جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

گزارش جماران از شرایط صنعت نفت و پتروشیمی ایران در شرایط پساتحریم؛

شرکای نفت ایران پس از برجام چه کسانی هستند؟/ هشدار زنگنه به خارجی ها

کد خبر: ۱۰۸۶۶۴
شرکای نفت ایران پس از برجام چه کسانی هستند؟/ هشدار زنگنه به خارجی ها

از روز بیست و هفتم مهرماه با شروع اجرای برجام، رئیس جمهوری آمریکا و اتحادیه اروپا دستور آغاز روند لغو تحریم ها علیه ایران را صادر کردند؛ در پی این امر ایران که سرشار از ثروت ملی است، امید به جذب سرمایه گذار برای شکوفایی بیش از پیش دارد، درحالی که بسیاری از شرکت های خارجی نیز از زمان توافق ایران با گروه 1+5 به صورت چشمگیر وارد کشورمان می شوند تا بتوانند با دردست گرفتن بخشی از فعالیت های تجاری، سهمی از بازار بزرگ ایران بویژه در حوزه صنعتی و نفتی داشته باشند.

به گزارش خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، در ماه گذشته شرکای بزرگ نفتی ایران واردات نفت خود از کشورمان را به امید همکاری های فزاینده در پساتحریم، به طور چشمگیری افزایش دادند؛ به گفته امیرحسین زمانی نیا ، معاون امور بین‌الملل و بازرگانی وزیر نفت، تا 2 ماه آینده تحریم‌های نفتی ایران به طور کامل لغو خواهد شد و احتمال حضور شرکت های آمریکایی در کنفرانس معرفی قراردادهای جدید نفتی در تهران وجود دارد؛ ملاحظات وزارت نفت در مورد شرکت های خارجی صنعتی و تجاری است و معتقدیم این نوع همکاری با شرکت های خارجی نه تنها منافع اقتصادی برای هر 2 طرف دارد، بلکه می تواند اختلافات سیاسی را نیز کاهش دهد و البته این مساله نه تنها در مورد آمریکا بلکه در مورد دیگر کشورها به ویژه کشورهای همسایه ما هم صادق است.

معاون امور بین الملل و بازرگانی وزیر نفت اندکی پس ازآغاز اجرای برجام از عقد اولین قرارداد با شرکت های خارجی در پساتحریم در صنعت نفت بین ایران و شرکت انگلیسی خبرداد و گفت که انتقال تکنولوژی، سرمایه گذاری و انجام کار مشترک با شرکت های ایرانی مورد پذیرش شرکت های انگلیسی است و توسعه میدان های نفتی و ازدیاد برداشت از مخازن نفتی ایران مورد تاکید شرکت های انگلیسی است، ضمن این که آن ها نگاه ویژه ای به حضور در پروژه های ال ان جی ایران دارند.

*** شل آماده پرداخت بدهی اش به ایران

همچنین شرکت شل خواستار حضور در پروژه‌های ال ان جی ایران است و مذاکره درمورد پرداخت بدهی آن شرکت به ایران آغاز شده است تا شل بتواند بدهی خود را که به دلیل تحریم نتوانسته به ایران بدهد، پرداخت کند.

بر اساس آمار ارائه شده، کره جنوبی که پنجمین وارد کننده بزرگ نفت دنیا است، در ماه سپتامبر (ماه گذشته میلادی) با 43 درصد افزایش نسبت به سال گذشته در همین زمان، روزانه ١٩٥ هزار و ١٩٤ بشکه و در مجموع دو میلیون و ٥٥٠ هزار بشکه نفت از ایران خریداری کرده است.

ژاپن نیز یکی از کشورهایی است که به طور جدی مساله سرمایه گذاری در ایران به ویژه در بخش انرژی را دنبال می کند، درصدد افزایش واردات نفت خام از ایران در ماه اکتبر است به گونه ای که ژاپن تصمیم دارد واردات نفت مورد نیاز خود از ایران را از پنج درصد به 10 درصد برساند. ایران نیز پیشنهاد صادرات ٣٥٠ هزار بشکه نفت در روز را به ژاپن داده که مورد استقبال این کشور قرار گرفته است. درحال حاضر روزانه سه میلیون و 500 هزار بشکه نفت خام به ژاپن صادر می شود.

