به گزارش جماران، روزنامه اعتماد در گفت وگو با الهه کولایی نوشت: استفاده از ظرفیتهای سید محمد خاتمی وعدهیی بود که حسن روحانی در ایام مبارزههای انتخاباتی به مردم داد. حال که یکی از نزدیکترین متحدان ایران درگیر جنگ داخلی است و خطر جنگ را بالای سر خود احساس میکند و همزمان پرونده هستهیی ایران در مرحله حساسی به سر میبرد لزوم استفاده از این ظرفیت بیش از گذشته احساس میشود.
خاتمی پیشتر در نامههایی به اندیشمندان و رهبران مذهبی دنیا در این راه گامهایی را برداشته بود اما دولت نهم و دهم هرگز نخواست از این توان کم نظیر استفاده کند. چگونگی استفاده از ظرفیتهای دیپلماتیک سید محمد خاتمی را از الهه کولایی پرسیدیم. او به جرات یکی از زبدهترین کارشناسان مسائل بینالمللی است که تمرکز فراوانی روی روابط ایران و روسیه داشته است. دو کشوری که امروز بیش از تمامی دنیا خواستار حل بحران سوریه از راهی به جز حمله نظامی هستند.
آیا آقای خاتمی 15 سال پس از طرح ایده گفتوگوی تمدنها همچنان میتواند در معادلات بینالمللی تاثیرگذار باشد؟
به طور حتم این توان در ایشان وجود دارد. آقای خاتمی به نسلی از اندیشمندان بینالمللی تعلق دارد که افکار بینالمللی و جامعه جهانی همواره از آنان استقبال کردهاند. این نسل از اندیشمندان صلح، دوستی، آرامش و خیر عمومی جامعه بشری را جستوجو میکنند. اندیشه گفتوگو قدمتی به درازای تاریخ دارد و رهبران الهی همواره بر مشی گفتوگو و رفتار مسالمت جویانه تاکید داشتهاند. در 15 سال گذشته جامعه جهانی تجربیات تلخی از جنگ، خشونت و ترور را پشت سر گذاشته و به همین دلیل امروز نیاز به گفتوگو برای حل و فصل بحرانها را بیش از گذشته احساس میکند.
دستاورد اندیشههای آقای خاتمی برای ایران به لحاظ دیپلماتیک چه دستاوردی میتواند داشته باشد؟
اندیشهها و ایدههای انسانی ایشان میتواند برای پیشبرد اهداف صلحجویانه دیپلماتیک ایران و تقویت صلح و ثبات در منطقه ملتهب خاورمیانه کارآمدی بالایی داشته باشد. بدون تردید آقای خاتمی ظرفیت بالایی برای تاثیرگذاری بر رهبران مذهبی و سیاسی منطقه و جهان دارد که باید از این ظرفیت استفاده شود. عدم بهکارگیری این ظرفیت ظلم به مردمی است که ماهها و سالهاست بدون صلح و آرامش روزگار میگذرانند.
دستگاه دیپلماسی چگونه باید از این ظرفیت استفاده کند؟
این وظیفه بر عهده دستگاه دیپلماسی ایران است که ظرفیتها و موقعیتهای مناسبی از جمله تنظیم دیدار، انتقال پیام و طرح دیدگاههای ایشان را شناسایی کنند. مسلما میتوان به دو شیوه مستقیم و غیر مستقیم از ایدههای آقای خاتمی استفاده کرد. شکل مستقیم آن تنظیم دیدار و برگزاری نشستهای بینالمللی با ایراد سخنرانی توسط ایشان است و شکل غیرمستقیم آن به انتقال پیامها بر میگردد.
مشخصا راهکار عملی پیشنهادی شما برای به فعل رساندن این ظرفیت چیست؟
وزارت امور خارجه میتواند نشستهایی برگزار کرده و از رهبران سیاسی و دینی کشورهای منطقه و جهان دعوت کند تا در آن حضور یابند. برگزاری این نشستها در ایران میتواند به محلی برای انجام گفتوگوهای سازنده بدل شود که با توجه به میزان اثرگذاری آقای خاتمی در مدعوین میتوان به کسب نتایج مطلوب امیدوار بود. راهحل دیگر برگزاری نشست فوقالعاده سازمان کنفرانس اسلامی است که یادآوری برگزاری افتخار آمیز این اجلاس در دوران ریاستجمهوری آقای خاتمی است. با انجام این کار ایران میتواند به تقویت انسجام میان کشورهای مسلمان بپردازد.
