امام خمینی 18 بهمن 1357، چهار روز قبل از پیروزی انقلاب اسلامی، در دیدار احمد مفتی زاده و جمعی از اهالی کردستان با ایشان که در مدرسه علوی تهران انجام گرفت، نگرشی جدید را درباره ی اختلافات میان شیعه و سنی طرح می کند.
ایشان از سویی اختلاف شیعه و سنی را از جنس «اختلاف دو مذهب» و «اختلاف مسلکی» می داند و از سوی دیگر از مفهوم «اساس اسلام» سخن می گوید. در اندیشه امام مفهوم «اساس اسلام» «بالاتر از این معانی ای است» که «اختلافات مسلکی» بتواند منجر به اختلاف میان مسلمانان شود.
کم اهمیت تلقی کردن اختلافات مسلکی در مقابل «اساس اسلام» و تأکید بر بلند مرتبگی این مفهوم تا حدودی می تواند ما را در فهم این گزاره امام خمینی کمک کند که « ما(شیعه و سنی) با هم یکی هستیم و ما جدا نیستیم»
کم اهمیت تلقی کردن اختلافات مسلکی در مقابل «اساس اسلام» و تأکید بر بلند مرتبگی این مفهوم تا حدودی می تواند ما را در فهم این گزاره امام خمینی کمک کند که « ما(شیعه و سنی) با هم یکی هستیم و ما جدا نیستیم»
نکته مهم اینجاست که امام خمینی نقش خلفای اموی و خصوصا عباسی را در پیدایی اختلافات صدر اسلام پراهمیت می داند. از سوی دیگر او صبوری و تلاش های ائمه اطهار را این گونه توصیف می کند که: « ائمه اطهار ما کوشش کردند تا این ها را داخل در آن جمعیت کنند، با آن ها نماز بخوانند، به تشییع جنازههای آن ها بروند.»
«با آن ها نماز خواندن»، «به تشییع جنازهی آن ها رفتن»، خود به خوبی نشان می دهد که امام خمینی چه برداشتی از سیره ائمه اطهار در برخورد با اهل تسنن دارد.
او در صدر اسلام فعالیت «خلفای اموی، و خصوصاً عباسی» را در اختلاف افکنی میان مسلمانان برجسته می کند و از سابفه 3 قرن فعالیت استعمار برای اختلاف افکنی میان مسلمانان و در معرض خطر بودن اسلام سخن می گوید.خود را «خدمتگزار» برادران اهل تسننی معرفی می کند که به دیدار او آمده بودند؛ و تأکید می کند که آمده است اسلام و مسلمین را از تفرقه های موجود نجات دهد.
نشست کوتاه خود را با این جمله به پایان می رساند که:
به آقایان کردستانیها و بلوچها - به همه آنها از قول من سلام برسانید.
نشست کوتاه خود را با این جمله به پایان می رساند که:
به آقایان کردستانیها و بلوچها - به همه آنها از قول من سلام برسانید.
در پی متن کامل سخنان امام خمینی در این دیدار تقدیم خوانندگان گرامی می شود.
بسم الله الرحمن الرحیم
ریشه اختلاف برادران شیعه و سنی
مسئله اختلاف بین پیروان دو طایفه و دو مذهب، ریشهاش از صدر اسلام است. در آن وقت خلفای اموی، و خصوصاً عباسی، درصدد بودند که اختلاف ایجاد کنند. مجالس درست میکردند و [به اختلاف] دامن میزدند. این اختلاف کم کم اسباب این شد که در بین عوامِ از اهل سنت و عوامِ از اهل شیعه این تنافس پیدا شد؛ وگرنه نه عوام اهل سنت به سنت رسول الله عمل کرده و میکنند و نه عوام اهل شیعه پیروی از ائمه اطهار کردهاند. ائمه اطهار ما کوشش کردند تا اینها را داخل در آن جمعیت کنند، با آنها نماز بخوانند، به تشییع جنازههای آنها بروند. زمانْ کم کم آمد به این طرف، و قدرتمندان این کار را کردند برای اینکه این دو طایفه با هم سرگرم باشند، و خودشان هر کاری میخواهند بکنند.
نقشههای شیطانی استعمارگران
قریب سیصد سال پیش از این، سیاست خارجی در ایران و در شرق [اجرا] شد. آنها بیشتر درصدد این مسائل برآمدند. کارشناسهای آنها اشخاص و طوایف را مطالعه کردند و روحیات مردم را دیدند و همه جهات مادیات ما را تحت مطالعه قرار دادند، و از دو راه خواستند از ما بهره گیری کنند: مادی، میبینید که بهره گیری کردند؛ بهره گیری روحانی هم این بود که به این اختلافات دامن زدند و ما را بیشتر، از هم جدا کردند. اینکه میبینید یک کلمه وقتی از یک آدمی در اینجا صادر میشود، آن را عَلَم میکنند و چند هزار، چند صد هزار چاپ میکنند، نه اینکه یک آدم معمولی این کار را بکند، این دولتها و این خارجیها هستند که به آن دامن میزنند و آنطور منتشر میکنند ....
یگانگی و برادری سنی و شیعه
ما با هم یکی هستیم و ما جدا نیستیم. اختلاف، اختلاف دو تا مذهب است؛ این اختلاف نباید اسباب این معنا بشود که ما در اساس اسلام [اختلاف کنیم]. اسلام بالاتر از این معانی است که ما به واسطه اختلاف مسلکی از اسلام مثلاً چه بکنیم. ما که میبینیم الآن اسلام در معرض خطر است، بر همه ما لازم است که دست به هم بدهیم و از آن اشتباهاتی که در سابق بوده دست برداریم، دستهایی را که مثل سابق [میخواهند] ما را از هم جدا کنند قطع کنیم.
