سرتیپ پاسدار اسدالله ناصح در سال 1332 در بیرجند مرکز استان خراسان جنوبی به دنیا آمد. این سردار سپاه پاسداران که سابقه فرماندهی تیپ 29 نبی اکرم (ص) و جانشینی بازرسی ستاد کل نیروهای مسلح را در کارنامه دارد، مانند بسیاری دیگر از خیل سربازان امام خمینی(س) با آغاز جنگ تحمیلی به دفاع از وطن در مقابل دشمن بعثی پرداخت و تا آخرین لحظه در صحنه نبرد حضور داشت. به بهانه سالگرد شروع جنگ تحمیلی و گرامیداشت هفته دفاع مقدس به سراغ کهنهسربازان هشت سال دفاع و رزمندگان و فرماندهان جنگ رفتهایم تا با روایت لحظههای عشق و ایثار، گریزی به ناگفتههای جنگ بزنیم.
سردار «اسدالله ناصح» از فرماندهان دوران دفاع مقدس در گفتوگوی مشروح با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، از نحوه پیوستن به سپاه پاسداران و اعزام به جبهه و برخی عملیاتهایی که در آن حضور داشته سخن گفته است. او همچنین از تصمیمهای سرنوشتساز امام خمینی(س) در مقاطع مختلف جنگ تجلیل کرده و برخی دیدگاههای خود را در مورد دستاوردهای دفاع مقدس بیان میکند. آنچه در زیر میخوانید، متن کامل گفتگوی خبرنگار جماران با سردار ناصح است.
* جماران: سردار، از نحوه پیوستنتان به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بگویید. چه شد که وارد سپاه شدید؟
روایتی از تشکیل سپاه کرج
- سردار ناصح: بنده از اول آبان ماه سال 58 وارد سپاه شدم. البته قبل از اینکه به سپاه بپیوندم، در بهمن ماه 57 هنگام تشکیل سپاه پاسداران، در دانشکده کرج مشغول بودم. با توجه به اینکه آن موقع افراد آموزش دیده نظامی کم بودند و من آموزش نظامی دیده بودم، مسئولیت آموزش بچههای جذب شده سپاه کرج را که از اوایل سال 58 تشکیل شده بود، برعهده گرفتم. فرمانده سپاه وقت مرحوم لاهوتی بود، آمدند در میدان شهدای کرج از نیروهای سپاه سان دیدند و بدین ترتیب سپاه کرج شکل گرفت. البته هیچ ساختمانی برای سپاه نبود. بچهها را در مسجد دانشکدهای که بودم بردیم. ما نیروی مسلحی بودیم که اسلحهای هم نداشتیم. کرج 2 کمیته داشت که بچههای سپاه را به آن راه هم نمیدادند. نیروها را جذب و ساختار اداری آن را ایجاد کرده بودیم و در یکی از باغهای مصادره شده، نیروها را آموزش میدادیم. تعداد اولیه نیروها حدود 25-26 نفر بودند. دستهای از تهران فرستادند که مسئول آن سردار غلام رضا جلالی مسئول فعلی پدافند غیرعامل، بودند. این دسته آمدند که به ما برای تجهیز نیروها کمک کنند. کرج جزو معدود شهرهایی بود که کمیتههایش منحل شد. بخشی از بچههای کمیته را جذب کردیم. کمیته عظیمیه کرج که مسئولش یک روحانی بود همکاری کرد و ما در محل کمیته عظیمیه مستقر شدیم. کمیته دیگری در خیابان طالقانی کرج بود که خیلی آدمهای منعطفی نبودند و نمیشد با آنها کنار آمد. چون اینها در غائله کردستان حضور پیدا کرده بودند، برو بیایی داشتند و به سیاهجامگان معروف شده بودند. به خاطر ملاحظاتی، شب هنگام به محل کمیته آنها رفتیم و آنها را خلع سلاح کردیم و آنجا را گرفتیم. در ماه اول به عنوان جانشین عملیات و بعد به عنوان معاون عملیات سپاه مشغول شدم و دانشکدهای که در آن کار میکردم را رها کردم. البته من تا سال 70 از دانشگاه حقوق میگرفتم.
