در حالی که با توجه به وجود 1.6 میلیون خانه خالی در کشور پیش بینی کارشناسان این است که تا پر شدن این خانه ها سرعت تولید مسکن نسبت به خرید کمتر شود، آمار دریافت تسهیلات در سال گذشته نشان می دهد تقاضا برای وام ساخت بیش از تقاضای وام خرید مسکن بوده است.
به گزارش خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، از زمانی که بخش مسکن به دلیل مازاد عرضه با نبود مشتری مواجه شد در سال 1391 یک میلیون و 600 هزار خانه خالی روی دست اقتصاد کشور و متولیان بخش مسکن باد کرد. از این تعداد 300 هزار خانه روستایی، 300 هزار واحد در شهر تهران و مابقی در سایر شهرهای کشور بود. البته بعد از گذشت چهار سال بر اساس اطلاعات دریافتی از اداره برق، تعداد خانه های خالی شهر تهران به 240 هزار واحد رسید. با این حال به نظر می رسد کشور هنوز با تعداد قابل توجهی مسکن خالی مواجه است.
پر شدن خانه های خالی از سال 1392 به چالش جدی تری برخورد کرد که مربوط به حباب قیمت مسکن بود. در این سال به دلیل اقدامات دولت قبل در اقتصاد و بخش مسکن، قیمت خانه به شدت حباب گرفت و سه برابر جهش کرد. به همین دلیل با نبود تقاضا مواجه شد و کارشناسان می گویند که بر این اساس از سال 1392 به بعد روند پر شدن خانه های خالی کندتر شده است.
با توجه به این شرایط دولت در سال گذشته اصلاحیه قانون مالیات های مستقیم را تصویب کرد که یکی از اهداف آن ورود خانه های خالی به بخش اجاره بود. این قانون که از ابتدای سال 1395 قابل اجراست می گوید خانه های خالی پس از یک سال مشمول مالیات می شوند. این اقدام به این دلیل بود که بعضی سازندگان ترجیح می دادند خانه خود را تا یافتن مشتری، خالی نگه دارند و آن را اجاره ندهند. همین مسأله باعث شد هجوم تقاضا به سمت بازار اجاره بیشتر شود و اجاره بها رشد بیشتری نسبت به قیمت مسکن بگیرد. در اسفند ماه 1394 اجاره بها در شهر تهران 9.8 درصد نسبت به مدت مشابه سال قبل بالا رفت؛ حال آنکه در همین مدت قیمت مسکن 3.9 درصد افزایش پیدا کرد.
در این شرایط کارشناسان معتقدند برای ایجاد رونق مسکن باید تا پر شدن خانه های خالی صبر کرد اما قیمت مسکن باید به کف برسد تا متقاضی برای این کالا پیدا شود. بر اساس آمارها متوسط تورم سه سال گذشته حدود 20 درصد بوده و این در حالی است که مسکن با ثبات قیمت مواجه بوده است. به مفهوم دیگر قیمت مسکن با کاهش حدود 50 درصدی مواجه شده و به همین دلیل حامد مظاهریان معاون وزیر راه و شهرسازی می گوید قیمت مسکن به کف رسیده و اکنون زمان خوبی برای خرید خانه است.
با این وجود بازار مسکن در فصل بهار، هنوز سرد و زمستانی است. با اینکه از مهر ماه سال گذشته تعداد معاملات مسکن کل کشور رشد نسبی را آغاز کرد در اسفند ماه نصف شد و از 106 هزار مورد در بهمن ماه به 57 هزار مورد در اسفند ماه رسید. البته این مسأله ناشی از سفرهای نوروزی است که احتمالا در اردیبهشت نیز شاهد بازار بی رمقی معاملات مسکن خواهیم بود و شاید از خرداد ماه بتوان افزایش معاملات را مشاهده کرد.
آخرین آمارها از تسهیلات مسکن نشان می دهد طی 11 ماه ابتدای سال 1394 بالغ بر 9 هزار و 540 میلیارد تومان انواع تسهیلات توسط بانک مسکن (به غیر از مسکن مهر) به بخش مسکن پرداخت شد که در مقایسه با 7 هزار و 900 میلیارد تومان تسهیلات پرداختی در 11 ماه اول سال 93، حدود 21 درصد رشد حجمی داشت. این میزان برای خرید و ساخت 340 هزار و 981 واحد مسکونی پرداخت شده است.
همچنین 2 هزار و 850 میلیارد تومان به 93 هزار و 476 نفر از متقاضیان خرید مسکن پرداخت شد که این حجم تسهیلات به لحاظ تعدادی نزدیک به 20 درصد نسبت به مدت مشابه سال 93 کاهش داشته اما به لحاظ حجم ریالی تغییر چندانی نداشته است.
بدین ترتیب در 11 ماه اول سال گذشته، 3 هزار و 446 میلیارد تومان از کل تسهیلات بانک مسکن در قالب تسهیلات ساخت به سازنده ها ارائه شد که این حجم تسهیلات، صرف احداث 100 هزار و 376 واحد مسکونی شد. تسهیلات ساخت در این مدت در مقایسه با مدت مشابه سال قبل به لحاظ تعداد واحد مشمول از رشد 22 درصدی برخوردار بوده است که به این ترتیب رشد تسهیلات ساخت پرداختی هم به لحاظ تعداد و هم به لحاظ مبلغ از میزان رشد تسهیلات خرید مسکن بیشتر بوده است.
پیش بینی رئیس اتحادیه مشاوران املاک تهران از بازار مسکن در سال آینده این است که اولین خیز خروج مسکن از رکود از خرداد ماه برداشته می شود و در انتهای تابستان شاهد رونق مسکن خواهیم بود که البته با افزایش قیمت همراه نمی شود.
اگر پیش بینی حسام عقبایی محقق شود و مشتریان با بازار مسکن آشتی کنند، در صورتی که رشد خرید و فروش از رشد ساخت و ساز بیشتر باشد می توان به پر شدن 1.6 میلیون خانه خالی در کشور امیدوار بود و در غیر این صورت بخش مسکن باید وجود 20 میلیارد دلار مازاد عرضه خانه های لوکس را تا زمان پر شدن آنها تحمل کند.