و من امیدوارم که به کوشش شما دانشمندان آنجا و ما طلبههای اینجا بتوانیم این جدایی را برداریم. چنانچه اختلافاتی هم در بین خود ما هست: اختلاف بین اخباری و مجتهدین، این یک باب بود؛ بین صوفیه و متشرعه هم یک باب بود؛ و اخیراً بین احزاب - بَعْضُها مَعَ بَعْض؛ [یا] بین دانشگاهی و روحانی. و آنها به اختلافات دامن میزدند تا ما را به خودمان مشغول کنند و همه حیثیت ما را ببرند؛ هم مادیات ما را چپاول کنند، هم معنویات ما را از بین ببرند. ولی الآن ملت ما بیدار شده است، هم در طرفهای شما بحمد الله به برکت وجود شما، و هم در اینجا به برکت روحانیون اینجا. امیدوارم که خداوند به همه شما سلامت بدهد. و به آقایان کردستانیها و بلوچها - به همه آنها از قول من سلام برسانید. من خدمتگزار همه شما هستم. ما آمده ایم که اسلام را از این وضع نجات بدهیم، مسلمین را از این تفرقهها نجات بدهیم. ان شاء الله موفق باشید.
مسئله اختلاف بین پیروان دو طایفه و دو مذهب، ریشهاش از صدر اسلام است. در آن وقت خلفای اموی، و خصوصاً عباسی، درصدد بودند که اختلاف ایجاد کنند. مجالس درست میکردند و [به اختلاف] دامن میزدند. این اختلاف کم کم اسباب این شد که در بین عوامِ از اهل سنت و عوامِ از اهل شیعه این تنافس پیدا شد؛ وگرنه نه عوام اهل سنت به سنت رسول الله عمل کرده و میکنند و نه عوام اهل شیعه پیروی از ائمه اطهار کردهاند. ائمه اطهار ما کوشش کردند تا اینها را داخل در آن جمعیت کنند، با آنها نماز بخوانند، به تشییع جنازههای آنها بروند. زمانْ کم کم آمد به این طرف، و قدرتمندان این کار را کردند برای اینکه این دو طایفه با هم سرگرم باشند، و خودشان هر کاری میخواهند بکنند.
نقشههای شیطانی استعمارگران
قریب سیصد سال پیش از این، سیاست خارجی در ایران و در شرق [اجرا] شد. آنها بیشتر درصدد این مسائل برآمدند. کارشناسهای آنها اشخاص و طوایف را مطالعه کردند و روحیات مردم را دیدند و همه جهات مادیات ما را تحت مطالعه قرار دادند، و از دو راه خواستند از ما بهره گیری کنند: مادی، میبینید که بهره گیری کردند؛ بهره گیری روحانی هم این بود که به این اختلافات دامن زدند و ما را بیشتر، از هم جدا کردند. اینکه میبینید یک کلمه وقتی از یک آدمی در اینجا صادر میشود، آن را عَلَم میکنند و چند هزار، چند صد هزار چاپ میکنند، نه اینکه یک آدم معمولی این کار را بکند، این دولتها و این خارجیها هستند که به آن دامن میزنند و آنطور منتشر میکنند ....
یگانگی و برادری سنی و شیعه
ما با هم یکی هستیم و ما جدا نیستیم. اختلاف، اختلاف دو تا مذهب است؛ این اختلاف نباید اسباب این معنا بشود که ما در اساس اسلام [اختلاف کنیم]. اسلام بالاتر از این معانی است که ما به واسطه اختلاف مسلکی از اسلام مثلاً چه بکنیم. ما که میبینیم الآن اسلام در معرض خطر است، بر همه ما لازم است که دست به هم بدهیم و از آن اشتباهاتی که در سابق بوده دست برداریم، دستهایی را که مثل سابق [میخواهند] ما را از هم جدا کنند قطع کنیم.
و من امیدوارم که به کوشش شما دانشمندان آنجا و ما طلبههای اینجا بتوانیم این جدایی را برداریم. چنانچه اختلافاتی هم در بین خود ما هست: اختلاف بین اخباری و مجتهدین، این یک باب بود؛ بین صوفیه و متشرعه هم یک باب بود؛ و اخیراً بین احزاب - بَعْضُها مَعَ بَعْض؛ [یا] بین دانشگاهی و روحانی. و آنها به اختلافات دامن میزدند تا ما را به خودمان مشغول کنند و همه حیثیت ما را ببرند؛ هم مادیات ما را چپاول کنند، هم معنویات ما را از بین ببرند. ولی الآن ملت ما بیدار شده است، هم در طرفهای شما بحمد الله به برکت وجود شما، و هم در اینجا به برکت روحانیون اینجا. امیدوارم که خداوند به همه شما سلامت بدهد. و به آقایان کردستانیها و بلوچها - به همه آنها از قول من سلام برسانید. من خدمتگزار همه شما هستم. ما آمده ایم که اسلام را از این وضع نجات بدهیم، مسلمین را از این تفرقهها نجات بدهیم. ان شاء الله موفق باشید.
(صحیفه امام، ج6، ج95-94)