* روز 31 شهریور 59، وقتی که جنگ تحمیلی به صورت رسمی آغاز شد، شما چگونه از آغاز جنگ مطلع شدید و به عنوان یک تشکیلات نوپای نظامی چه حسی از شروع جنگ داشتید؟
برای هواپیماهای عراقی در کرج مانع ایجاد کردیم
- من با تلفن صحبت میکردم که یکباره صدای هواپیماها را شنیدم. بعد از چند دقیقه بچهها گفتند هواپیماهای عراق فرودگاه را زدند. هواپیماهای عراقی از زیر سایت کرج و دشت اشتهارد رد میشدند و به تهران میرفتند. برای اینکه مانعی ایجاد کنیم بعدها پدافندی در ارتفاعات آنجا گذاشتیم.
* قبل از این بمباران و قبل از شروع رسمی جنگ در 31 شهریور، در مناطق مرزی درگیریهایی پیش میآمد و به پاسگاههای مرزی حملاتی میشد، جقدر اینها به عنوان پیش زمینه آغاز جنگ جدی گرفته شد؟
غائله کردستان و روایتی از آشنایی با شهید بروجردی
- چون ما در کردستان درگیر بودیم، عمده دغدغه ما غائله کردستان بود. اولین گروههایی که به غرب رفتند شب را در پادگان عظیمیه ما خوابیدند. شهید بروجردی با تعدادی نیرو بودند. چند اسلحه و 2 جیپ را در اختیار آنها قرار دادیم. آن زمان ساختار و سازمان سفت و سختی نبود. هر کسی بر اساس ذهنیتی که داشت و میتوانست کمکی کند، اقدام میکرد. بعد از اینکه جنگ شروع شد ما به 2 جا نیرو اعزام کردیم. روزی که در خرمشهر درگیری بود، چند نفر از نیروهایمان را برای شناسایی فرستادم تا اینکه ببینیم چه کار میشود کرد. این نیروها تقریبا موقعی رسیدند که خرمشهر سقوط کرده بود. نیروهایی که به جنوب فرستادیم با سایر بچههای سپاه خطی را در فیاضیه تشکیل دادند. اولین شهید کرج در دفاع مقدس هم سعید آخوندی بود که در اولین درگیری ما در ذوالفقاریه تقدیم شد. همزمان یکسری نیرو هم به غرب کشور به عملیاتی که در منطقه بازیدراز بود نیرو فرستادیم و یک گروه از بچهها را هم در گیلانغرب مستقر کردیم که جبههای را در آنجا تشکیل دادند که بعدها به تپه کرجیها معروف شد.
در 6 ماه اول جنگ من به منطقه نرفتم و در پایان ماه ششم برای بازدید از خط ها و بررسی نیازمندیها، امکانات و کمکهایی که میشد کرد به جنوب و غرب رفتم. از شهریور سال 60 رسما و کلا به منطقه غرب رفتم. شهید پیچک که در محور سرپل ذهاب بودند، گفتند که اینجا به نیروی بیشتری نیاز است. اولین نفر آشنایی که من در آنجا دیدم برادرمان جناب غلامرضا جلالی بود. ایشان عازم جوانرود بود و من در غرب به عنوان جانشین عملیات قرارگاه نجف مستقر شدم. در عملیات مطلع الفجر به عنوان نماینده قرارگاه در عملیات بودم. شهید پیچک در عملیات مطلع الفجر شهید شد و شهید حاج بابا مسئول قرارگاه شدند و ایشان هم چندماه بیشتر نماندند و شهید شدند. من فرمانده محور سرپل شدم که جبهه میانی محسوب میشد. در سال 62 تیپ نبی اکرم(ص) متشکل از بچههای کرمانشاه تشکیل شد. در عملیات والفجر 5 در سال 62 به عنوان تیپ وارد عمل شدیم. در قصر شیرین خطی داشتیم که هشت گردان را شامل میشد؛ طوری که از لحاظ تعداد از لشکر هم بیشتر بودیم. در کل در بیشتر عملیاتهای شمال غرب، جبهه میانه و جنوب یگانهای ما شرکت داشتند، یا تعدادی از نیروهایمان را میفرستادیم. عقبه ما پادگان ابوذر بود. ما بخشی از پادگان ارتش را گرفته بودیم و نیروهایی که به جبهه میانی اعزام میشد در این پادگان مستقر میشدند. در حقیقت یک خط در قصر شیرین داشتیم، خطی دیگر در شمالغرب و ارتفاعات سورن در نزدیکیهای حلبچه داشتیم.
