تیر ماه سال 1385 مطالعاتِ پروژه ای در ایران کلید خورد که قرار بود به واسطه اجرایی شدن آن، کشور از واردات فرآورده های نفتی و به ویژه بنزین بی نیاز شده و همچنین صادرات آن ها را در دستور کار خود قرار دهد. پالایشگاه ستاره خلیج فارس، پروژه ای که اکنون بعد از 10 سال هنوز به بهره برداری نرسیده و همچنان نیاز به تامین اعتبار دارد.
به گزارش خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، طبق برآوردهای اولیه، اجرای این طرح به 2.6 میلیارد یورو اعتبار نیاز داشت، اما تا کنون بیش از 3.2 میلیارد دلار اعتبار به این طرح اختصاص یافته است و برای اتمام پروژه اعتبار بیشتری نیز مورد نیاز می باشد.
بیژن زنگنه، وزیر نفت، نیز با اشاره به اینکه تا کنون 3.2 میلیارد دلار در پالایشگاه ستاره خلیج فارس هزینه شده از تامین اعتبار 700 میلیون دلاری از سوی صندوق توسعه ملی برای این طرح خبر داده و گفته که در صورت تخصیص همه اعتبارات مورد نیاز، کل این پروژه تا پایان دولت یازدهم به بهره برداری کامل خواهد رسید.
البته وی اعلام نکرده است که کل اعتبارات مورد نیاز چه میزان می باشد اما موضوع مشخص در این باره این است که یا در ابتدای پروژه برآورد درستی از اعتبار مورد نیاز آن انجام نشده و یا در طی سال های اجرای آن، هزینه هایی به پروژه تحمیل شده که در اجرای آن تاثیری نداشته است.
این پالایشگاه که هنوز افتتاح نشده چند مدیرعامل به خود دیده است که سطر برجسته صحبت همه آنها برای تاخیر در بهره برداری از آن، مشکلات مالی است که بر سر به نتیجه رسیدن ستاره خلیج فارس قرار دارد.
تاخیری که روزانه 25 تا 30 میلیون یورو زیان و عدم النفع تاخیر در اجرا و راه اندازی این پروژه به کشور تحمیل می کند.
مقدمات ورود ستاره خلیج فارس به بورس انرژی
به منظور تسریع در تامین مالی این پروژه، به گفته احمد ادیب، مدیرعامل پالایشگاه ستاره خلیج فارس، با توجه به مشکلات مالی موجود و برای تامین اعتبار برای انجام پروژه ها و تکمیل پالایشگاه، مقدمات فروش اوراق مشارکت تا سقف ٣٠٠ میلیارد تومان تصویب و همچنین مقدمات برای ورود به بورس انرژی آغاز شده است.
وی مشکل اصلی بر سر به نتیجه رسیدن این طرح را تامین مالی پروژه عنوان کرد و گفت: با تزریق نقدینگی تا حدودی از مشکلات رفع خواهد شد، اما بدون شک در صورت تحویل به موقع کالا و تامین اعتبار فاز نخست طرح خردادماه وارد مدار می شود.
البته این برای چندمین بار است که مسئولان این طرح قول بهره برداری از آن را در آینده ای نزدیک می دهند. برای نخستین بار مدیرعامل وقت این پالایشگاه، خبر از افتتاح آن در سال 90 داده بود، پس از آن هر مدیری که بر سر کار آمد، وعده افتتاح در کوتاه ترین زمان ممکن را می داد.
به طور مثال، مدیرعامل سایق هلدینگ نفت ، گاز و پتروشیمی تامین (تاپیکو) در آذر ماه سال گذشته در حالی وعده افتتاح این طرح را ظرف سه ماه می داد که پیشرفت پروژه و نحوه تامین مالی آن حکایت از چیز دیگر ی داشت و در خوشبینانه ترین حالت نیز تا پایان سال گذشته امکان بهره برداری از آن ممکن نبود.
حال انتطار می رود با تامین اعتبارات صورت گرفته و همچنین رایزنی های انجام شده با شرکت زیمنس به منظور آزادسازی تجهیزات این طرح، سرعت قابل قبولی در پیشرفت آن دیده شده و شاهد بهره برداری و تولید بنزین و نفت گاز در این پالایشگاه باشیم.
با وجود تامین اعتبارات، اما مدیرعامل پالایشگاه ستاره خلیج فارس با اشاره به لزوم حمایت جدی بانک مرکزی و به ویژه بانک ملت از این طرح ملی، اظهارکرد: زمان سررسید بیشتر تسهیلات اخذ شده یک سال پس از راه اندازی کل پالایشگاه خواهد بود.
