جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

درسی از امام خمینی(س)/ نظرات افراطی که فقط حب و بغض نسبت به جریانای اجتماعی باشد، نور عقل را خاموش می کند و نظر سالمی نیست

کد خبر: ۷۸۱۹۴
درسی از امام خمینی(س)/ نظرات افراطی که فقط حب و بغض نسبت به جریانای اجتماعی باشد، نور عقل را خاموش می کند و نظر سالمی نیست

جماران ـ اصغر میرشکاری: مطلق انگاری هرچند در تعریف بندگی و رابطه انسان با معبود مطلق پسندیده و سفارش شده می باشد، اما در رابطه بین انسان ها و به ویژه در مسائل اجتماعی و ارتباط "من"ها و "دیگری"ها می تواند، خطر آفرین و آفت زا باشد و در قامت بلای اجتماعی ظاهر شده و زیان‌های جبران ناپذیری را به بار آورد. در جامعه اسلامی ایران که از سویی این روابط در چهار چوب معیارهای ارزشی و فرهنگ بالنده علوی تعریف می شود و از سوی دیگر قوانین و مقررات چهار چوب وظایف ، اختیارات و مسئولیتها را معین می کند، هرنوع مطلق انگاری به ویژه در ارتباط با مسئولین حکومتی؛ هم به این دو دلیل و هم به دلیل رسیدن به "شخص پرستی" و بالاتر از آن "شخصیت پرستی" محکوم و مذموم است.
اما چه می توان کرد که از سویی، روحیه اتکا به یک فرد برتر، ریشه در روانشناسی تاریخی ما دارد و از سوی دیگر، محکومیت مطلق هرکس که با ما نیست ــ ولو در سلیقه سیاسی ــ باعث شده است که برخی از ما، از تعادل و میانه روی و انصاف فاصله بگیرم، ساحت تعاملات اجتماعی را به روش نادرست تندروی ها بسپاریم و بر مبنای منطق «یاسفیدی مطلق و یا سیاهی مطلق» به قضاوت بنشینیم. غافل از آنکه، افزون بر تعارض های فراوان این رویه، با آموزه های دینی و سیره پیشوایان بزرگ ما، بزرگ کردن‌های خارج از ضابطه به طور طبیعی، دشمن آفرینی ها و مخالفت‌هایی دوچندان را سبب می شود. از طرف دیگر روش تحقیر و استخفاف یکی و همه هست و نیست و سوابق او را فقط سیاه دیدن و هر گونه دروغ و تهمت و افترا را به او نسبت دادن، به طور طبیعی وی را در نزد عده ای در جایگاه مظلومیت قرار می دهد. و چنین است که به گونه ای مضاعف دل‌هائی متوجه و در عمل مدافع او خواهند شد و در نهایت روشن است که کمترین محصول این رویه، دوقطبی کردن جامعه و شکستن وحدت مردم است.

روزگاری فردی در حدی تعریف می شود که مخالف [سیاسی] وی مخالف پیامبر محسوب و روزی دیگر، هم‌او، در موضعی از مظلومیت قرار می گیرد که هرگونه جفا و تهمتی به او جایز شمرده می شود.
هرچند تحلیل این پدیده را می توان در حاکمیت یافتن منطق «اصالت یافتن جناح بندیهای سیاسی فراتر از معیارهای اخلاق مداری»، جست و جو کرد، اما دردناکانه تر از این واقعیت، اینکه دامنه این رویکرد به اندازه ای گسترده می شود که رسانه ملی و دیگر رسانه های مرتبط با بیت المال، آتش بیار این معرکه موهن می شوند. بانیان این رویه نه تنها به کسی پاسخگو نیستند؛ بلکه جامعه ما این تجربه نزدیک را در حافظه تاریخی خود دارد که؛ روزگاری در ایران امروز تمام مقدسات به پای فردی ریخته می شود و چنان ابر و باد و مه و خورشید در خدمتش قرار می گیرند و مطلق العنان قانون و مقررات و ضوابط به بازی گرفته شده و بسیاری از قواعد به راحتی زیرپا گذاشته می شود و این رسانه ها هم توجیه گر آن همه تباهی می شوند. اما اکنون که این همه فساد و تباهی زاده شده است، فریاد " کی بود؟ کی بود؟ من نبودم" سرداده می شود. نتیجه آنکه در چنین فضائی؛ ارزش و کرامت انسانی رنگ می بازد، تملق و چاپلوسی، پررنگ می شود، آزادگی و آزادی معنای خود را از دست می دهد، عدل و انصاف بر باد می رود و حقوق انسانها ضایع می شود، فساد و تباهی از سر و کول جامعه بالا می رود، دشمنی و کین توزی رشدی روزافزون می یابدو تعادل و انصاف به راحتی قربانی امواج افراط و تفریط می شود و به مصداق: " لایری الجاهل الا مفرطاً أو مفرطاً؛
نادان را جز در افراط و تفریط نیابی "(نهج البلاغه ،حکمت70)، زنگ خطر جهالت! که متأسفانه تعریف مناسبی نیست! برای جامعه به صدا در می آید.