* در عملیات کربلای پنج هم حضور داشتید؟
خاطره سردار ناصح از عملیات کربلای چهار
- در عملیات کربلای چهار و پنج بودیم. البته در عملیات کربلای چهار نتوانستیم وارد عمل شویم؛ چون قرار بود از لشکر 7 ولیعصر از خط عبور کنیم. گردان اول ما آن طرف آب رفت، ولی چون عملیات موفق نبود، اوضاع به هم ریخت. بچهها از آب به هر نحوی که شده خودشان را به این طرف رساندند، ولی به طور جدی و به شکل درگیری با عراقیها وارد عمل نشدیم. ولی در عملیات کربلای پنج و در انتهای پنج ضلعی، در مثلثی جزیره بووارین و بخشی از جزیره ام الطویل ما وارد عمل شدیم و گرفتیم.
* آیا میتوانست بعد از فتح خرمشهر جنگ تمام شود؟
امکان اتمام جنگ بعد از فتح خرمشهر وجود نداشت
- نه! همه خاک تصرف شده ما توسط عراق هنوز به طور کامل آزاد نشده بود. بخشی از محورها در بخش غربی کشور در اختیار دشمن بود. بخشی از ارتفاعات میمک و سومار دست دشمن بود. ارتفاعات زین القوس به سمت قصر شیرین و ارتفاعات مثلث در دست دشمن قرار داشت. با وجود اینکه بعد از فتح خرمشهر بخشی از نیروهای عراقی از قصر شیرین عقب نشینی کردند و آنجا را تخلیه کردند؛ اما در قسمتی از ارتفاعات بشکان مستقر بودند. هنوز نیروها و کمینهایشان حضور داشتند. البته تمام دلایل پایان نیافتن جنگ این موارد نبود. امام خمینی فرموده بودند که دشمن متجاوز باید متنبه شود تا جایی که دیگر حق تجاوز را به خودش ندهد. ما 5 سال جنگ دیگر را ادامه دادیم تا دنیا را به این نتیجه برسانیم که صدام متجاوز است.
* مگر متجاوز بودن عراق در آن مقطع زمانی در محافل بین المللی پذیرفته نشده بود؟
سازمان های بین المللی تامین کننده منافع کشورهای قدرتمند هستند
- اگر تاریخ را ورق بزنیم و آنچه که بر ما گذشته را مرور کنیم متوجه میشویم این سازمانها، سازمانهای صوری هستند که به عنوان اهرمهایی تأمینکننده منافع کشورهای قدرتمند عمل میکنند. ممکن است با اسم و شعار حقوق بشر ظاهر شده باشند، اما تنها چیزی که به آن پایبند نیستند، حقوق بشر است. تسلیحات شیمیایی که به عراق میدادند مخالف کنوانسیونها بود. وقتی خودشان آمدند و بررسی کردند، به این نتیجه رسیدند که عراق از این تسلیحات استفاده کرده است؛ اما باز عراق را محکوم نمیکردند و صرفا استفاده از سلاح شیمیایی را محکوم میکردند. این سیاست تا زمانی که مجروحان ما به اروپا رفتند، ادامه یافت. اینها تا 21 ماه بعد از سقوط خرمشهر سکوت کردند. تا قبل از قطعنامه 598 هیچ قطعنامهای صادر نشده بود. میآمدند و توصیه میکردند که درگیری چیز بدی است و همه سر مرزها باشند. زمانی قطعنامه 598 مطرح شد که ما در نهر جاسم بودیم. یعنی در آن موقع عملیات کربلای پنج انجام شده بود. عراق ضربه سنگینی خورده و وحشتزده شده بود. آن وقت قطعنامه 598 را که همه موارد مورد نظر ما در آن لحاظ نشده بود را صادر کردند. اولین بار اینجا بود که متجاوز بودن عراق در محافل رسمی و بینالمللی پذیرفته شد.
* یعنی تا صدور قطعنامه 598 موضع مشخصی در قبال جنگ ایران و عراق از جانب محافل بینالمللی اتخاذ نمیشد؟
پشت میز مذاکره هیچ حقی ادا نمیشود
- نه تا آن زمان فقط صحبت این بود که درگیری کار بدی است و با هم جنگ نکنید و بنشینید با هم مذاکره کنید. به تبع آن، نتیجه پشت چنین میز مذاکرهای هم معلوم است. پشت میز مذاکره هیچ وقت حقی ادا نمیشود.
