جماران ـ بهاره کنجکاوفرد: امام خمینی (س) پیش از انقلاب اسلامی اهداف و آرمان هایی درخصوص بخش های مختلف از جمله سیاست خارجی، فرهنگ و اقتصاد در ذهن ترسیم کرده بودند. لازم است با گذشت 37 سال از انقلاب اسلامی در حوزه های مختلف نگاهی جامع داشته باشیم تا میزان تحقق آرمان های حضرت امام (س) را بسنجیم.
به گزارش خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، یکی از حوزه هایی که نیازمند چنین بررسی است، حوزه مربوط به سیاست خارجی و وزارت امور خارجه است، زیرا با توجه به اهمیت بسیار این بخش، مسئولان دستگاه دیپلماسی عهده دار تصمیم گیری در قسمتی از سیاست خارجی که متغیر و در زمان ها و شرایط مختلف متفاوت است، هستند.
حضرت امام (س) در بخشی از صحبت های خود درباره وزارت امور خارجه و با تاکید بر اینکه این وزارت خانه بیش از هر وزارت خانه دیگری امکان نمایش موجودیت اسلامی مان را در اختیار دارد، می فرمایند: «وزارت خارجه تنها وزارتخانهاى است که بیشتر از سایرین مى تواند با خوب شدن و اسلامى شدن، در خارج، موجودیت اسلامى خودش را نشان بدهد، و تأثیرش بیشتر از همه وزارتخانه هاست. و بعکس صدماتى که به کشور ما از ناحیه سفارتخانه هاى خارجى در اینجا و سفارتخانه هاى خودمان در خارج و وزارتهاى خارجى بر کشور وارد کرده اند، شاید دیگران نکرده باشند. و این براى این است که وزارت خارجه روابط با همه دنیا دارد؛ با افکار مختلف، با ایدههاى مختلف و برنامه هاى مختلف. و البته کار وزارت خارجه کار مشکلى است، لکن حساس، و لازم است که درست اصلاح بشود.». (صحیفه امام، ج 17، ص 173)
ایشان همچنین در بخش دیگری با اشاره به قدرت نفوذ وزارت امور خارجه به عنوان عاملی تاثیرگذار در صدور انقلاب، می فرمایند: « باید وزارت خارجه کوشش کند تا سفارتخانه ها نشریات تبلیغی داشته باشند و چهرۀ نورانی اسلام را برای جهانیان روشن نمایند؛ که اگر این چهره با آن جمال جمیل که قرآن و سنت در همۀ ابعاد به آن دعوت کرده، از زیر نقاب مخالفان اسلام و کج فهمیهای دوستان، خودنمایی نماید، اسلام جهان گیر خواهد شد و پرچم پرافتخار آن در همه جا به اهتزاز خواهد آمد. چه مصیبت بار و غم انگیز است که مسلمانان متاعی دارند که از صدر عالم تا نهایت آن نظیر ندارد، نتوانسته اند این گوهر گران بها را که هر انسانی به فطرت آزاد خود طالب آن است، عرضه کنند؛ بلکه خود نیز از آن غافل و به آن جاهلند و گاهی از آن فراری اند». (صحیفه امام، ج 21، ص 429)
و یا در تاریخ 27 دی 1362 در جمع وزیر خارجه و سفرای و کارکنان این وزارتخانه به نمایندگیهای خارجی ایران چنین سفارش دارند: «شما وضعتان را جورى قرار بدهید که تحت تأثیر آنها واقع نشوید، هر که مى آید آنها تحت تأثیر شما واقع بشوند، نه شما تحت تأثیر آنها. یعنى کسى که وارد اینجا مى شود وقتى یک چیزى توى ذهنش بیاید که تأثیر کند در قلبش اینکه وضع خوب است این طورى باشد، نه آن طورى باشد. خوب است که نویسنده هاى اینجا این جورى باشند. محرّرین اینجا این جورى باشند- عرض مى کنم- مستخدمین این طورى باشند، و رؤسا این طورى باشند. این طور به نظرشان بیاید که این وضع بهتر از آن وضع است که آنها دارند.
