حضرت امام خمینی (س)در 26 شهریور سال 1358 در جمع خانواده شهدا ضمن تشریح اتفاقات رخ داده دردوران پهلوی سخنانی را درباره وضعیت کشاورزی و صنعت کشور و ضرورت خودکفایی مطرح فرمودند.
بسم اللَّه الرحمن الرحیم
تحول جامعه به تحول اسلامى، انسانى
هم سرودى که خواندید دلپذیر بود و مؤثر و راهنما؛ و هم مسائلى که طرح کردید. باید بگویم که شما خودتان پیشاپیش راه را رفتید و مجالى براى اینکه من صحبتى بکنم خیلى نمانده است. و من به همین جهت دلخوشم که ملت ما خودش راه را پیدا کرده، و دارد راه را مىرود. این تحول روحى که در ملت پیدا شده است و در شما جوانها، مردها، زنها، پیدا شده است، این موجب امیدوارى است. و من امیدوارم که این راه را ما با آسانى، مشکلاتمان کم باشد، با آسانى این راه را طى بکنیم.
وقتى یک جامعه متحول شد از آن صورتى که در زمان طاغوت بود به یک صورت اسلامى، به یک صورت انسانى، این کارهایى که شما انجام مىدهید انسانى است؛ اسلامى است. و از روى رضا و رغبت عمل مىکنید؛ با اشتیاق عمل کنید این یک تحول روحى است، یک تحقق روحانى است، که باید ما امیدوار به او باشیم، و امیدوار هستیم. و امید است که آتیه بسیار روشنى را در ایران ببینیم؛ و شما ان شاء اللَّه بهترش را ببینید.
هدف طاغوت در جلوگیرى از رشد ملت و کشور
اینها که گفتید که نقص دارد، فرهنگمان نقص دارد، کجامان نقص دارد، کجامان نقص ندارد؟ کوشش کردند که نگذارند این مملکت، نگذارند این کشور، یک رشد انسانى بکند؛ یک رشد اقتصادى بکند؛ یک رشد فرهنگى بکند؛ یک رشد نظامى بکند.
در طول تاریخ، و در این پنجاه و چند سال اخیر، مأموریت داشتند اینها براى اینکه ما را عقب نگه دارند، نگذارند که یک دانشگاهى داشته باشیم؛ نگذارند که یک دبیرستان صحیح داشته باشیم. یک مأموریتى بود که آن مراکزى که از آن مراکز ممکن است که انسانهاى آگاه پیدا بشوند آن مراکز را نگذارند که رشد بکند. رضا خان اوّلى که وارد شد، البته با صورت اسلامى وارد شد و در مجالس تعزیه دارى و در مجالس روضه و در تکیهها در ماه محرّم راه مىافتاد دور و تکیهها هم مىرفت! ابتدا این طورى، با این اسلحه، پیش آمد. بعد از اینکه قدرتش محکم شد و توانا شد، شروع کرد به کارهایى که مأمور بود. در رأس مأموریتش؛ کوبیدن روحانیون بود. این مدرسه فیضیه که ملاحظه مىکنید، که آن وقت هم تمام حجراتش طلبه داشت، دو تا طلبه یا سه تا طلبه داشت! روز هیچ نمىتوانستند توى حجرهها بروند. قبل از آفتاب حرکت مىکردند تو باغات، باغهاى شهر؛ و اواخر شب مىآمدند. براى اینکه کارآگاهها و پاسبانها و اینها مىآمدند اینها را مىبردند که لباسشان را تغییر بدهند. حملهها شد به این طایفه. دانشگاه را نمىتوانستند آن وقت، روى اینکه مثلًا از دنیا یک چیزى داشتند، نمىتوانستند به آن
ترتیب حمله کنند به آن. آن وقت از راه تبلیغات و از راه تعلیماتِ بر خلافِ مسلک صحیح پیش آمدند، و برنامههاى استعمارى داشتند. این دو قدرت را اینها [...] اعتقادشان این بود که اگر اینها قوه پیدا بکنند، ممکن است که سایر ملت هم دنبال اینها بیایند و نگذارند کارها انجام بگیرد. و لهذا در رأس برنامه کوبیدن روحانیت بود، و کوبیدن دانشگاهیها.