* منظورتان مذاکره در شرایط جنگ است یا کلا میفرمایید؟
تغییر حکومت در ایران توهم غرب است
- در هر جایی، هیچ وقت حق کشورها پشت میز مذاکره ادا نمیشود. باید حق را گرفت. باید دنیا را به جایی برسانی که حق تو را بدهد. چرا اینها بعد از آن جنگ دیگر جرأت نکردند حملهای به کشورمان داشته باشد. چطور شد که به همه کشورهای همسایه و اطراف ما حمله کردند؟! بعضی وقتها ما مردم و مسئولان خوب توجه نمیکنیم. اگر آنها تجاوز نمیکنند برای این است که میدانند چه اتفاقی افتاده است. اگر ما را تجربه نکرده بودند خیلی قبلترها سراغ ما آمده بودند. آنها فهمیدهاند که ما که هستیم و مردم ما در بدترین شرایط پای کار ایستادهاند. باز این قسمت را خوب نفهمیدهاند که هر چقدر شرایط را برای ما سخت کنند، اتحاد ما بیشتر میشود. ممکن است مشکل ایجاد کنند، بارها و بارها گفتهاند که میخواهند حکومت عوض کنند و تغییراتی را انجام دهند، اینها همه توهمات خودشان است.
* بعد از فتح خرمشهر قاطبه سرداران و رزمندگانی که در جبهه بودند جنگ را پایان یافته میدانستند؟ یا نه!؟ جدای از مسائل کلان و تصمیمات کلان در این زمینه، در سطح میدانی جبههها، نگاه رزمندهها به بعد از فتح خرمشهر چه بود؟
بعد از فتح خرمشهر هیچگاه به دنبال پایان جنگ نبودیم
- ما دنبال این نبودیم که جنگ تمام میشود یا نمیشود. ما گفته بودیم تا وقتی جنگ هست ما هم هستیم. باید برایش تلاش کنیم و برای آن راهکار پیدا کنیم و تغییر در روش جنگیمان ایجاد کنیم. همه فکر و ذکرمان اینها بود. برای همین بود که وقتی قطعنامه 598 پذیرفته شد همه یک دفعه شوکه شدند. خیلیها گریه میکردند و ناراحت بودند، ولی امام پذیرفته بود و گفته بودند تا دیروز قرار بوده است بجنگیم و امروز قرار شده صلح کنیم. قرار شد که خودمان را با شرایط جدید وفق دهیم. صحبتهای ادغام ارتش و سپاه بود و صدها طرح دیگر در بدنه نظامیها مطرح میشد. بعدها مقام معظم رهبری گفتند هر کسی سر جای خودش هست. فاصله زیادی هم بین پایان جنگ و رحلت امام خمینی نبود. مقام معظم رهبری خط مشی بعد از جنگ را مشخص کردند که جایگاه ارتش و سپاه در عرصه دفاع از کشور کجاست. اینکه نیروهای ارتش و سپاه هر کدام چه مأموریتهایی دارند. مثلا الان ما در نیروی هوایی هیچگاه دنبال نیروی هوایی پیشرفته و خیلی گسترده نیستیم. ولی تاکتیکِ کوتاه بردِ مؤثر را در کارهای پارتیزانی پیگیر هستیم. در عرصه نیروی دریایی هیچ وقت دنبال ناو بزرگ نیستیم. نوع مأموریت ما به ما دیکته کرده که چه کار کنیم و چه نوع دیدگاهی نسبت به جنگ داشته باشیم.
* چه نوع دیدگاهی نسبت به جنگ دارید؟
تاکتیک جنگی ما دفاع در جنگهای نامتقارن است
- ما عمدتا خود را برای دفاع در جنگهای نامتقارن آماده میکنیم.
* منظور و مفهوم مورد نظر ما درباره جنگ نامتقارن چیست؟ همان عدم تعادل و عدم توازن امکانات دو طرف جنگ مد نظر است؟
از طریق نقاط ضعف تکنولوژی جنگی دشمن به آن ها ضربه میزنیم
- دشمن تجهیزات و امکاناتی دارد که برای جنگ نسل سه و نسل چهار است، ولی ما چنین تجهیزات و امکان تأمینش را هم نداریم، ولی همین دشمن با امکانات نسل چهارم خود در مقابل جنگ نوع 2 عاجز است. اینکه نقاط ضعف تکنولوژی آنها را دربیاوریم و بر اساس نقاط ضعف آنها برای خودمان طراحیهایی کنیم تا به آنها ضربه بزنیم.