اگر این طور شد کم کم ان شاء اللَّه نفوذ هم مى کنید به آنها و انقلابتان هم صادر مى شود. ما هم مى خواهیم صادر به همین معنا بشود. ما مى خواهیم سفرایمان در آنجا جورى عمل بکنند که سفراى آنجا، دولت آنجا تحت تأثیر واقع بشود و دولتمان کارى بکند که دولتهاى دیگر تحت تأثیر واقع بشوند. ». (صحیفه امام، ج 18، ص 299)
در آستانه سالگرد بزرگداشت امام خمینی (س) گفت و گویی با دکتر محمد صدر انجام دادهایم که در آن به حرکت وزارت امور خارجه در مسیر اهداف و آرمان های حضرت امام (س) در دوران اصلاحات و دیگر دولت ها بویژه در دولت های نهم و دهم، هدف حضرت امام از شکل گیری انقلاب اسلامی و همچنین تعریفی که از صدور انقلاب در اوایل انقلاب اسلامی ارائه شد، می پردازیم.
دکتر محمد صدر مشاور ارشد محمد جواد ظریف، وزیر امور خارجه در گفت و گویی با خبرنگار جماران در پاسخ به اینکه با گذشت 37 سال از انقلاب اسلامی وزارت امور خارجه تا چه میزان در مسیر دستیابی به اهداف و آرمان های امام خمینی (س) موفق بوده است، گفت: دستیابی به اهداف و آرمان های امام خمینی (س) در مقاطع مختلف تفاوت داشته است. در واقعیت، در دوران آقای احمدی نژاد، اهداف امام (س) در وزارت امور خارجه و در بخش سیاست خارجی با چالش مواجه شد و شرایط مناسبی برای تحقق این اهداف ایجاد نشد.
وی ادامه داد: در واقع چالش هایی که در دولتهای نهم و دهم برای انقلاب و فراهم شدن زمینه نامناسب برای تحقق اندیشه امام خمینی(س) ایجاد شد، در زمان کنونی تازه در حال جمع شدن است.
مشاور ارشد وزیر امور خارجه تصریح کرد: یکی از زمانهایی که زمینه مناسبی برای دستیابی به اهداف و اندیشه های حضرت امام در آن ایجاد شد، دوران اصلاحات بود که وزارت امور خارجه در آن زمان بسیار موفق عمل کرد. باید توجه داشته باشیم که واقعا حضرت امام (س) چه چیزی را می خواستند؟ امام می گفتند انقلاب اسلامی ایران و در این راستا، نگاهی جهانی داشتند که تمام دنیا را در بر می گرفت.
صدر افزود: در دوران اصلاحات توانستیم با جهان ارتباط بسیار خوبی داشته باشیم در حالی که متاسفانه پس از آن و در دولت قبل به نتایج خوبی دست پیدا نکردیم. هم اکنون نیز به طور مجدد و به شکل آرام آرام در جهت دستیابی به اهداف و آرمان های حضرت امام حرکت می کنیم که امیدواریم به آن ها دست پیدا کنیم.
مشاور ارشد وزیر امور خارجه کشورمان در رابطه با توجه به ترویج و نشر اندیشه های حضرت امام (س) به عنوان عاملی تاثیرگذار در بالا بردن سطح آگاهی های مردم، اظهار کرد: باید توجه داشته باشیم انقلاب اسلامی یک انقلاب فرهنگی بود درحالی که متاسفانه در مقاطع مختلف، بخش فرهنگی آن کمرنگ شده است، اما حضرت امام (س) از یک اندیشه فرهنگی جهانی برخوردار بودند که براساس آن می خواستند چنین اندیشه ای را معرفی کنند.
وی افزود: اوایل انقلاب یک تعریف بد و نامناسبی از صدور انقلاب صورت گرفت - و این تعریف ها هم عمدتا بر اساس تبلیغاتی بود که علیه کشورمان در خارج صورت می گرفت - که براساس آن اینگونه تصور شد که منظور ما از صدور انقلاب، گرفتن کشورها با حرکتی نظامی است درصورتی که اصلا چنین مسئله ای مطرح نبود.
صدر افزود: درواقع مقصود اصلی از بیان مفهوم صدور انقلاب، معرفی اندیشه ای به دنیا و مردم آن بود که مبنایش اسلام است و در این راستا، استقلال و آزادی را دنبال و با استعمار مقابله میکند.
وی خاطر نشان کرد: این اندیشه می توانست برای تمام مسلمان ها و کشورهای جهان اسلام و حتی افرادی که مسلمان نیستند نیز دستاورد داشته باشد که البته با مشکلاتی در داخل نیز مواجه شد.