لازم به ذکر است که بانک ملت به عنوان بانک عامل، تسهیلات صندوق توسعه ملی را پرداخت خواهد کرد.
ادیب با بیان این که با افتتاح فاز یک پالایشگاه خلیج فارس روزانه ١٢ میلیون لیتر به ظرفیت تولید بنزین کشور افزوده می شود، گفت: با توجه به این که کل تولید بنزین در پالایشگاههای کشور، در مجموع حدود ۶۵ میلیون لیتر در روز است، پالایشگاه ستاره خلیج فارس به تنهایی قادر است معادل ۶۰ درصد تولید کل پالایشگاههای کشور بنزین تولید کند.
وی از مهمترین دستاوردهای اجرای این طرح را استفاده ٧٠ درصدی از توان مهندسان داخلی و تحقق سهم ٦٢ درصدی در تامین کالا و تجهیزات توسط سازندگان داخلی و به کارگیری ١٠٠ درصدی از توان متخصصان و پیمانکاران داخلی در حوزه اجرا و راه اندازی اعلام کرد.
تامین زیرساخت برای صادرات فرآورده های نفتی
از سوی دیگر، قائم مقام پالایشگاه میعانات گازی ستاره خلیج فارس مشکلات پیش روی بهره برداری از این پالایشگاه را زیرساختهای صادراتی پالایشگاه ستاره خلیج فارس دانست که با استفاده از ظرفیتها و تاسیسات موجود در منطقه تا پنج سال آینده حل می شود.
محمدعلی دادور، قائم مقام پالایشگاه میعانات گازی ستاره خلیج فارس، درباره ایجاد زیرساختهای صادراتی گفت: برای ایجاد زیرساختهای صادرات فرآورده های پالایشگاه ستاره خلیج فارس قرار بر این بود که طرح احداث دو بارانداز ٧٠ و ١٠٠ هزار تنی اجرا شود که متاسفانه مدتی به دلیل کمبود بودجه و سیاستهای اتخاذ شده، متوقف شد.
در حقیقت تامین مالی این پروژه با چنان مشکلاتی همراه بوده که با الویت بندی، بخشی از طرح ها متوقف شده و بیشتر امکانات مالی و نیروی انسانی به روی به نتیجه رسیدن پالایشگاه متمرکز شده است. اما از آنجا که با افتتاح فاز نخست پالایشگاه، میزان تولید بنزین کشور، از میزان مصرف آن پیشی خواهد گرفت نیاز است تا تجهیزات صادراتی لازم فراهم شود تا مازاد این فرآورده ارزش مند صادر گردد.
از همین رو، به گفته دادور، اگر فاز نخست پالایشگاه به مرحله بهره برداری برسد و فکری برای صادرات تولید خود نکرده باشیم، بدون شک دچار مشکل و بحران می شویم، به همین دلیل بر آن شدیم که زیرساختهای لازم را برای صادرات در سه فاز کوتاه مدت، میان مدت و بلندمدت ایجاد کنیم.
مدیر بهره برداری پالایشگاه میعانات گازی ستاره خلیج فارس اظهار کرد: با انجام مشاوره ها و مطالعات انجام شده بر آن شدیم تا با کمک شرکتهایی که در منطقه زیرساختهای لازم را دارند و ایجاد یک سری تغییرات جزیی در حد کشیدن ٦ تا ٧ کیلومتر خط لوله زیرساخت صادراتی مناسب ایجاد کنیم.
به گفته وی، با ساخت این خطوط لوله و ایجاد تغییرات کوچک در زیرساختها با فرصت کمتر از یک ماه برای انتقال ٢٤٠ میلیون بشکه فرآورده های ٢ فاز پالایشگاه آماده خواهیم بود و برای چهار تا پنج سال آینده مشکل صادرات نخواهیم داشت.
وی نیز به مشکلات مالی اشاره کرد که می تواند در روند بهره برداری از پالایشگاه تاخیر ایجاد کند.
دادور، با تاکید بر این که بدون شک با کمبود بودجه و نقدینگی، بهره برداری از فازهای پالایشگاه به تاخیر می افتد، گفت: کمبود بودجه امکان رسیدن فازها را به مرحله تولید به تعویق می اندازد، زیرا واحدهای کاتالیستی و تحت لیسانس نیازمند تزریق بودجه و ایجاد شرائط مناسب هستند.
قائم مقام پالایشگاه ستاره خلیج فارس، با بیان این که تکمیل فاز نخست پالایشگاه نیازمند تزریق نقدینگی است، افزود: بدون شک بدون بودجه و نبود نقدینگی بهره برداری از فاز نخست پالایشگاه با تولید ١٢٠ هزار بشکه میعانات به خردادماه نمی رسد. البته اکنون تلاش می شود تا نقدینگی مورد نیاز تامین شود.