* برگردیم به بحث ادامه جنگ که گفتید امام صحبت از متنبه کردن متجاوز کرده بود. به چه شکلی قرار بود متجاوز تنبیه شود؟
ثابت کردیم، آنهایی که به صدام تجهیزات دادند هم متجاوزند
- تنبیه کردن متجاوز فقط تنبیه کردن صدام نبود. تمام دنیا پشت سر صدام بودند. ما دنبال این بودیم که همه دنیا بپذیرند که صدام متجاوز است و کسانی که پشت سر صدام بودند خودشان هم متجاوزند. همه آنهایی که امکانات در اختیار صدام گذاشتند، تسلیحات شیمیایی به صدام دادند همه متجاوزند. اگر ما آنها را به نقطهای میرساندیم که قبول کنند خلاف کردهاند، آنها را تنبیه کرده بودیم.
* آیا ورود ایران به چند شهر عراق در برنامه نیروهای مسلح ما در دوران جنگ بود یا نه؟
نتیجه مذاکره از موضع انفعال باخت است
- وقتی در شرایط جنگی میخواهید با طرف مقابل حرف بزنید، به عنوان کشوری که بخشی از خاک آن در تصرف دشمن است، مگر حرف زدن میتواند موجب تخلیه نیروهای اشغالگر شود؟! برای صحبت کردن حتما باید با دست پر وارد گفتوگو شد. باید با قدرت حرف زد. گفتوگو از موضع انفعال نتیجهبخش نیست. هر کسی از موضع انفعال وارد مذاکرهای شود مطمئناً بازنده است.
* موقع پذیرفتن قطعنامه ما در موضع برتری بودیم؟
از پیروزی هایی که در جنگ داشتیم نتوانستیم استفاده کنیم
- در هنگام پذیرفتن قطعنامه، احساسمان این بود که ما در موضع برتری هستیم. تعداد اسرایی که داشتیم خیلی بیشتر بود. در خیلی از جاها جلو رفته بودیم. بحثمان این بود که بعد از آن موضوع جنگ را چگونه اداره کنیم. ما پیروزیهای بزرگی داشتیم که نتوانستیم روی آنها مانور دهیم. ظاهر قضیه این بود که ما نه چیزی از دست دادیم و نه چیزی به دست آوردیم و همه سر مرزهای خودمان هستیم. نسل جدید ممکن است بپرسد که شما چه کار کردید و در جنگ چه چیزی را به دست آوردید.
* اتفاقا امام خمینی در منشور روحانیت مواردی را در مورد دستاوردهای جنگ آوردهاند. نظر شما در مورد دستاوردهای جنگ چیست؟
پیش از دفاع مقدس با هر جنگی بخشی از کشور را از دست میدادیم
- ما در شرایطی اجازه ندادیم که یک وجب از خاک ما در دست دشمن بماند که در مقایسه با طول تاریخ خودمان، دستمان از همیشه خالیتر بود. ضمن اینکه با یک دشمن طرف نبودیم و همه دنیا علیه ما بسیج شده بودند. با نگاه به تاریخ میبینیم در 300، 400 سال گذشته هر وقت حملهای به کشور شده قسمتی از خاک مملکت از دست رفته است. وسعت کشور ما 4 برابر وسعت فعلی کشور بود. در همین جنگ ها بود که گوشه ای از کشور تصرف می شد. امام خمینی(س) کاری کرد که در مقابل همه این حکومت هایی که قبلا بودند و خیلی ادعا داشتند با دست های خالی و شرایطی که واقعا هیچ چیزی نداشتیم و حتی در سیستم داخلی مان نقصان داشتیم، سربلند از میدان خارج شویم. زمانی بود که رییس جمهور مملکت دستور داده بود به بچه های سپاه اسلحه ندهید. ما در این شرایط بود که اجازه ندادیم یک وجب از خاک کشور کم شود. وقتی این دستاورد کوچکی نیست. ما در بدترین شرایط ممکن اجازه ندادیم این اتفاق بیافتد. البته دستاوردهای خیلی بزرگ دیگری از جنگ داشتیم و داریم.