به گفته امیرحسن فلاح، مشاور فاینانس و مدیر توسعه سرمایه گذاری شرکت ملی صنایع پتروشیمی به نظر می رسد شرکتهای آلمانی و ژاپنی راسختر از هر شرکت دیگر برای حضور دوباره در صنعت پتروشیمی ایران باشند و همچنین در یک ماه گذشته با شرکت های انگلیسی، فرانسوی، آلمانی، اتریشی، ژاپنی و اسپانیایی درمورد تامین منابع مالی و انتقال فناوریهای روز دنیا به ایران مذاکره شده است؛ با توجه به وجود ٣٣,٦ تریلیون متر مکعب گاز در ایران به نظر می رسد صنعت پتروشیمی ما نیازمند دسترسی به فناوری‌های نوین، منابع مالی و حضور در بازارهای جهانی است و در واقع آخرین ارزیابی‌ها نشان می‌دهد که در سطح صنایع بالادستی و پایین‌دستی ایران نیازمند دسترسی به منابع مالی در حدود ٧٠ میلیارد دلار است که در این ارتباط حدود ٣٠ درصد مربوط به صنایع پایین‌دستی به ویژه در زمینه انواع پلیمرها به خصوص پلی پروپیلن و صنایع تکمیلی زنجیره پروپیلن است.

از سوی دیگر در حوزه صنعت پتروشیمی شرکت های آلمانی و ترکیه ای فعال برای حضور در منطقه آزاد ماکو اعلام آمادگی کرده اند و تاسیس پتروشیمی در منطقه آزاد ماکو جزو اولویت های سرمایه گذاری در این منطقه خواهد بود. بی‌تردید مهمترین وضعیت رقابتی برای سرمایه‌گذاری و توسعه صنایع پتروشیمی در ایران دسترسی به خوراک مناسب این صنعت یعنی گاز طبیعی، اتان، نفتا و میعانات گازی در احجامی گسترده و با قیمتی رقابتی است؛ هم‌اکنون ظرفیت صنایع تصفیه و انتقال گاز در کشور حدود ٧٠٠ میلیون متر مکعب در روز است که به زودی تا حد یک هزار میلیون مترمکعب در روز خواهد رسید و علاوه بر این، دسترسی به اتان به عنوان خوراک پتروشیمی در تحکیم وضعیت رقابتی ایران برای تولید محصولات پتروشیمیایی نقش اساسی دارد.

هندوستان نیز که به سرمایه گذاری در کشورمان علاقه مند است، در ماه سپتامبر نسبت به ماه قبل تر 17.3 درصد بیشتر نفت خام از ایران خریداری کرد به گونه ای که حجم واردات روزانه این کشور در ماه سپتامبر نسبت به ماه اوت از 198 هزار و 800 بشکه به 233 هزار و 200 بشکه رسید.

*** تلاش برای توسعه بنادر ایران

محمد سعیدنژاد، مدیرعامل سازمان بنادر و دریانوردی هم با بیان این که هندی ها برای انجام سرمایه گذاری در بندر چابهار تردید ندارند، گفت که دولت هند با انجام سرمایه گذاری ٨٥ میلیون دلاری، توسعه بندر چابهار را تسریع کرده است. همچنین سازمان بنادر و دریانوردی آماده پذیرش هرگونه سرمایه گذاری بر روی باراندازها و تجهیزات بنادر، تکمیل ترمینال دو و سه بنادر شهید رجایی، چابهار، امام خمینی و امیرآباد است. بندر امام خمینی اکنون به بالغ بر ٣٠٠ میلیون دلار سرمایه گذاری نیاز دارد و ما درصددیم با انجام فراخوان عمومی سرمایه گذار باصلاحیت را جذب کنیم.

همچنین شرکت او ان جی سی هند نیز با شرکت نفت و گاز پارس برای یک پروژه گازی ١٠ میلیارد دلاری که به دلیل فشارهای آمریکا کنار گذاشته شده بود، مذاکره کرده است.

از سوی دیگر با وجود پرهیز چین از سرمایه گذاری در بخش نفت و گاز ایران، پکن روزانه حدود 575 هزار بشکه نفت از ایران وارد کرد و همه این رشد واردات ها درحالی است که به تازگی اجرای برجام شروع شده است.

