در حالی که پیش از این در نقل قول شهید آیت الله قدوسی از امام خمینی درباره گروهک های محارب گفته می شد: « افرادی (از گروهک های محارب)که به صورت حمله ولو با سنگ دستگیر شوند؛ حکمشان اعدام است.»؛ حجت الاسلام روح الله حسینیان، گزاره پیش گفته را این گونه تغییر داد که « اگر کسی سنگ هم انداخت حکمش محارب است.»
کسانی که این سخنان را به امام نسبت میدهند به دنبال راهی
میگردند که برای کارهایی خلاف قانون در برخورد با مردم معترض توجیه بیابند
حجت الاسلام ایازی در گفت و گو با خبرنگار جماران با بیان این که در فقه محاربه با سنگ نداریم و اصولا تمام فقها محارب را کسی عنوان میکنند که سلاح کشندهای را با قصد جنگیدن در دست گیرد؛ به انتقاد از انتساب تعریف غیرواقعی از محارب به امام خمینی پرداخت.
وی یادآور شد: امام در تحریرالوسیله محاربه را تعریف کردهاند و در هیچ جا به پرتاب سنگ به عنوان مصداق محاربه اشارهای نکردهاند. نه تنها امام، بلکه هیچ فقیه دیگری سنگ انداختن را در راهپیمایی اعتراضی، چه به حق باشد که از مصادیق امر به معروف و نهی از منکر است و چه نا به حق باشد، مصداق محاربه نمیداند.
وی با اشاره به گفتههای منسوب به شهید آیت الله قدوسی اظهار داشت : بر فرض چنین سخنی صحیح باشد، اما روشن است که این سخنان درباره گروههای مسلحی است که خود از اساس اعلام جنگ مسلحانه کرده، رسما اعلامیه داده و در دست اعضای خود سلاح گرم داده بودند.
مدرس حوزه علمیه قم با توضیح این اینکه چنین گروه هایی خود محارب به شمار میآیند؛ گفت: ممکن است حمله کردن از سوی افراد گروهی که از قبل اعلام جنگ مسلحانه علیه نظام کردهاند، ولو با سلاح سرد، سنگ و چوب مستحق حکم اعدام تلقی شود؛ هر چند ممکن است این سخن نسبت به همه آنان نیز صادق نباشد. اما اینکه میگویند هر کسی که در راهپیمایی و تظاهرات اعتراضی شرکت کرد و حال سنگی هم پرتاب کرد، حکمش محارب میشود! هیچیک از فقهای ما تا به حال چنین حکمی را ندادهاند.
محمد علی ایازی افزود: به نظر قریب به اتفاق فقها و مفسران محارب کسی است که سلاح برکشد و راهها را در شهرها یا خارج از شهرها ناامن کند. قطاع الطریق و راهزنان با نشان دادن سلاح، ناامنی را در جامعه ایجاد کنند، یعنی جنگی که در آن فساد در زمین و ایجاد رعب و وحشت در جامعه باشد.
وی تأکید کرد: اینکه کسی بدون داشتن سلاحی بخواهد حرکت اعتراضی داشته باشد و حتی اگر در نظم عمومی اخلالی صورت دهد، مصداق محارب بر او صدق نمیکند. محارب به کسی گفته میشود که؛ اولا سلاح برکشد و ثانیا ایجاد ناامنی کند. این معنایی است که غالب فقها و مفسران قرآن در تفسیر آیه 23 سوره مائده آوردهاند.
ایازی افزود: اعتراض با قیام مسلحانه متفاوت است و آن چه که در سال 60 رخ داد، رسما اعلام قیام مسلحانه و قدام برای براندازی جمهوری اسلامی بود و این متفاوت است با اعتراضات مردمی که جزء حقوق مردم است و در قانون اساسی هم آمده است و قابل مقایسه با جریانات سال 60 نیست. اینکه فرد و یا افرادی در اعتراض به تضییع آن چه حقوق شان می پندارند، به خیابانها بیایند و اعتراض کنند، این به معنای اعلام قیام نیست.
حجت الاسلام و المسلمین ایازی اظهار داشت: اگر در جریان اعتراضات توسط شخص یا اشخاصی به اموال عمومی خسارتی وارد شود، این عمل در قانون جرم تلقی میشود و مجازات دارد؛ اما نمی توان گفت که این کار مصداق محاربه است. نه تنها در قوانین ما، بلکه در قوانین بسیاری از کشورها هم اعتراضات غیر مسلحانه، حق قانونی عنوان میشود.
وی در پایان افزود: کسانی که این سخنان را به امام نسبت میدهند به دنبال راهی میگردند که بتوانند فراتر از قانون عمل کنند و برای کارهایی خلاف قانون در برخورد با معترضان توجیه بیابند، خدا عاقبت آنان را به خیر کند.