"ما می توانیم" دستاورد بزرگ جنگ بود
ما قبلا توانایی ساخت یک خمپاره 60 را هم نداشتیم. الان موشک شهاب 3 می سازیم و ماهوراه به فضا می فرستیم. این ها همه خروجی جنگ است. جنگ باعث شده است که خودمان ابداع کنیم، خودمان طراحی کرده و تولید کنیم. قدرت نوع آوری، ابتکار و جسارتمان بالا رفته است. یک جمله «ما می توانیم» امام، اعتماد به نفس عظیمی را به همه ما داده است. ما هر کاری را می توانیم انجام دهیم. اگر جنگ را یک دانشگاه حساب کنیم، «ما می توانیم» خروجی مهم این دانشگاه بود. ما خیلی خسارت دیدیم، اما در نهایت توانستیم. خیلی آدم های بزرگی را از دست دادیم، اما خیلی دستاوردهای بزرگ دیگری به دست آوردیم. قدرت سازندگی که بعدها به دست آوردیم کاملا مدیون جنگ است. ما کارهایی کردیم که خیلی از ارتش های بزرگ دنیا نمی توانستند انجام دهد.
* از چه لحاظ می فرمایید؟ از لحاظ عملکرد نظامی؟
داعش یک گروه وحشی با 30-40 هزار دست پرورده غرب است
- بله، از لحاظ نظامی باورشان نمی شود که چگونه عملیات فاو را انجام دادیم. عبور از آن همه موانع با تجهیزات محدودی که ما داشتیم برای آنها خیره کننده بود. حالا یک گروه وحشی مثل داعش با 30-40 هزار نفر که دست پرورده خودشان است ماشین های ضد گلوله دارند. الان نیروهای درگیر همگی جلیقه های ضد گلوله دارند، در حالی که بچه های ما پشت کمپرسی جابجا می شدند.
* بیشتر تلفاتی و هزینه هایی که در جنگ دادیم به همین علت بود؟
تلفات عراق در جنگ 8 ساله بیشتر از ما بود
- خوب بخشی از تلفاتی که در جنگ دادیم به همین دلیل بود. البته باز هم تلفات عراق از تلفات ما بیشتر بود.
* آماری دقیق از تلفات 2 طرف دارید؟
- بله، آمار دقیق موجود است، البته من به یاد ندارم. ولی به راحتی قابل دسترسی است. مطمئنا آمار تلفات ما خیلی کمتر از تلفات عراق بود. استعداد نیرویی که حمله می کند 3 برابر جایی است که باید پدافند کنند. طبیعا تلفاتش هم بیشتر است. اگر اینها را کنار هم بگذاریم درون آن چیزهای زیادی نهفته است.
* موفقترین عملیات دوره دفاع مقدس کدام عملیات بود؟
- نمی شود گفت کدام را موفق بودیم و کدام را نبودیم. ممکن است حتی در عملیاتی که شکست خوردیم هم موفق بودیم. باید یک مجموعه را دید. جنگ بحث و مقیاس خودش را دارد. هر کدام از عملیات ها در شرایط خاص زمانی خودش بوده است. شرایط سیاسی و شرایط اقتصادی که داشتیم با هم فرق می کرده و هر کدام از آنها رهآوردهای خاص خودش را داشته است. در زمان شهید رجایی نقل است که گندم در سیلوها برای مصرف مردم نبود. این را به مردم نگفتند. به محض اینکه حصر آبادان انجام شد ورق برگشت. منظورم این است که هر شرایطی که در آن قرار می گرفتیم دستاوردهای خاص خودش را داشت و دست هایمان باز می شد. وقتی امکانات می خواستید بگیرید این را دریغ می کردند. ما با یک ارتش قوی جنگیدیم. ما با جایی جنگیدیم که علاوه بر اینکه همه امکانات شرق و غرب دنیا پشتیبانش بود، همه کشور خودش نیز در اختیارش بود.
بنی صدر در زمان جنگ شرایط کشور را عامدانه بهم میزد
ما در شرایطی جنگ را اداره می کردیم که همه کشور در اختیار جنگ نبود. رییس جمهور کشور آقای بنی صدر مخالف بود. کارهایی را انجام می داد که کاملا عامدانه بود. درگیری های جناحی مثل جریانات 24 اسفند 59 را در شرایط حساس ایجاد می کرد که قضیه کوچکی نبود. این آقا آنقدر شعور نداشت که ما در شرایط جنگی هستیم. آن مقطع من رفته خانه شهید پناهی که 2 شهید تقدیم کرده بودند. دقیقا یادم هست که بعد از واقعه دانشگاه در 24 اسفند، مادر شهید می گفت: شهیدی که من دادم آیا می دانید که بود؟ چه انسانی بود؟یک بچه معمولی برای من نبود که! این ریس جمهور این قدر متوجه نمی شود که باید ساکت باشد. من که دلم خون است چیزی نمی گویم، این واقعیت را قبول کرده و پذیرفته ام. این آقا نمی داند وقتی مملکت در شرایط جنگ است چگونه باید عمل کند.من آماده می شوم که به بچه دیگرم بگوییم آماده شو و به جبهه برو. او دارد کاری را انجام می دهد که بچه های مردم به جبهه نروند. این فهم یک مادر شهید را نشان می دهد.