پالایشگاه میعانات گازی ستاره خلیج فارس بزرگترین و نخستین پالایشگاه میعانات گازی کشور است که بهره برداری از آن، افزون بر خودکفایی در تولید فرآورده های نفتی، ایران را برای نخستین بار از وارد کننده به صادر کننده فرآورده های نفتی بدل می کند.
افزایش 35 میلیون لیتری تولید بنزین در کشور
این طرح شامل چند پروژه است که عمده ترین آنها، پالایشگاه 360 هزار بشکه ای میعانات گازی می باشد ، که در زمینی به مساحت 700 هکتار در ضلع غربی پالایشگاه بندر عباس در حال ساخت است که در قالب سه فاز 120 هزار بشکه ای در نظر گرفته شده است.مراحل اجرای این پروژه به صورت طراحی، خرید و ساخت (EPC ) در درست اقدام است.
از دیگر پروژه های این طرح می توان به پروژه خطوط انتقال اشاره کرد که میعانات گازی را به عنوان خوراک پالایشگاه از طریق خط لوله ای به طول 388 کیلومتر و به قطر 36 اینچ از عسلویه را به پالایشگاه می رساند. خط لوله خوراک و تلمبه خانه مربوطه در عسلویه که دارای سه دستگاه تلمبه هر کدام به ظرفیت 180 هزار بشکه در روز جهت انتقال میعانات گازی و پایانه دریافت در پالایشگاه احداث و عملیاتی شده است.
پروژه دیگر آن، پروژه آبگیر دریا ست که به منظور تامین آب مورد نیاز پالایشگاه ، آبگیر دریا با ظرفیت 100 هزار متر مکعب در ساعت به همراه 8 دستگاه تلمه انتقال آب دریا به ظرفیت 12 هزار و 500 متر مکعب در ساعت احداث و عملیاتی شده است. آب دریا توسط دو خط لوله 88 اینچی از آبگیر به پالایشگاه ارسال و پس از استفاده توسط کانال برگشتی به دریا برگشت داده می شود.
هدف از احداث پالایشگاه ستاره خلیج فارس، پالایش 360,000 بشکه در روز میعانات گازی پارس جنوبی، تولید محصولات مطابق استانداردهای کیفی اروپا، ایجاد ارزش افزوده بیشتر بر میعانات گازی تولیدی در پالایشگاه های گازی پارس جنوبی، جلوگیری از صادرات مواد خام و تبدیل آن به فرآورده های با ارزش تر و اشتغالزایی بیشتر در کشور است.
بنابراین پالایشگاه میعانات گازی ستاره خلیج فارس به عنوان نخستین پالایشگاه طراحی شده بر اساس خوراک میعانات گازی شامل واحدهای تقطیر، تصفیه گازمایع، تبدیل کاتالیستی، تصفیه نفتا، ایزومریزاسیون، تصفیه نفت سفید و نفت گاز با هدف تولید بنزین، گازوئیل، گاز مایع و سوخت جت در کنار پالایشگاه فعلی بندرعباس در حال ساخت است.
با بهره برداری از پالایشگاه ستاره خلیج فارس روزانه ۳۵ میلیون لیتر بنزین ( عدد اکتان ۹۵ ) و ۱۴ میلیون لیتر گازوئیل به ظرفیت تولید فرآوردههای نفتی کشور اضافه میشود و نیز تولید روزانه ۴ میلیون لیتر ال پی جی ( گازمایع)، ۳ میلیون لیتر سوخت جت و ۱۳۰ تن گوگرد از دیگر محصولات تولیدی این واحد پالایشی هستند همچنین ظرفیت ذخیره سازی فرآوردههای نفتی این پالایشگاه در حدود ۱۱ میلیون بشکه میباشد.
ارزش افزوده پالایشگاههای میعانات گازی بیشتر از پالایشگاههای نفتی است و از سوی دیگر، تولید بیش از ۷۵ درصد بنزین و نفت گاز از خوراک پالایشگاه میعانات گازی از جمله توجیههای اقتصادی برای انجام این پروژه است.
در پایان لازم به ذکر است که، بهره برداری از این پالایشگاه مهم و راهبردی، تبلور سیاستهای اقتصاد مقاومتی مورد تأکید مقام معظم رهبری همسو با جلوگیری از خام فروشی و تبدیل میعانات گازی به فرآورده های با ارزش تر است که از اولویتهای وزارت نفت و دولت تدبیر و امید به شمار می آید که امید است با رفع موانع، هر چه سریعتر به بهره برداری برسد.