فریبکاریهاى رژیم پهلوى
در زمان این دومى هم، که دنبال این معنا بود که با سالوسى ابتداءً کارها را انجام بدهد، و معلمهایى هم در این باب داشت، شروع کرد سالوسى از جهاتى. یکى راجع به اینکه خودش را به دیانت مىبست. قرآن چاپ کرد! هر چند وقت یک دفعه مىرفت در حرم حضرت رضا و مىایستاد و نماز مىخواند و زیارت مىکرد! این یک راه بود. یکراه دیگر هم که براى طبقات دیگر پیش گرفته بود این بود که ما مىخواهیم این مملکت را به «تمدن بزرگ» برسانیم. کتاب مأموریت براى وطنم را یکى دیگر نوشته و به ایشان نسبت داده! خودش اهل نوشتن نبود، وقتش را هم نداشت. این هم یک دامى بود براى اینکه مردم را غافل کند از اینکه دارد همه چیزشان را از بین مىبرد. از این طرف، اینکه ما مىخواهیم براى ملت چه بکنیم و مىخواهیم مملکت را صنعتىاش کنیم! مىگویند که کلاغ مثل کبک مىخواست راه برود، راه رفتن خودش هم یادش رفت! این نمىخواست اصلًا مثل کبک راه برود؛ مىخواست بازى بدهد مردم را. درصدد بودند اینها که مردم را اغفال کنند، سرخوش کنند، به اینکه ما مملکتمان بعدها صنعتى مىشود، و بعد از یکى دو سال دیگر ما در ... ادعاها بود دیگر، بعد از یکى دو سال دیگر ما مىرسیم به همان
ابرقدرتها! مىشویم مثل ژاپن! ژاپنى که الآن با امریکا تَنه مىزند و صنعتش در خود امریکا جلو از امریکاست. اینها مىگفتند ما مىشویم مثل ژاپن! چه کردند؟
اهمیت کشاورزى ایران و نابودى آن در دوره شاه
آن چیزى که در ایران لازم بود باشد و اقتصاد ایران به او بستگى داشت، که عبارت از کشاورزى بود، از بین رفت. کشاورزى را به صورت اینکه ما مىخواهیم، به اسم اینکه ما مىخواهیم، صنعتى کنیم مملکت را، اول کشاورزىاش را از بین بردند. کشاورزى که از بین رفت، اشکالاتى پیدا شد: یکى اینکه ما شدیم براى امریکا یک بازارى براى خرید کالاهاى امریکا؛ یعنى گندمها و سایر حبوباتى را که آنها زیادى داشتند و باید بریزند به دریا یا بسوزانند، به ما به قیمت اعلا مىفروختند و پول ما را مىگرفتند. یکى دیگر اینکه این کشاورزها را از اطراف ایران کوچ داد این طرح، و آورد اطراف تهران و اطراف شهرهاى دیگر، بیشترش در تهران. این همه محلههایى که در تهران درست شده، محلهگودالها و محله نمىدانم چه و حصیرها و این خانههاى حصیرى و این خانههاى چه، این بیچارههایى که در محل خودشان کشاورز بودند. کشاورزى را از بین بردند به اسم اینکه مىخواهیم ما اربابْ رعیتى را برداریم، همه بشوند ارباب! ما هم چقدر غافل. ملت ما هم چقدر حالا یا غافل بود، یا خوب، سرنیزه بود. چه همه «دهقان»! این بیچارههایى که الآن اطراف تهران هستند، هر ده نفرشان توى سوراخى هستند- آنى که خانه
دارد خانهشان را نمىدانم شما دیدید یا نه. من در تلویزیون یک دفعه، دو دفعه دیدم، که خوب، اسباب تأسف است، یک سوراخى است! یک عدهاى بچه و بزرگ از تویش بیرون مىآید- اینها دهقانهایى هستند که مىخواست اربابشان کند، و زندگىشان را بکلى به هم زد. مملکت ما را از حیث کشاورزى، که مىتوانست خودکفا باشد بلکه صادر کند[ ...] ، مملکت ما از حیث کشاورزى یک مملکت غنى است. اگر کشاورزى صحیح در این مملکت بشود، ممکن است آذربایجان کافى باشد براى همه مملکت؛ باقىاش باید صادر بشود. یا خراسان براى همه مملکت کافى باشد، و باید باقىاش صادر بشود. ما الآن در زمان ایشان- نمىدانم شما در روزنامهها گاهى دیدید یا نه؟- خیلى افتخار مىکردند که ما چند صد مثلًا هزار چیز خریدیم! این افتخارشان این بود که ما گندم خریدیم، جو خریدیم! یک مملکت را از این جهت ساقط کردهاند، و فریاد هم مىزدند که ما همچو هستیم که گندم و جو از امریکا خریدیم و امسال [از] گرسنگى نمىمیریم! این طور اینها وارد شدند. همه آن قوهها- قدرتهاى انسانى را در این مملکت متوقف کردند و یا عقب راندند. من در پاریس که بودم، از جاهاى مختلف، ممالک مختلف، پیش من زیاد مىآمدند. مِنْ جمله