*** اعلام آمادگی بریتیش پترولیوم برای حضور جدی در ایران

شرکت بی پی (بریتیش پترولیوم) یکی دیگر از شرکت هایی است که در انتظار همکاری با ایران پس از لغو تحریمها به سر می برد و به گفته مایکل تاون شند، رئیس بخش خاورمیانه شرکت بی.پی. پس از آن فرصتهای بزرگی در صنعت نفت و گاز ایران پیش روی شرکت های خارجی قرار می گیرد. لذا بی پی در حال تلاش برای آغاز دور تازه همکاری با ایران در پروژه های نفت و گاز در دوران پس از تحریم هاست.

رئیس خاورمیانه شرکت بی پی تاکید کرد که ما هم اکنون با ایران در پروژه توسعه فاز دوم میدان گازی شاه دنیز جمهوری آذربایجان واقع در دریای خزر همکار هستیم، همچنین شرکت ملی نفت ایران و بی پی از سالهای دور در میدان گازی رام (Rhum) در دریای شمال انگلیس شریک هستند. بی پی می تواند در طیف گسترده ای از پروژه های نفت و گاز ایران از جمله ارتقای تخصصهای مدیریتی، آوردن فناوریهای جدید، انتقال دانش فنی، با ایرانیان همکاری کند. فعالیت در میدان های بزرگ توسعه یافته نیز یکی دیگر از بخش هایی است که ما علاقه مند به حضور در آنها هستیم.

وی تصریح کرد که در زمینه اکتشاف نفت ما از سالهای دور در ایران فعالیت کرده ایم و در اوایل سال ٢٠٠٠ میلادی در حوزه زاگرس مطالعات اکتشافی داشتیم. از میدانهای توسعه یافته، میدانهای توسعه نیافته، اکتشاف گرفته تا تکمیل زنجیره ارزش، همگی از فرصتهایی هستند که در پساتحریم می توانیم در ایران به آنها فکر کنیم.

شرکت ملی نفت ایران یکی از سهامداران پروژه توسعه فاز دوم میدان گازی شاه دنیز است و تلاش دارد تا سهم کنونی ١٠ درصدی خود را در این طرح افزایش دهد؛ ذخایر گازی میدان شاه دنیز آذربایجان ١,٢ تریلیون تا ١.٥ تریلیون مترمکعب برآورد شده است.

روسیه نیز یکی از یاران تجاری قدیمی ایران است و به گفته الکساندر نواک، وزیر انرژی آن کشور، ایران را شریک بزرگ تجاری خود قلمداد می‌کند و در نشست مشترک میان شرکتهای ایرانی و روسی مقرر شد یک خط مالی اعتباری به مبلغ ٥ میلیارد دلار از طرف روسیه برای توسعه همکاری ها میان دو کشور اختصاص داده شود. همکاری ایران و روسیه در زمینه های نفت و گاز، ساخت و توسعه نیروگاهها، استخراج در بخش معادن، حمل و نقل و زیرساختهای جاده‌ای، قابل توسعه و گسترش است و با ایجاد یک خط مالی اعتباری میان دو کشور و همچنین ایجاد بانک ایران و روسیه می‌توان حجم سرمایه گذاریها را افزیش داد.

وی معتقد است که به دلیل وجود شرایط رقابتی، بازگشت ایران به بازارهای جهانی گاز طبیعی، تاثیر منفی بر موقعیت شرکت گازپروم نخواهد داشت و حجم صادرات گاز شرکت دولتی گازپروم روسیه، سهم و جایگاه مسکو در بازار اروپا ثابت می ماند؛ تغییر جایگاه و موقعیت روسیه در بازار گاز اروپا دور از انتظار است.

