حق مالکیت از جمله مواردی است که اسلام برای هر شخصی به رسمیت شمرده است و بر خلاف نظام سویالیستی که مالکیت را از آن دولت دانسته است اسلام در در طراحی نظام حکومتی خویش هر انسانی را دارای حق مالکیت دانسته است امام خمینی (س) درباره حق مالکیت در حکومت اسلامی می فرمایند:
" اینجا مملکت کمونیست نیست که دولت، هر چى هست کمونیستى که نیست؛ اینجا دولت اسلامى است. آنقدرى که اسلام مىشناسد مالکیت را، دولت نمىتواند تخطّى بکند. بخواهد تخطّى بکند کنارش مىگذارند. اینطور نیست که شما خیال کنید که بخواهند هرکس هر کارخانهاى دارد بگیرند."( صحیفه امام، ج8، ص: 473)
و در جای دیگری دراین باره می فرمایند: " مسئله مالکیت به یک معنا- مالکیت هم مشروع، هم مشروط- محترم است، لکن معنا این نیست که هرکس هر کارى مىخواهد بکند و مالکیت از هر جا بخواهد پیدا بشود. مشروع بودن معنایش این است که روى موازین شرعى باشد، ربا در کار نباشد، مال مردم، استثمار بىجهت نباشد .. مالکیت در صورتى که مشروع باشد، روى موازین باشد، محترم است- چه ما مرتجع باشیم، چه نباشیم .. - و مالکیت غیرمشروع محترم نیست. اینهایى که اندوخته کردند و هیچ حسابى نداشتند و هیچ موازینى نداشتند، مالهاى مردم را اینها اندوخته کردند، مالهاى مردم مصادره باید بشود. لکن این معنا باید معلوم بشود که مصادره اموال روى موازین ادارى، روى موازین قانونى باید باشد. اگر بنا باشد که هرکس برسد، بریزد و مصادره کند، این هرج و مرج است. هرج و مرج نباید [باشد] در یک مملکتى که حالا شما انقلاب کردید، پس باید هرج و مرج هم باشد؟! هرج و مرج نباید باشد، باید روى موازین باشد. دادگاههاى انقلاب هستند، وقتى که مراجعه
کنید به آنها، که این سرمایهها که اینها پیدا کردند از غیرمشروع بوده، آن رسیدگى مىکند. چنانچه اگر غیر مشروع بوده، مصادره مىکند.
اما به مجرد اینکه فرض کنید که کسى بگوید که مال زاغه نشینان است، ما هم حالا هم مى گوییم که مملکت اولى هست به زاغه نشینان تا دیگران، اما معنایش این نیست که الآن زاغه نشینان بریزند و مردم را از خانهشان بیرون کنند، یا بگیرند جاها را..."( صحیفه امام، ج10، ص: 477)
اما امام در حالی راه اسلام را از اقتصاد سوسیالیستی جدا و دور بر می شمرد نزدیکی راه اسلام با روشهای نظام سرمایه داری را نیز منتفی می داند و درپاسخ «کرککروفت» (استاد دانشگاه «روتکرز» امریکا وقتی که از ایشان می پرسند، که آیا حکومت اسلامى، مالکیت عمومى یا خصوصىِ مایملک را قائل خواهد بود؟ مالکیت مردم و اداره زمینها و صنایع را به وسیله آنان محترم خواهد شمرد؟ نقش حکومت در موارد فوق چه خواهد بود؟ آیا فرمان ملى کردن موارد فوق را خواهد داد؟ روابطى که دولت اسلامى در رابطه با مالکیت مردم خواهد داشت چه خواهد بود؟ این روابط چگونه تنظیم و اداره مىشود؟]می فرمایند:
مالکیت بدان صورت که در امریکا مطرح است اصولًا در اسلام وجود ندارد. اسلام مالکیت را قبول دارد، ولى قوانینى در اسلام هست که مالکیت را تعدیل کند. اگر به قوانین اسلام عمل شود هیچ کس داراى زمینهاى بزرگ نمىشود. مالکیت در اسلام به صورتى است که تقریباً همه در یک سطح قرار مىگیرند و وقتى این چنین باشد چرا پاى دولت را به میان کشیم و زمینها و صنایع را به دست مردم نسپاریم. در مورد ملى کردن، وضع در ایران به صورتى بوده است که حقوق کارگران و رعایا را سرمایه داران بزرگ و مالکین بزرگ بردهاند و امروز هم دارند مىبرند. بدین جهت آنان مالک کارخانهها و زمینهاى خود نیستند.
ما همه آنان را پاى میز محاکمه مىکشیم و مایملک و سرمایه آنان را مورد بررسى قرار مىدهیم و حقوق حقه مردم محروم را که عمرى است مالکین بزرگ و سرمایه داران بزرگ خوردهاند به محرومین باز پس مىدهیم. و در این صورت است که نه اختیار را از آنان سلب کرده ایم و نه کسى حق دیگران را مىتواند بخورد و نه کسى زندگىاش با اشکال کمبود مالى مواجه خواهد شد.(صحیفه امام، ج5، ص: 292)
ایشان همچنین در مصاحبه با روزنامه اندونزى تمپو ضمن بیان اینکه "دنیا اگر بخواهد از زیر بار هزاران مشکلى که امروز با آن دست به گریبان است نجات پیدا کند و انسانى زندگى کند و انسان گونه، باید به اسلامروى بیاورد."
می فرمایند: "مالکیت در اسلام پذیرفته شده است ولکن اسلام در چیزهایى که حق مالکیت به آنها تعلق مىگیرد و نیز در شیوه و شرایط پیدا شدن این حق دستوراتى داده است که نظام اقتصادى اسلام را و نیز روابط اقتصادى در جامعه اسلامى را از روابط و نظام اقتصادى سرمایه دارى امروز دنیا جدا مىکند. و اگر این حدود و شرایط مراعات شود جامعه نه مشکلات و نابرابریهاى دنیاى سرمایه دارى امروز را پیدا مىکند و نه دولت اسلامى به بهانههاى مختلف هر گونه آزادى را از انسانها سلب مىکند. در اینجا باید نظام اقتصادى اسلام را در مجموعه قوانین و مقررات اسلامى در کلیه زمینهها و شئون فردى و اجتماعى ملاحظه کرد. این مسلّم است که از نظر اسلامى حل تمامى مشکلات و پیچیدگیها در زندگى انسانها تنها با تنظیم روابط اقتصادى به شکل خاص حل نمىشود و نخواهد شد بلکه مشکلات را در کل یک نظام اسلامى باید حل کرد، و از معنویت نباید غافل بود که کلید دردهاست. ما معتقدیم تنها مکتبى که مىتواند جامعه را هدایت کند و پیش ببرد اسلام است." ( صحیفه امام، ج5، ص: 437 )