* آیا شما به موضوع ناگفته های جنگ قایل هستید. اینکه مسائلی هست که با وجود گذشتن 34 سال از شروع جنگ هنوز گفته نشده است؟
بعضی ناگفتههای جنگ نباید گفته شود
- بعضی ناگفته ها نباید هم گفته شود. هر چیزی زمانی دارد. من تعبیر خودم این است وقتی حضرت علی 25 سال سکوت کرد به این دلیل بود که مردم آن دوران متوجه این اختلاف نشوند و نگویند این سران اسلام هم که همه اش با هم دعوا دارند و جنگ قدرت دارند. می گفتند این چه اسلامی است که فرماندهان فتوحاتش با هم درگیرند. در جنگ خیلی اتفاقات افتاده بعضی چیزها را می شود گفت. بعضی مسائل را نمی شود گفت برای اینکه قابل هضم برای مردم نیست. بعضی ها هم ممکن است از آن سوء استفاده کنند.
* ولی گفته می شود بعضی وقتها سکوت و نگفتن راه را برای سوء استفاده و تحریف باز می کند!
بعضی بچه حزب اللهی ها در مساله جنگ دنبال شر میگردند
- بعضی چیزها هست که گذشته و تمام شده است. مثلا من با فلان فرماندهی که اسمش را نمی برم و همه هم او را می شناسند، محکم درگیری پیدا کردم. این یک دعوای طلبگی بوده است. من در جمع دانشجوها صحبت کرده ام و دیده ام بعضی از این بچه حزب الهی ها هم دنبال شر می گردند. مثلا یک بار برای راویان جنگ در موردعملیاتی صحبت می کردم و می گفتم که اینچنین بود که عملیات فلان لو رفت و دشمن فهمید. یکی بلند شد و گفت قبل از شما سردار غلامعلی رشید و سردار محسن رضایی آمدند و صحبت کردند و علت لو رفتن عملیات را چیز دیگری گفتند. گفتم آنها فرماندهان من هستند هرچه گفتند درست گفتند، ولی من هم درست می گویم. من می دانستم او دنبال چه چیزی است. برادر و خواهر من لو رفتن یک عملیات مربوط به لو رفتن حداقل 14 پارامتر ضد اطلاعاتی می شود. چند مورد را آنها گفته اند و چند مورد را هم من می گویم. چون زاویه دید به مسائل فرق می کند. به هر واقعه ای که اتفاق می افتد می شود از زوایای مختلفی نگاه کرد. من در جایی سخنرانی می کردم که برادرهای سپاه و ارتش هم حضور داشتند. من گفتم اول جنگ اوضاع اینچنین بود و وضع خراب بود. فرماندهی در ارتش اصلا وجود نداشت و سپاه در حد گردان نیرو داشت. ما تیپ و یگان و این حرفها را نداشتیم. سیستم فرماندهی یک اهرم بسیار مهم در هدایت عملیاتها در جنگ محسوب می شود. در اوایل جنگ، به هر دلیلی، عده ای فرار کرده بودند و عده ای اعدام شده بودند. فرمانده عملیات غرب کشور خود جزو کسانی بود که اعدام شد. مگر چه اتفاقی باید می افتاد که بگوییم فرماندهی نداشتیم. گفتند: شما بین سپاه و ارتش اختلاف می اندازید. بعضی مسائل را باید گفت و بعضی ها را نباید گفت.