*** ایران برای شرکت های نفت و گاز جهان بهشت است

به گفته راینر سیله، مدیرعامل شرکت او ام وی، ایران برای شرکت های نفت و گاز جهان، با داشتن منابع عظیم انرژی، بهشت است و باید هر چه زودتر این منابع مورد بهره برداری قرار گیرند که تاکنون تحریم های نفتی مانع این موضوع شده بودند البته هنوز هیچ تحریمی برداشته نشده و همه دیده اند که چه بلایی سر شرکتهایی آمده که تحریمها را زیر پا گذاشته اند. در نتیجه مامنتظر خواهیم بود تا تحریمها، بویژه تحریمهای آمریکایی برداشته شود تا بتوانیم کار خود را در ایران آغاز کنیم؛ ابعاد سرمایه گذاری او.ام.وی به مدل تازه قراردادهای نفتی ایران بستگی خواهد داشت که قرار است در ماه های نوامبر و فوریه طی دو کنفرانس در تهران و لندن معرفی شوند. او.ام.وی. پس از ورود دوباره به ایران تمرکز اصلی خود را بر توسعه دو میدان چشمه خوش و بلوک بندکرخه خواهد گذاشت. همچنین انتقال گاز از طریق خط لوله برای مقاصد دور بسیار به صرفه تر از مایع سازی گاز است؛ ذخایر گازی ایران بسیار گسترده است، اما زمان زیادی نیاز است که این کشور بتواند این گاز را به بهره برداری نزدیک کند و برای این هدف به سرمایه های خارجی نیاز دارد.

رابرت لچنر، سخنگوی او ام وی نیز با اشاره به فرصتهای مطلوب سرمایه گذاری در پروژه های نفتی ایران، تاکید دارد که لغو تحریمها، قوانین و رژیم مالی رقابتی برای جذب سرمایه های خارجی و دانش فنی از لازمه های استفاده از این فرصت هاست.

از سوی دیگر یک شرکت اتریشی هم برای سرمایه گذاری در دو پروژه پتروشیمی دهلران و پالایشگاه نفت ان جی ال دهلران در ایلام اعلام آمادگی کرد است. به گفته استاندار ایلام حجم سرمایه گذاری این شرکت، در دو طرح مذکور شش میلیارد دلار است. پالایشگاه نفت دهلران ظرفیت تولید روزانه ١٠٠ هزار بشکه نفت و پتروشیمی دهلران نیز ظرفیت تولید یک میلیون و ٢٠٠ هزار تن پلی اتیلن سنگین را در سال دارد.

آرماندو مونتیرو، وزیر صنعت، توسعه و تجارت برزیل نیز از توسعه مناسبات ایران و برزیل در بخشهای صنعتی، انرژی، مباحث علمی، فناوری، نفت، گاز و پتروشیمی خبر داد و گفت که برزیل به عنوان یک اقتصاد نوظهور در حوزه‌های مختلف تجارت جهانی و انجام سرمایه گذاریها، ظرفیت های بالقوه زیادی دارد، از این رو شرکتهای ایرانی و برزیلی می‌توانند زمینه توسعه مناسبات صنعتی و تجاری میان دو کشور را تقویت کنند.

بیژن زنگنه، وزیر نفت نیز با اشاره به علاقه مندی برزیل برای خرید گاز طبیعی مایع شده (ال ان جی) از ایران، اظهار کرد که برزیل در زمینه حفاری و تولید نفت در آبهای عمیق تجربه های مطلوبی دارد، از این رو با توجه به نیازی که ما به این تجارب در آبهای عمیق دریای خزر داریم، می توانیم در این زمینه همکاری داشته باشیم. برزیلی ها می توانند با مشارکت سازندگان ایرانی برای تولید تجهیزات مورد نیاز با برندهای معتبر سرمایه گذاری کنند و این کالاها افزون بر مصرف داخلی به بازارهای دیگر صادر شود.

*** همکاری دو شرکت ایتالیایی و آلمانی با ایران

محمد رضا تاکایدی، قائم مقام شرکت ملی حفاری ایران نیز از عقد قرارداد بین شرکت انی و سایپم ایتالیا برای توسعه همکاری‌های دو جانبه در صنایع حفاری خبر داد و گفت که ایران همچنین با یک شرکت معتبر آلمانی در خصوص ارائه خدمات حفاری، جذب سرمایه، تبادل تکنولوژی و دانش فنی با هماهنگی شرکت ملی نفت ایران طی جلسات متعددی مذاکره کرده و در نهایت توافق شده که چه در زمینه انجام عملیات حفاری و چه در زمینه تعمیرات و بازسازی و تعمیرات اساسی تجهیزات صنعت حفاری با ایران همکاری کنند.