کلی گویی درباره احکام اسلام رفتاری خطرناک است و هزینه های زیادی را در پی دارد
هاشم هاشم زاده هریسی عضو مجلس خبرگان رهبری نیز در گفت و گو با خبرنگار جماران با بیان اینکه "نباید بازی های سیاسی و اهداف جناحی را وارد دین و فقه کنیم" گفت: تبیین اشتباه احکام اسلامی باعث می شود تا چهره دین در دنیا مخدوش شود و به همین دلیل مرتکبین به این خطای بزرگ باید پاسخی صحیح برای اذهان عمومی داشته باشند.
وی در گفت و گو با خبرنگار جماران افزود: من کاری ندارم که چه کسی این ادعا را مطرح کرده است و اصولا با افراد مساله شخصی ندارم و اگر حرفی می زنم، به این دلیل است که نگران احکام اسلام و نگاه مردم به دین هستم.
وی با هشدار این که، این نوع اظهارات حقیقت اسلام را خدشه دار می کند و اصول فقهی را در جهان زیر سئوال می برد؛ گفت: به همین دلیل تاکید موکد این است که برای اهداف سیاسی اصلا و تحت هیچ شرایطی نباید احکام را دست آویز قرار بدهیم. اینکه گفته شود "هر کسی سنک بیندازد، محارب می شود" باعث می شود تا نتوانیم از اسلام و بایدها و نبایدهای اسلامی دفاع کنیم.
وی همچنین اظهار داشت: واقعا نمی دانم چرا چنین سخنی گفته می شود در حالی که "تحریر الوسیله" امام حاضر است که در جلد دوم این کتاب ایشان به صراحت گفته شده است که "اگر کسی مردم را با سنگ و عصا یا شی دیگری بترساند، مشمول حکم محارب نمی شود". پس هیچ کس و با هیچ روشی نباید چنین مسایلی را به بنیانگذار کبیر انقلاب نسبت بدهد.
هاشم زاده هریسی در ادامه افزود: کلی گویی درباره احکام اسلام رفتاری خطرناک است و هزینه های زیادی را در پی دارد. به عنوان مثال حتی اگر پرتاب سنگ نشانه محارب باشد هم باید ویژگی هایی داشته باشد. اینکه در کجا و چه شرایطی اتفاق افتاده، مهم است؛ و دقیقا به همین دلیل است که توصیه شده تا به راحتی به افراد اتهام زده نشود، مخصوصا تهمتی چون محارب که به دلیل اهمیتش به اندازه ای است که در آیه های قرآن هم به آن اشاره شده است. با نگاهی به تاریخ مشاهده می شود که رسول الله (ص) با مشرکین و امام علی(ع) با باغی ها هم مثل محارب رفتار نکردند. به همین دلیل جای تعحب است که عده ای دنبال این هستند که برای تحقق اهداف سیاسی خود گروهی را به راحتی محارب خطاب قرار بدهند.
عضو مجلس خبرگان رهبری با ابراز تاسف از اتفاق به وجود آمده، اظهار داشت: برخی این طور فکر می کنند که اگر رقبای خود را محارب بنامند، قاضی دادگاه به راحتی می تواند حکم سنگینی برای آنها صادر کند و دقیقا به همین دلیل دست به چنین اقدامی می زنند. این در شرایطی است که وقتی متهم محارب خوانده می شود، توصیه این است که قاضی باید راه را برای رهایی متهم از "حد" باز کند و به فکر تبرئه باشد و حتی ادعای دروغ متهم را برای صادر نکردن حد گوش کند.
این استاد حوزه با گفتن اینکه "مبارزه با اسلام محاربه نیست" افزود: محاربه واقعا اتهامی جدی و سنگین است که در باب حد مطرح می شود و با بغی تفاوت زیادی دارد. حتی قانون مجازات که محاربه و باغی را یکی می دید که چون با شرع همخوانی نداشت، اصلاح شد.
وی ادامه داد: حضرت علی (ع) در مواجهه با مخالفان خود حتی یک سیلی نزد و حتی حقوقشان از بیت المال را پرداخت می کرد و وقتی که خوارج از شهر خارج شدند و به روی مسلمین شمشیر کشیدند حاضر به جنگ با آنها شد. با توجه به این مسایل، باید دقت کافی داشت تا خدای ناکرده خطای بزرگی را مرتکب نشویم.
هاشم زاده هریسی در پایان سخنانش گفت: در اسلام عمل مجازات دارد و اعتراض هیچ حکمی ندارد و توصیه معصوم هم این بود. "مماشات با مخالف" شرایطی را به وجود می آورد که جامعه به سوی آرامش حرکت کند.
وی در پایان تأکید کرد: شان و ارزش امام خمینی بالاتر از این است که با ندانم کاری عده ای خدشه دار شود، دنیا امام خمینی را به عنوان شخصیتی بزرگ و قانون مدار می شناسند و به همین دلیل تحرکات این چنینی تاثیر گذار نخواهد بود.
