به گزارش خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، چین؛ این شریک تجاری روزهای تحریم، در پسا برجام نیز گوی سبقت را از سایر کشورها ربود تا رئیس جمهورش اولین رئیس جهموری از روسای جمهور 1+5 باشد که بعد از اعلام اجرای برجام به ایران می آید تا پای اجناس چینی را بیش ازپیش در اقتصاد ایران محکم کند.
سفری که مهمترین خبرش افزایش مبادلات تجاری ایران و چین به 600 میلیارد دلار ظرف 10 سال آینده بود. حسن روحانی و شی جین پینگ همچنین تاکید کردند که استراتژیی 25 ساله تجاری بین دو کشور تدوین خواهد شد.
600 میلیارد دلار تجارت ظرف 10 سال به معنای آن است که این دو کشور سالانه باید 60 میلیارد دلار مبادلات تجاری با یکدیگر داشته باشند، رقمی که در شرایط کنونی چندان دور از انتظار نیست.
در حال حاضر و با وجود قیمت پایین نفت در بازار های جهانی، ایران و چین 40 میلیارد دلار تجارت با یکدیگر دارند. تجارتی که با بالارفتن قیمت نفت می تواند بیش از این باشد.
یکی از فعالیت هایی که به افزایش این مبادلات کمک خواهد کرد، فروش نفت بیشتر به چین است. هرچند که چین در طول تحریم ها یکی از مهمترین مقاصد نفت ایران به شمار می رفت اما عمده نیاز نفت خود را از سایر کشورها تامین می نمود.
چین بزرگترین خریدار نفت خام صادراتی ایران به شمار می رود اما ایران بزرگترین صادرکننده نفت به این کشور نیست. درواقع ایران ششمین کشور صادرکننده نفت به دومین اقتصاد بزرگ جهان است.
پیش از ایران، کشورهای عربستان، آنگولا، عراق، روسیه و عمان نفت بیشتری را به کشور چشم بادامی ها صادر می کنند.
طبق پیش بینی ها، کشور چین به رشد اقتصادی خود ادامه خواهد داد و این به معنای نیاز بیشتر به نفت خام است. در حال حاضر سهم چین از تجارت نفت جهان، واردات بیش از 6 میلیون بشکه در روز است که با افرایش فعالیت های اقتصادی به منظور بالا بردن رشد اقتصادی بیشتر هم خواهد شد.
بنابراین در زمانی که ایران به دنبال افزایش تولید و صادرات نفت خود است این کشور می تواند بازار مناسبی باشد. همین افزایش حجم نفت صادراتی می تواند تجارت بین دو کشور را افزایش دهد. حال اگر قیمت نفت نیز افزایش یابد میادلات تجاری بین ایران و چین رشد بیشتری را شاهد خواهد بود.
از سوی دیگر، در شرایط کنونی امکان حضور فعال تر چینی ها در صنایع نفت گاز ایران فراهم خواهد شد.با برداشته شدن تحریم های اقتصادی علیه ایران، مبادلات و تجارت های بین چین و ایران امتیازات اقتصادی فراوانی را برای شرکت های دولتی چین به همراه خواهد داشت. شرکت هایی نظیرCNPC، Sinopec و شرکت نفت فلات قاره چین که با سرعت هرچه تمام تر در پی باز کردن جایگاه خود در اقتصاد نفت ایران هستند. حضور پیمانکاران چینی نیز می تواند در افزایش مبادلات تجاری دو کشور تاثیر گذار باشد.
عامل موثر دیگری که در افزایش تجارت بین ایران و چین می تواند نقش مهمی بازی کند، صادرات گاز ایران از طریق خط لوله و یا ال ان جی به این کشور می باشد. چین در پی توسعه پتروشیمی های خود است و برای اینکار نیازمند اتیلن می باشد.
در حال حاضر اتلین مورد نیاز پتروشیمی های چینی از زغالسنگ های این کشور تامین می شود. استحصال اتیلن از زغالسنگ علاوه بر طولانی بودن پروسه زمانی، قیمت تمام شده بالایی نیز دارد، از این رو گاز ایران می تواند گزینه مناسبی برای تامین اتیلن پتروشیمی های این کشور باشد.