همچنین پس از توافق ایران با گروه 5+1 گروه سرمایه گذاری و تجاری سامسونگ برای همکاری با شرکت نفت فلات قاره ایران در زمینه ساخت تجهیزات و تاسیسات دریایی اعلام آمادگی کرده است. از سوی دیگر بزرگ ترین هیات تجاری فنلاند به سرپرستی وزیر تجارت خارجی فنلاند و با مشارکت 100 نفر ماه آینده به تهران می آیند.

تاکنون شرکتهایی از اتریش، ایتالیا، آلمان، فرانسه، اسپانیا و انگلیس، ژاپن، هند، فنلاند و ... برای مذاکره با ایران جلو آمده اند زیرا فرصتهای خوبی برای سرمایه گذاری و شکوفایی صنعت نفت برای این شرکتها وجود دارد و یکی از شروط وزارت نفت در قراردادهای جدید این است که شرکتهای بین‌المللی برای ورود به صنعت نفت ایران، باید یک شریک ایرانی داشته باشند تا توانمندسازی داخلی در کنار سرمایه گذاری شکل گیرد.

پس از آغاز اجرای برجام ایران نیز تولید نفت خود را روزانه 500 هزار بشکه افزایش داد با این رویکرد که تا لغو عملی تحریم ها که حداقل دو ماه زمان می برد، این افزایش تولید سهم مشتریان سنتی از آسیا و اروپا است.

به گفته مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران، صنعت نفت ظرفیت جذب ١٠٠ میلیارد دلار سرمایه گذاری را دارد و در تعامل با شرکت های بین المللی به دنبال انتقال دانش و تکنولوژی روز، جذب سرمایه و استفاده از تجربیات آن ها در حوزه نظام نوین اداره پروژه ها و ساختار پروژه ها است. در واقع هزینه پایین تولید نفت و گاز در ایران و رکود حاکم بر بسیاری از کشورها علاوه بر آرامش ایران در منطقه نا آرام خاورمیانه، فرصت خوبی را برای جذب سرمایه گذاری در اختیار صنعت نفت کشور قرار می دهد.

*** هشدار وزیر نفت به شرکت های خارجی برای پرهیز از مذاکره با افراد فاسد

در شرایطی که روابط بین المللی ایران و نگاه بازار جهانی رویکردی پیش رو دارد، وزیر نفت به شرکت های خارجی هشدار می دهد که از هرگونه برخورد و مذاکره با افراد فاسد بپرهیزند چون با این کار نه تنها به اعتبار خود خدشه وارد می کنند، بلکه فرصت حضور در ایران را نیز از دست می دهند. ایران در یک مبارزه بی امان با فساد است و از انگلهای فاسدی که می خواهند در این شرائط خون ملت را بمکند بیزار و متنفریم. زنگنه تاکید کرده است که دسترسی به مقامهای ارشد صنعت نفت در دوران پساتحریم تسهیل می شود تا جلو فساد گرفته شود؛ عده ای از افراد که هیچ توانمندی ای جز حقه بازی ندارند و در دوران تحریم این موضوع تخصص آنها شده سعی دارند از فضای پساتحریم نهایت استفاده را ببرند؛ لزومی ندارد شرکت ها با این گونه افراد کار کنند و بهتر است به صورت مستقیم با مقام های ارشد نفت مذاکره کنند.

ایران اکنون ادعا دارد که تحریمها در عین قطع تبادلات و دوری کشور از فناوری روز دنیا سبب رشد توانمندی فناورانه بومی در برخی بخشها شده و تفاوت های بسیاری میان ایران امروز و دوران پیش از تحریم به ویژه در بخش نفت و انرژی وجود دارد. بخش بالادستی نفت که بخش مهمی است علاقمند به استفاده از فناوری به ویژه برای افزایش بازیافت نفت از میدان های در حال تولید است و این پروژه ها به سرمایه گذاران معرفی می شوند. همچنین فرصتهای استتثنایی در سرمایه گذاری در بخش پایین دستی و به ویژه احداث واحدهای ان جی ال، پتروشیمی و پالایش وجود دارد و توسعه صادرات گاز به صورت ال ان جی، مینی ال ان جی و خط لوله نیز از اولویت های مهم ایران در پساتحریم است.