آلمان، که خوب نزدیک بود. اینهایى که در این [مرکز انرژى] اتمى بودند و در آنجا کار مىکردند از طرف ایران، اینها هم آمدند پیش من، گفتند که این کارى که ما انجام مىدهیم اولًا مُضر براى ایران است؛ ثانیاً نمىگذارند ما بفهمیم! مىخواهند نگه دارند به یک سطحى که نتوانیم بفهمیم. اگر هم درست بشود، براى ایرانمُضرّ است. یک همچو طرحهایى بود، جوانها را ببرند در خارج نگذارند. الآن، حالا الآنش که من خیلى اطلاع ندارم. در زمان ایشان این جوانهاى ما که مىرفتند در امریکا و اروپا پخش شده بودند در آنجا، همه جا را پر کرده بودند- از قرارى که براى من نقل کردند- دیپلمهایى که آنها مىدادند، تصدیقهایى که آنها به جوانهاى ما مىدادند، غیر از آن تصدیقهایى بود که به خودشان مىدادند! جوانهاى ما را، زود به آنها یک تصدیق مىدادند، نخوانده ملّا! مال خودشان را دقت مىکردند. این طور به من کراراً شاید گفته باشند، براى چه؟ براى اینکه نگذارند این رشد بکند؛ این قدرت را نگذارند پیدا بشود. از این قدرت آنها مىترسیدند. همان طورى که از آخوند اینها مىترسند، از دانشگاهى هم مىترسند. این دو تا را مىخواهند کنار بگذارند. ملت هم اگر این دو قدرت را
نداشته باشد، نمىتواند جلو برود. و اینها با این دو قدرت مخالفند.
سوغات غرب، تباهى جوانان
حالا الحمد للَّه یک تحولى در مملکت ما پیدا شده؛ یعنى وقتى که ملاحظه مىکنیم، خانمها را از آن وضعى که سابق مىخواستند برایشان پیش بیاورند به اسم اینکه «آزاد زنان و آزاد مردان» فهمیدند همهاش حُقه است و بازى. نه مردها آزاد بودند در زمان ایشان؛ نه زنها، و نه مطبوعات، و نه رادیو، و نه هیچى. آزادى در کار نبود. اسم، صحبتش و تبلیغاتش زیاد بود. آن آزادى هم که آنها مىخواستند براى مملکت ما- حالا هم بعضى از نویسندههاى ما پیشنهاد همان را دارند!- آن آزادى است که هم جوانهاى پسر ما را و هم جوانهاى دختر ما را به تباهى مىکشد. آن آزادى را آنها مىخواهند. که من از این تعبیر مىکنم به آزادى وارداتى، «آزادى استعمارى»؛ یعنى یک آزادى که در ممالکى که مىخواهند وابسته به غیر باشد این آزادیها را سوغات مىآورند: هروئین آزاد؛ مثلًا مشروبات هم آزاد؛ مَحالِّ فساد، که مىدانید آن طورى که مىگفتند از تهران تا آخر شمیران صدها محل فساد به بدترین فسادها، آن هم آزادى است! اینها آزاد! اما قلم نه، بیان هم نه، اینها آزاد نه! آن آزادى که آنها مىگفتند و هِى آزاد آزاد مىکردند این معنا بود که مشروب فروشى بیشتر از کتابفروشى باشد، و مراکز فحشا
بیشتر از مراکز علم باشد. جوانهاى ما را بِکشند به آن مراکز فحشا. خوب، جوان است و اول جوانى است، وقتى راه باز باشد و تبلیغات باشد و آسان کنند کار را برایشان، کشیده مىشوند به آن طرف. وقتى یک جمعیت که باید براى مملکتشان فاعل باشند، مؤثر باشند، این را کشیدند به طرف فحشا، این دیگر نمىتواند، این مغزِ عادت کرده به فحشا، فکر بکند که نفت ما را کى مىبَرد، به فکرش نمىآید هیچ، و اینها مىخواهند این طور باشد.