ما در شرایطی پیرامون امکان نقش آفرینی آقای خاتمی صحبت میکنیم که ایشان همچنان مورد هجمه گروههای افراطی قرار دارد و برای انجام سفرهای خارجی با محدودیتهای بسیار زیادی مواجه است. آیا با عنایت به این مساله همچنان معتقدید ایشان میتواند یکی از بازیگران اصلی دیپلماسی ایران باشد؟
آقای خاتمی از چنان اعتبار و حیثیت بینالمللی برخوردار است که میتوان ایشان را یکی از امکانات انحصاری ایران برای رفع تهدیدات جدی علیه کشورمان و منطقه دانست. البته استفاده از این امکان موکول به تمرکز روی منافع عمومی و خروج سیاستگذاری از چنبره ملاحظات تنگ نظرانه است.
پیشنهاد شما برای برداشتن نخستین گام از سوی آقای خاتمی و دستگاه دیپلماسی چیست؟
تصور میکنم آقای خاتمی نزد رهبران اسلامی و رهبران دیگر کشورهای دنیا اعتبار بالایی دارد. این اعتبار باعث میشود بتوانیم پیامهایی را باامضای ایشان به رهبران دینی و سیاسی دنیا ابلاغ کنیم. این پیامها از جنس نامههایی است که بزرگان دینی و سیاسی برای توجه دادن جامعه بشری نوشتهاند. این پیامها باید توسط سفرا یا فرستادگان ویژه ایران به طرفهای مقابل ابلاغ شود. با توجه به نتایج مثبتی که از نوشتن این نامهها انتظار میرود میتوان امیدوار بود فضا در داخل و خارج ایران تغییر کند تا برای گامهای بعدی آماده شویم.
مشخصا این پیامها با چه مضمون و به چه افرادی باید نوشته شود؟
به طور خاص کشورهای عربستان و سوریه در منطقه و پس از ان کشورهای غرب آسیا و شمال افریقا که بیشترین مسلمانان را در خود جای دادهاند. میتوانند نخستین مقصد پیامهای آقای خاتمی باشند. در عرصه جهانی نیز به اعتقاد من باید نامههایی به سرای 20 کشور تاثیرگذار و مهم دنیا نوشته شود تا شرایط حاد منطقه به سمت آرامش حرکت کند. همه باید توجه داشته باشند که شرایط بسیار حساس و زمان بسیار تنگ است و زمانی برای از دست دادن این فرصتها نداریم.
با توجه به نزدیکی پانزدهمین سالگرد طرح ایده گفتوگوی تمدنها آیا معتقدید هنوز با استفاده از آن میتوان به اهدافی نظیر صلح منطقهیی و جهانی دست یافت؟
ایده گفتوگوی تمدنها اگرچه قدمتش به اندازه 15 سال است اما تنها در شکل جدید است و اصل گفتوگو میان ملتها بهویژه در فضایی که انقلاب ارتباطات رخ داده امر رایجی است. استفاده از این امکانات و شرایط منطقهیی میتواند آن ایده را احیا کند.
پیشنهاد شما برای احیای این ایده چیست؟
نهادهای متعدد بینالمللی وجود دارند که در طول تمام سالهای گذشته فعالیت خود را ادامه میدادند و هنوز هم فعال هستند اما متاسفانه ما نتوانستیم در سالهای گذشته از ظرفیت آنها استفاده کنیم. دستگاه دیپلماسی با توجه به اشرافی که بر آنها دارد میتواند زمینههای مناسب حضور مسوولانه ایران را شناسایی کند. معتقدم بخش بینالملل وزارت امور خارجه میتواند راهکارها و برنامههای متعددی را برای حضور ایران در این نهادها و نشستها ارائه کند.