همچنین ایران به دلیل معنا دار بودن حجم بالا و شدت مصرف انرژی برای صرفه جویی در این بخش به سرمایه گذاری خارجی نیاز دارد و در مجموع سرمایه گذاری مستقیم از سوی شرکت های خارجی، همکاری مشترک میان شرکت های ایرانی و خارجی برای تولید محصول مشترک و استفاده از نیروی کار آمد ایرانی را به عنوان راهکارهای همکاری مطرح شده اند.

به گفته محمدعلی عمادی، رئیس پژوهشکده ازدیاد برداشت شرکت ملی نفت ایران، امروز بحث اکتشافات جدید در دنیا مطرح نیست و صنایع نفت و گاز جهان بیشتر در پی برداشت بیشتر از میدانهای موجود با بهره مندی از روشهای افزایش ضریب بازیافت هستند؛ برای تحقق این هدف، نیازمند انتقال فناوریهای روز دنیا هستیم و باید سازمانها، قراردادها و روابط قانونی در سطحی که امکان انتقال فناوریها را فراهم کند، ایجاد شود.

همچنین به اعتقاد عبدالمحمد دلپریش، مدیر برنامه ریزی تلفیقی شرکت ملی نفت ایران نیز، کشور ما به دلیل داشتن ذخایر عظیم گازی و تمایل سرمایه گذاران به حضور در این حوزه به راحتی می تواند به یکی از بازیگران اصلی صادرات گاز جهان بدل شود؛ قوانین موجود در کشور و مدل جدید قراردادهای نفتی، تسهیلات لازم را برای جذب سرمایه گذاران خارجی در بردارد و شرکتهای بین المللی فعال در حوزه نفت و گاز که به دنبال فضایی امن برای سرمایه گذاری هستند، می توانند با درنظر داشتن پتانسیلهای فراوان ایران در این حوزه، در صنعت نفت ما سرمایه گذاری کنند.

از طرفی نیز پدرام سلطانی، نایب رئیس اتاق بازرگانی ایران تاکید دارد که برای جذب سرمایه گذاران جدید لازم است که روند قراردادهای نفتی را متحول کنیم؛ در سالهای اخیر میان توانمندیهای بخش خصوصی در پاره‌ای از موارد با شرکتهای مشابه در دیگر کشورها فاصله زیادی ایجاد شده که باید در دوران پساتحریم گذشته را جبران کرد.

منصور معظمی، مشاور وزیر نفت هم ، روزهای بعد از لغو تحریم ها علیه ایران را فرصتی برای بخش خصوصی دانست، مشروط بر این که دولت در این بخش به تفاهم های نزدیکی دست یابد؛ درواقع بخش خصوصی نباید تنها در پروژه ها حضور داشته باشد، باید بتواند سرمایه گذاریهای لازم را در بخشهای مختلف بویژه نفت انجام دهد.

قطعا با این اوصاف در صنعت نفت و پس از رفع تحریم ها، یک فرصت طلایی به وجود آمده که هم دولت و هم بخش خصوصی پوست اندازی کنند، در واقع حضور بخش خصوصی در اقتصاد یک فرهنگ جهانی است، هرگاه این حوزه فرصت نقش آفرینی پیدا کند، شاهد رشد و توسعه آن اقتصاد خواهیم بود. برای جذب سرمایه گذاران جدید لازم است که روند قراردادهای نفتی را متحول کنیم، برای طراحی مدل قراردادهای نفتی به تحولات کوتاه مدت توجهی نشده و هم تغییرات در عرضه و هم تقاضا در نظر گرفته شده است، بنابراین، طرف دیگر تغییرات احتمالی در میدان های نفت و گاز نیز پیش بینی شده که از نواقص مدل قبلی محسوب می‌شود. در حقیقت توسعه میدان ها نزدیک شدن به رویه های بین‌المللی، رشد رقابتی در سرمایه گذاری، افزایش جذابیت قراردادها، جذب فناوری روزآمد و تغییرات مثبت فضای سیاسی از دلایل بازنگری قراردادهای نفتی به شمار می‌آید.

انتهای پیام

دیدگاه شما