از سوی دیگر گاز ایران به عنوان سوختی پاک می تواند به مقصد چین صادر شود. برای این منظور نیز می توان از دو گزینه صادرات با خط لوله و همچنین صادرات محموله های ال ان جی با کشتی و از مسیر دریا اشاره کرد.
اما در دیگر سوی این ماجرا نیز، کشور چین که توانسته بازار پوشاک تا خودرو ایران را در قبضه خود بگیرد. حال که ایران از شر تحریمهای اقتصادی خود رها شده، چین نگران از دست رفتن این بازار بزرگ است. ایرانی ها در سال های تحریم همه نیاز خود را که در داخل امکان تامین آن نبود، از چین تهیه می کردند.از لوازم لوکس که چندان نیازی به آنها نبود تا دکل حفاری در اجناس وارداتی به ایران از مبدا چین وجود داشت اما امروز امکان واردات از سایر کشورهای جهان نیز برای ایران وجود دارد بنابراین نگرانی چین برای از دست رفتن بازار ایران را باید به حق دانست.
دومین اقتصاد بزرگ جهان با درک این موضوع به فکر جایگزین کردن کالاهایی برای صادرات به ایران است که امکان تامین آن از سایر نقاط جهان مشکل باشد.
به طور مثال خرید جنگنده های J_10 چینی که زمزمه های آن در روزهای اخیر به گوش میرسد از این دست است.
به تازگی اخبار مبنی بر تمایل ایران برای خرید هواپیماهای جنگنده از نوع 150 Chengdu J-10 از چین منتشر شده که در قالب قراردادی به ارزش یک میلیارد دلار مطرح شده است.
همکاری چین در این بخش با ایران علاوه بر مبادلات تجاری مد نظر، در راستای تقویت سلاح های متعارف ایران از طریق تأمین سخت افزارهای نظامی و همچنین کمک به ایران در راستای تقویت تسلیحات سایبری ایران است. در واقع ایران و چین در این راه به دنبال تقویت همکاری های خود برای تاثیر گذاری در منطقه هستند.
این همکاری یک نکته اساسی دارد و آن اینکه ایران به چین به عنوان یک قدرت هژمونیک و امپریالیستی نگاه نمی کند و از سویی هیچ گاه سیاست خارجی و داخلی ایران را مانند غرب در موضوعاتی نظیر دموکراسی و حقوق بشر به چالش نکشیده است؛ بلکه برعکس در بحرانی ترین شرایط نظیر دوران تحریم های اقتصادی به تقویت بنیان نظامی و ساختار بندی مجدد اقتصادی ایران کمک کرده است.
از یک دیدگاه استراتژیک، چین اهداف دیگری را نیز دنبال می کند. حمایت های نظامی چین از ایران در راستای استراتژی و راهبردی است که نتیجه نهایی آن را باید در تثبیت و تضمین تأثیر گذاری غیر مستقیم چین در خاورمیانه در مقابله با حضور قدرتمند ایالات متحده آمریکا در خلیج فارس جستجو کرد. در بلند مدت این امر می تواند تضمینی برای حضور نیروی دریایی چین در منطقه باشد که مستقیم تأثیر خود را بر ثبات و امنیت ارتباطات دریایی این کشور که برای پایدار نگه داشتن جریان انرژی و تجارت از خلیج فارس است، خواهد گذاشت.
همچنین در گیر و دار خرید هواپیماهای جدید مسافربری برای نوسازی ناوگان هوایی ایران، نام یکی از گزینه ها که به گوش می رسد، چین است. این گزینه نیز می تواند یکی از راهکارهای افزایش حجم تجارت ایران و چین باشد.
فارغ از این موارد، همکاری های دیگر در زمینه ها مانند آی تی، راه سازی، گسترش همکاری های دریایی، احیای جاده ابریشم و غیره نیز می تواند دو کشور را در توسعه همکاری های تجاری و بالا بردن حجم تجارت کمک کند.