حضرت امام خمینی(س) از این غده چرکین چنین ترسیمی دارند:

« نظرى که حبّ باشد به یک جریانى، یا بغض باشد به یک جریانى، این نظر نمى‏ تواند یک نظر سالم باشد؛ حُبُّ الشَی‏ءِ یُعمِى و یُصِمُّ. [علاقه به یک چیز انسان را کور و کر می کند ] بغض هم همین طور است؛ نور عقل را خاموش مى‏ کند. حبّ مفرط به یک روشى اسباب این مى‏ شود که خود آن کسى که حبّ دارد توجهى به این ندارد که از مبدأ حبّ دارد این مطلب صادر مى‏ شود و این مطلب حق نیست؛ مطلبى است که از راه حبّ است. و خواه یا ناخواه این نظر، نظر صائب نیست. » (صحیفه امام، ج‏14، ص: 366)

اما این رهنمود و بسیاری دیگر نظیر آن، نه تنها مورد توجه قرار نگرفت که متأسفانه در عمل به فراموشی سپرده شد و این رویه اگر از هر رسانه یا گروه و جریانی قابل اغماض باشد که نیست، از صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران که رسانه ملی است و بنا به فرمایش حضرت امام و مقام معظم رهبری امانتی است در دست گردانندگان آن و حقی همگانی است که از بیت المال ارتزاق می کند، به طریق اولی پذیرفته نیست و روشن است که افکار عمومی نمی تواند تحمل کند که این رسانه سخنگوی جریانی باشد و یا در پخش مسائل، بی طرفی را مراعات نکند. سال‌ها پیش حضرت امام در جهت رعایت حقوق و حیثیت افراد چنین سفارش اکیدی داشتند:

« این نکته نیز قابل ذکر است که اگر در مجلس به کسى که حاضر نیست و راه به مجلس ندارد که از خود دفاع نماید حمله ‏اى شد، به او اجازه داده شود یا در مجلس از خود دفاع کند و اگر قانوناً اشکالى در این عمل مى‏ بینند، رادیو- تلویزیون و مطبوعات این وظیفه سنگین را به دوش کشند؛ تا حق مظلومى ضایع نشود و شخصیتى بى‏ دلیل خُرد نگردد.» (همان،ج18،ص468)

اما متأسفانه آنچه این سالها شاهد آن بودیم نه تنها این توصیۀ حق مورد عمل قرار نگرفت که رفتاری بر عکس آن را شاهد بودیم. در همین روزها پاسخ سخنی حق یا ناحق در یک جمع خصوصی که اصلا برد عمومی نداشت، در کانالهای مختلف خبری صدا و سیما به طور سراسری از زبان یکی از مسئولین به اطلاع عموم رسید. دقت شود این قلم در جایگاه قضاوت در صحت و سقم مطالب مطروحه نیست، سخن بر سر این رفتار صدا و سیما و امکان دامن زدن به همان فضای مطلق انگاری در بد و خوب بودن قضایای رفتاری و با سلیقه های مختلف است که شائبه تسویه حسابهای شخصی و جناحی را پیش می آورد. راه چاره اما، در بهره گیری صادقانه از این بیانات درس آموز حضرت امام است که:

«من از آقایانى که در صدا و سیما هستند این توقع را دارم که مسائل را روى مسائل شخصى هیچ وقت نبرند. مسائل، روى مسائلِ مصلحت دولتى خودمان، مصلحت کشور خودمان باشد، یک کسى را من ازش ناراحت هستم، حالا بیایم در صدا و سیما مثلًا چه بکنم، که این چطور است! این با مصلحت کشور مخالف است. ما باید مسائل را اسلامى با آن برخورد بکنیم، اخلاق اسلامى داشته باشیم. و یک وقت خداى نخواسته درصدد کوبیدن یک کسى، درصدد بزرگ کردن بى‏ جاى کسى، کوچک کردن بى‏ جاى کسى، درصدد این مسائل نباید باشیم، ما باید نظرمان بالاتر از این معانى باشد. کسانى که متکفل صدا و سیما هستند، این ها امانت‏دار کشور اسلامى هستند. این با جاهاى دیگر فرق دارد، با یک وزارتخانه فرق مى‏ کند. »( صحیفه امام، ج‏18، ص:289و 290)

به امید روزی که در سایه خردمندی و رفتار عقلائی، فضای کشور به سمت اعتدال و عدالت لایق این جامعه پیش رود و صفا و صمیمیت و برادری جایگزین کینه توزی و افراط و تفریط شود. ان شاءالله.

انتهای پیام

دیدگاه شما