بحمد اللَّه آنى که حالا به ما مژده مىدهد همین تحولى است که پیدا شده؛ یعنى جوانها از آن طرف کشیدند به خیابانها و فریاد زدند بر ضد استعمار و بر ضد دیکتاتورى. حالا هم رشد همچو شده است که مشغولند، خودشان به طور خودکار، بدون اینکه تبلیغاتى لازم داشته باشند به طور خودکار، مشغولند به اینکه تربیت کنند بچهها را.
تربیت انسانى و اسلامى فرزندان
تربیت کنید این بچهها را به تربیت انسانى، تربیت اسلامى که همان تربیت انسانى است. اگر این مملکت مسلمان بشود، تربیت تربیت اسلامى باشد، هیچ قدرتى نمىتواند مقابلش بایستد. چنانچه دیدید که این قدرتى که شکست داد این قدرت بزرگ را همین قدرت ایمان بود. همین بود که فریاد مىکردند که شهادت مىخواهیم. حالا هم دارند هِى مىگویند، هِى هم زنها هم مىگویند؛ مردها هم مىگویند. این قدرت بود که جلوى این فسادها را گرفت و شکست داد اینها را. این قدرت را حفظش کنید. اگر بخواهید مملکتتان یک مملکتى باشد از خودتان باشد، کشورتان یک کشور سالم باشد، یک کشور مفید باشد، خودکفا باشد، باید از این سوغاتیهایى که غرب براى ما فرستادند و مىفرستند [اگر به] ما این معنا گفته بشود که ما با صنعت خارجیها یا علم مربوط به صنعتشان مخالفیم، ابداً مخالف نیستیم. ما با این آزادیهایى که از غرب مىآیند و اینها هم دامن به آن مىزنند و آزادى وارداتى است، با این مخالفیم. اینکه جوانهاى ما را به تباهى مىکشید و به تباهى مىکشد. ما با صنعت مخالف نیستیم. ما با هیچى مخالف نیستیم. اصلًا سرِ تمدنْ ما مىگوییم کلاه سر ما مىگذارند. غربى و شرقى کلاه سر ما مىگذارید که
ما مىخواهیم به شما تعلیمات بدهیم. مىخواهند ما را نگه دارند؛ متوقف کنند. مىخواهند ما را محتاج به مستشار بکنند. نظاممان مستشار داشته باشد و فرهنگمان هم مستشار داشته باشد، و همه چیزمان مستشار داشته باشد. مستشار هم نه اینکه بیایند به ما تعلیم و تربیت یاد بدهند؛ بیایند ما را تا یک حدودى نگه دارند. ما با این مخالفیم.