عدهای دنبال شر هستند. به نظر شما عوض شدن فرمانده منطقه قرارگاه غرب در روز قبل از جنگ یعنی چه؟! اینکه شهید صیاد شیرازی را برداشتند و کسی دیگر را به جای او گذاشتند و فردای آن روز جنگ شروع شد. این جریان ها از دوران مهندس بازرگان شروع شد. آن زمان این موضوع به هیات سوء نیت معروف بود. رفتند که غائله کردستان را حل و فصل کنند و سپاه را از شهرها خارج کردند و ارتش را به داخل پادگان ها منتقل کردند. ضد انقلاب هم به پادگانها حمله کردند. با این که همدست ضدانقلاب نبودند، ولی کاری می کردند که اینجا دقیقا حس می شد همدست ضد انقلاب هستند، ولی به گونه ای اعمال سیاست می کردند که هماهنگ با خواسته دشمنان بود. می گفتند می خواهیم خواسته خلق کرد را بدهیم. خواسته خلق کرد چه بود؟! اینکه همه بیرون بروند و ما خودمان باشیم. اینکه می گویم کار بسیار بزرگی در جنگ روی داد پیروزی در این شرایط بود. در کردستان درگیری وجود داشت. در داخل، قضیه 7 تیر اتفاق می افتد. بعد دفتر ریاست جمهوری منفجر می شود. بهترین مسوولان نظام و حکومت از بین می روند. این اتفاقات برای ساقط شدن یک حکومت کافی بود، ولی این اتفاق نیافتاد. ما باید دنبال این چرا ها باشیم. اینجا متوجه می شویم که امام که بود؟! و چه کار بزرگی کرده است. این کار بزرگ همه به خاطر وجود شخص امام و الهی بودن این انسان انجام شد.
امام به خاطر خدا جام زهر را سرکشید
در آن زمان همه درجا زده و حیران شده بودند. امام گفتند که دیوانه ای یک سنگی را زده چنان در گوشش بزنیم که نتواند از جایش تکان بخورد.(رج به صحیفه امام ج 13-ص223) این حرف ها را در زمانی مطرح کرد که ما هیچ چیزی نداشتیم. برای اینکه پشت امام به خدا و سپس مردم بود. مردم در صحنه بودند، ولی دل مردم را امام بود که قرص می کرد. امام حتی در پذیرش قطعنامه 598 کار بزرگ و تصمیم بزرگی گرفت. جامعه ای که با شعار جنگ جنگ تا پیروزی و جنگ جنگ تا رفع فتنه از عالم پیش می رفت یک دفعه امام بیاید و بگوید که تمام شد. اینکه تا امروز جنگ بود و از فردا دیگر تمام شد. ایشان جام زهر را به خاطر خدا سر کشیدند. ما تمام برکات پذیرش قطعنامه را دیدیم. حتی پذیرش قطعنامه هم برای ما برکت بود. نه برای اینکه جوانان ما در جنگ نباشند و شهید نشوند و خسارت نبینیم. بعد از پایان جنگ صدام می رود و کویت را می گیرد. اینجا است که خیلی ها فهمیدند صدام چه آدم دیوانه ای است. بعد از جنگ کویت دیگر برای همه مشخص شد صدام چگونه فردی بود.صدام کسی بود که به نزدیکانش و به حامیانش رحم نکرد.
* با این وجود بعضی محافل از پایان جنگ بعد از پذیرش قطعنامه به نیکی یاد نمی کنند و می گویند پذیرش این قطعنامه را با نقشه و دادن اطلاعاتی به امام تحمیل کردند شما چه فکر می کنید؟
خیلی جهتگیریها درباره دلایل پذیرش پایان جنگ سالم نیست
- در تاریخ کشور فراز و نشیب های زیادی اتفاق می افتد. اگر همه جوانب اتفاقاتی که می افتد بررسی نشود نمی توان به تحلیل درستی رسید. خیلی از جهت گیری هایی که می شود، جهت گیری های سالمی نیست. با فکر سالم و مصلحانه با موضوع برخورد نمی شود.
امام فردی نبود که در یک مساله تحت تاثیر بقیه قرار گیرد
امام با وجود کهولت سن فردی نبود که تحت تاثیر بقیه قرار بگیرد .وقتی همه شعار درود بر خمینی می دادند اگر همه مردم بر علیه او نیز شعار می دادند در حال او تغییری حاصل نمی شد. این خصلت مردان بزرگ است. اگر شما به من بگویید خوب صحبت می کنید ممکن است من تحت تاثیر قرار بگیرم. امام از کارشناسان امر مشورت می گرفت و نظر آنها را می شنید، ولی تصمیم نهایی را خودش می گرفت. تصمیماتی که امام گرفته است تصمیماتی است که هر کسی نمی توانست در آن مقاطع بگیرد. امام را با رهبران کشورهای دیگر نمی شود مقایسه کرد. اگر تصمیمات صحیح امام نبود نمی دانید چه فتنه ها که در کشور راه می افتاد.