادهاند. اجرای این برنامه کمک کرده بود کشورهای در حال توسعه طی چهار سال گذشته 3.9 تریلیون دلار سرمایه جذب کنند.
شاخص MSCI بازارهای نوظهور در سال جاری 12 درصد کاهش یافته در حالی که شاخص MSCI اقتصادهای توسعه یافته، 13 درصد صعود کرده است. ارزش 20 ارز پرمعامله در میان اقتصادهای نوظهور طی سه ماه گذشته حدود 4.3 درصد کاهش یافته است.
سیاستهای پولی اروپا و ژاپن جبران کننده تعدیل سیاست آمریکا
هاروهیکو کورودا، رییس بانک مرکزی ژاپن به حاضران در این نشست که شامل مقاماتی از اقتصادهای توسعه یافته و همچنین نوظهور بودند، گفت: سیاستهای پولی که برای رونق بخشیدن به رشد اقتصادی کشورش به اجرا گذاشته، به ثمر نشستهاند. این بانک برای افزایش تورم به دو درصد، برنامه عظیم خرید اوراق قرضه را به اجرا گذاشته است و هر ماه هفت تریلیون ین (70.9 میلیارد دلار) اوراق خریداری میکند.
کورودا اظهار کرد: این سیاستها به افزایش قیمتهای سهام کمک کرده و صعود بازده اوراق را محدود کرده و از سوی دیگر با پشتیبانی از وامدهی بانکی، اعتماد مصرفی و تجاری را بالا برده است. وی در ادامه خاطرنشان کرد: ژاپن این استراتژی را حفظ کرده و همزمان برای حفظ ثبات سیستم مالی جهانی تلاش خواهد کرد.
چارلی بین، نایب رییس بانک مرکزی انگلیس نیز گفت: وعده این بانک در ماه جاری برای اجتناب از افزایش نرخهای بهره تا زمانی که نرخ بیکاری به هفت درصد کاهش پیدا نکند، رشد بازده اوراق قرضه را محدود کرده و اعتماد مصرفی در میان مصرف کنندگان و شرکتهای این کشور را افزایش میدهد.
پاینیکوس دمتریادس، یکی از اعضای شورای مدیریت بانک مرکزی اروپا اظهار کرد که این بانک در بحبوحه نشانههای احیای شکننده اقتصاد منطقه یورو، نمیتواند احتمال کاهش بیشتر نرخ بهره را منتفی اعلام کند.
کریستین لاگارد، مدیرکل صندوق بین المللی پول نیز به تلویزیون بلومبرگ گفت: قرار نیست همه بانکهای مرکزی از سیاستهای پولی غیرمرسوم خارج شوند. هنوز اقدامات زیادی باید در اروپا و ژاپن انجام بگیرد. چنین نظراتی ممکن است به آرام کردن نگرانیها در میان بازارهای نوظهور کمک کند.
ضرورت همکاری برای مدیریت نقدینگی جهانی
سیاستگذاران پولی به ضرورت همکاری بانکهای مرکزی برای اجتناب از پیامدهای ناخواسته خروج از سیاستهای پولی آسان تاکید کردند. ژان پییر لاندو، نایب رئیس سابق بانک مرکزی فرانسه تصویر تیره ای از این مشکل ارایه کرد. وی گفت: چالش اصلی، مدیریت پیامدهای سیاستهای پولی و تاثیر آنها در جابجایی نقدینگی فرامرزی خواهد بود. وی خروج از این سیاستها بدون پیامدهای وخیم را دشوار و نیازمند دیالوگ مستمر و همکاری میان بانکهای مرکزی خواند اما از سوی دیگر اظهار تاسف کرد که همکاری لازم در مورد سیاست پولی بعید است و خطر تکه تکه شدن بازارهای سرمایه جهانی وجود دارد.
لاندو خاطرنشان کرد که بانکهای مرکزی ایده هماهنگی سیاست پولی را دوست ندارند زیرا وظیفهشان تمرکز بر اهداف داخلی است. با اینهمه بانکهای مرکزی جهان در طول بحران مالی 2009-2007 به خوبی همکاری کردند و کاهش نرخهای بهره و نرخهای مبادله ارزی را هماهنگ کردند.
لاکهارت نیز با بیان این که بانک مرکزی آمریکا یک وظیفه قانونی برای پرداختن به اهداف داخلی دارد، اذعان کرد شرایطی وجود دارد که در آن باید پیامد بین المللی اقداماتش را در نظر بگیرد. وی در یک مصاحبه گفت: اگر یک سیاستگذار در آمریکا باور داشته باشد که پیامدهای جهانی یک اقدام داخلی به شکل بسیار منفی به اقتصاد کشور بازخواهد خواهد گشت، در این صورت واضح است که باید آن مورد ملاحظه قرار بگیرد.
از سوی دیگر صحبتهایی در مورد ضرورت طراحی ابزارهایی از سوی کشورهای بازار نوظهور به منظور کنترل جریان سرمایه مطرح شده است تا این کشورها امکان کنترل شرایط مالی داخلی را داشته باشند.
هم اکنون کشورهای متعدد برای تقویت ارز خود دست به کار شدهاند. برزیل که بیش از همه نسبت به پیامدهای تدابیر محرک پولی غربی بر ارزش ارزهای بازار نوظهور شکایت داشته، 55 میلیارد دلار برای تقویت ارز خود هزینه خواهد کرد. ترکیه نیز وعده داده حداقل صد میلیون دلار در روز به سیستم مالی کشور تزریق کند در حالیکه هند اعلام کرده که 1.26 میلیارد دلار برای بازخرید اوراق قرضه بلندمدت دولت هزینه خواهد کرد. البته هند هدف از این اقدام را بیشتر از اینکه برای دفاع از روپیه باشد، کمک به تقویت رشد اقتصادی خوانده است.