مخالفت روحانیت با تمدن دروغین
روحانیت با ترقى مخالف نیست؛ با ترقى محمد رضایى مخالف است. با این تمدن «، دروازه تمدن» مخالف است. این «دروازه تمدنى» که همه چیز ما را به باد داد. با این آزادى «آزاد زنان و آزاد مردانى» که ایشان مىگویند مخالفند؛ نه با آزادى. آزادى سر جاى خودش، اما بىبند و بارى؟ آزادى یعنى هر که دلش مىخواهد هر کارى بکند! مىخواهم هروئین بکشم، به شما چه! مىخواهم قمار کنم! مىخواهم کارهاى زشت بکنم! با این مخالف است روحانیت. نه با آزادى بیان؛ نه با آزادى قلم؛ نه با آزادى گفتار؛ نه با روشنگریها؛ نه با صنعت. شما صنعت درست کنید، کى مخالف با آن است. اما یک قضیه ذوب آهن را حالا چندین سال است که اینها درست کردند؛ حالا هم مىگویند باز اگر بخواهیم که ضرر ندهیم، چند سال دیگر لازم است که کار بکنیم تا ضرر نکنیم، و الّا در هر ماه چقدر میلیون ضرر ما داریم مىکنیم! ما ضرر مىبریم در اینها. ما چشممان از اینها بدى دیده است. آن چیزهایى هم که عرضه مىکنند، به صورت خوب عرضه مىکنند، ما از باب اینکه آدمى هستیم که مار گزیده و او از ریسمان سیاه و سفید مىترسد، ما از آن قبیل هستیم، ما از این پیشنهادهاى اینها مىترسیم، براى اینکه ما از اینها بدى
دیدیم. ما ندیدیم هیچ وقت اینها بخواهند ما را تربیت کنند؛ مثلًا صنعت یاد ما بدهند. صنعتشان این است که دارید مىبینید که ذوب آهنشان حالا تا چند سال دیگر آیا بشود، آیا نشود! حالا ماهى چقدر، چند میلیون، چند، چقدر میلیون- که من حالا یادم نیست-
ضرر دارد مىدهد! زراعتمان را از آن طرف از بین بردند؛ فرهنگ را از بین بردند؛ ارتش را وابسته کردند. همه چیز را در هم ریختند. اموال هم هر چه توانستند، جواهر و هر چه توانستند، بار کردند و رفتند و فرار کردند. ان شاء اللَّه خداوند این تحولى که براى شما حاصل شده است، که مایه امیدوارى ماست، حفظ کند. و شما این بچهها را تربیت کنید. و یک همچو خوى انسانى، یک همچو تحول [روحى براى] انسانیت، که در صدد این هستید که این بچههایى که باقى ماندند از این شهدا، و موجب تأثر ما، تأسف ماست. و باید بگویم یک بار سنگینى است به دوش من وقتى که ببینم یک بچه، پدرش را از دست داده و مىآید پیش من؛ یا یک پدر پیر بچهاش را از دست داده. لکن آن چیزى که ما را دلخوش مىکند این است که براى خدا بوده است.
درس عاشورا
چیزى که براى خداست آسان مىشود. همان طورى که در این چیزى که خواندید، از کربلا شروع کردید. خوب، کربلا هم همین مسائل بود اما براى خدا بود. چون براى خدا بود آسان بود. شما هم ان شاء اللَّه براى خداست. و همان طورى که یک چیز خواندید که کُلُّ یَوْمٍ عَاشوُرا وَ کُلُّ أَرْضٍ کَرْبَلا این یک عبارت آموزنده است. نه معنایش این است که هر روز کربلاست، هر روز بنشینید گریه بکنید. ببینید چه کرده، کربلا چه صحنهاى بوده، هر روز این صحنه باید باشد: مقابله اسلام با کفر؛ مقابله عدل با ظلم؛ مقابله عدد کم با ایمان زیاد، در مقابل عدد زیاد با بىایمانى. نه از جمعیت کم بترسید؛ و نه از شکست بترسید، شکستى در کار نیست. وقتى کار براى خدا باشد، شکست تویش نیست. کشته بشوید بهشتى هستید؛ بکشید هم بهشتى هستید. خداوند ان شاء اللَّه همه شما را حفظ کند و همه موفق باشید. من خدمتگزار همهتان هستم و دعاگو.
صحیفه امام، ج10، ص: 1 تا 14