تظاهرات مسالمت آمیز و بدون سلاح که مخالف با مبانی اسلام نباشد هرگز محاربه محسوب نمی شود
انصاری راد رییس کمیسیون اصل نود مجلس ششم نیز در گفت و گو با خبرنگار جماران با بیان این که طبق فتوای صریح امام خمینی محارب کسی است که با سلاح برهنه و آماده برای تهدید و ترساندن مردم و فساد در زمین به مردم حمله ور شود(تحریرالوسیله ج2 ص492) گفت: بنابراین تظاهرات مسالمت آمیز و بدون سلاح که مخالف با مبانی اسلام نباشد هرگز محاربه محسوب نمی شود بلکه به تصریح قانون اساسی(اصل27) از حقوق اساسی مردم است.
وی افزود: البته در اجتماعات بزرگ و چندین هزار نفری چه قبل و چه بعد از انقلاب افراد نااهل و مغرض و خرابکار شرکت نموده و ممکن است از آب گل آلود نیز ماهی بگیرند و دست به تخریب و غارت و سایر اقدامات غیر قانونی بزنند که حساب آنها همیشه از اصل تظاهرات مسالمت آمیز جدا بوده است و بنابراین به صرف حضور چنین افرادی نمی توان اصل تظاهرات مسالمت آمیز و رهبران تظاهرات را به نقض قانون متهم ساخت.
وی درباره معنای باغی نیز نیز توضیح داد: طبق فتوای همه فقها باغی خروج بر امام عادل برای جنگ است که در زمان امیرالمؤمنین(ع) نیز اتفاق افتاد و بعد از اتمام جنگ در مورد خوارج و جنگ جمل، حضرت همه بازماندگان را معاف ساخت و با آنان با مسالمت رفتار فرمود و با برخی از آنان با احترام ویژه برخورد نمود.
وی تأکید کرد: باید در گفتن برخی سخنان به خصوص زمانی که پای جان و خون مردم در میان است احتیاط را رعایت نمود و این یک دستور شرعی و مسلم است.
انصاری راد در پایان سخنان خود یادآور شد: این سخن امام بسیار معروف و شناخته شده است که بدین مضمون فرمود: بعد از من کسانی امری را به من نسبت می دهند که جز در آنچه خط من باشد یا صدای من، از هیچ کس پذیرفته شده نیست. بنابراین در تمام آنچه از امام نقل می شود باید این معیار و میزان مورد توجه قرار گیرد و بدون سند خطی و صوتی مطلبی از امام قابل استناد نمی باشد. گرچه ممکن است افراد محترم و صادقی مطلبی را گفته باشند که احترام آنان در جای خود محفوظ است.
انتساب سخنان کذب به امام جرم است و حتما باید با مجرمین برخورد شود
محمود علیزاده طباطبایی، حقوقدان، نیز در گفتوگو با خبرنگار جماران، با تأکید بر این که انتساب سخنان کذب به امام جرم است و حتما باید با مجرمین برخورد شود؛ گفت: در قانون مجازات اسلامی به فرد یا افرادی که با هدف آسیب رساندن به مردم دست به سلاح میبرند، محارب گفته میشود و به سزای قتل محکوم میشوند تا از این طریق نتوانند با تحرکات آنچنانی و ندانم کاریشان امنیت را تحت تاثیر خود قرار بدهند.
وی افزود:در سال ۸۸ یکی از قضات پروندههای معترضین متهمی را به استناد فتوای یکی از مراجع به دلیل پرتاب سنگ به پلیس محکوم به اعدام کرد، اما این مرجع تقلید رسما اعلام کردند و گفتند که چنین فتوایی ندارند و حکم در دیوان عالی کشور نقض شد. در فقه اسلامی دو حکم با نامهای محارب و باغی داریم که محاربه به مقابله با مردم گفته میشود و باغی هم به کسانی میگویند که به قصد رویارویی با حکومت تلاش کنند. آنچه که فقه شیعه را بیشتر به خود حساس کرده است، محارب است و بدرفتاری با مردم با عملی غیرقابل قبولتر از رویارویی با حکومت میداند.
این حقوق دان افزود: امروز مشخص است که اسلحه گرم «سلاح» به شمار میرود. حتی وقتی سال گذشته ۲ نفر را به دلیل حمل چاقو اعدام کردند، خیلیها معترض شدند. به عنوان مثال آیت الله مهدی طباطبایی نامهای به مقام معظم رهبری نوشتند که دیر به دست ایشان رسید.
وی افزود: آنهایی که چنین ذهنیتی را ترویج میدهند این هدف را دنبال میکنند تا احکام اسلامی را احکامی غیرمنطقی و مغایر با انتظارات مردم نشان بدهند. در واقع باید گفت اعمال برخی از تندروهای داخلی دقیقا در راستای اهداف طالبان انجام میشود.
درباره پیگیری منتسب کردن چنین مسالهای به امام؛ گفت: باید گفت که مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی بیشتر از هر مجموعه دیگری صلاحیت دارد. آن هم در شرایطی چنین ادعاهایی باعث میشود تا ذهنیت جهانی نسبت به حضرت امام مخدوش شود.