اولین باری که با چشمان و دستان خود آثار فجیع سلاحهای کشتار جمعی را مشاهده کردم سال ۱۳۶۲ در شهرستان مرزی بانه در کنار بهترین، آرامترین و بیآزارترین مردم این سرزمین بود، روزی که میگهای عراقی اقدام به ریختن بمبهای ناپالم بر روی یک مدرسه ابتدایی کردند و کودکان بیگناه و معصوم را درآتش خشم خود سوزاندند. در آن روز هیچ کمکی از دست من و دوستان هم رزمم برنیامد جز جابه جا کردن پیکرهای سوخته کودکان. سختتر و جانکاهتر از آن، روز بعد از حادثه بود که پیکرهای کوچک این اطفال بیگناه در تابوتهای کوچک بر روی دست هم شاگردیهایشان و در برابر بهت پدران و مادران و در حضور یکی از نمایندگان سازمان ملل متحد در حالی که کودکان حاضر شعار می دادند «سازمان ملل چرا سکوت کردهای؟» به خاک سپرده شدند.
بار دوم شهادت رفیق، هم رزم و هم محلیام عباس بود، یک ماه قبل از شهادتش در حال تهیه مقدمات جشن عروسیاش بودیم که با اعلام ناگهانی شروع عملیات کربلای 4 و 5، هرکدام به منطقه و یگان خود بازگشتیم و بعد از شنیدن خبر شهادت او به اصفهان رفته و در برابر بهت صدها نفری که منتظر جشن عروسیاش بودند با پیکر پر از تاول ناشی از گاز شیمیایی او مواجه شدم. دوستی که پدر و مادرش هم تاب دوری او را نیاوردند و هر دو پس از او به رحمت الهی شتافتند.
بعدها روزی در کلاس درس حقوق بینالملل از استادی که از اعضای گروه مذاکره کننده قطعنامه ۵۹۸ بود پرسیدم سازمان ملل و کشورهای مترقی چه برخوردی با صدام خواهند کرد؟ او در پاسخ گفت: خدارا شکر کنید که صدام وارد کویت شد در غیر این صورت تمام مسئولیت جنگ و حتی بمباران شیمیایی مردم ایران وعراق را به گردن ایران میانداختند. باید بپذیریم که سیاست، تقوا و صداقت نمیشناسد. حق با او بود حمله عراق به کویت غیر قابل انکار بود، ضمن اینکه منافع کشورهایی که قبلاً حامی عراق بودند را هم تهدید کرد. سالها بعد از مطالعه کتاب «به سوی صلح» پرزدکوئیار بر صحت گفتههای استاد واقف شدم. علاوه بر این اخیراً اسنادی از دولت وقت آمریکا، که در زمان جنگ برای حفظ اعتبار خود از به کارگیری سلاح های شیمیایی ابراز تاسف میکرد، منتشر شد که ثابت میکند حداقل در جریان استفاده دولت عراق از سلاحهای شیمیایی بوده است و از کجا معلوم بعدها سند دیگری افشا نشود که نشان دهد یکی از تامینکنندگان این سلاحها برای عراق بوده است.
این روزها موضوع حمله نظامی آمریکا به یک کشور مستقل به بهانه استفاده سلاحهای شیمیایی و دیالوگهای دولتمردان آمریکا از زوایای مختلف قابل تامل است، هنوز خاطره حمله آمریکا و متحدانش بدون موافقت شورای امنیت به عراق برای تسلط بر منابع نفتی این کشور از اذهان جهانیان پاک نشده است. روزی نیست که خبری از ترور و کشتار مردم در افغانستان و عراق به جهان مخابره نشود، گویا با تحدید حاکمیت و امنیت کشورها این کشتارهای بیحد و حصر پایانی ندارد.
ضمن اینکه ادعای دولت امریکا علیه دولت سوریه هنوز ثابت نشده است، از نظر نظامی استفاده دولت سوریه از سلاحهای شیمیایی منطقی به نظر نمیرسد، زیرا استفاده کننده از سلاحهای شیمیایی لزوماً باید درحالت آفند و پیشروی برای حضور در منطقه محل اصابت سلاح شیمیایی نباشد درغیر این صورت باید محلی را مسموم کند که سربازانش باید در آن محل مسموم، مستقر و در نتیجه مسموم شوند. لذا سلاحهای شیمیایی اصولاً درحالت دفاع و پدافند مورد استفاده قرارمیگیرد و هیچ نیروی آفندی از سلاحهای شیمیایی استفاده نمیکند چرا که محل فعلی نیروهای دشمن محل بعدی استقرار نیرویهای خودی است. با توجه به اینکه مدت هاست نیروهای ارتش سوریه درحال پیشروی و آفند و نیروهای معارض درحالت پدافند قرارداشتهاند، اتهام استفاده از سلاحهای شیمیایی توسط ارتش سوریه غیرمنطقی به نظر میرسد.
از سوی دیگر اتخاذ تصمیم توسط یک کشور برای اضمحلال و نقض امنیت کشوری دیگر جهت تنبیه آن، اقدامی نیست که با گزارش مبهم شاکی حقوقی تلقی شود. تهاجم به یک کشور و نقض حاکمیت آن به منزله صدور حکم اعدام است و صدور چنین حکمی نباید توسط شاکی و یا شکات صادر و اجرا شود و از طرفی صدور حکم محکومیت بدون تحقیق کامل و گزارشات کارشناسان فن خلاف قانون و سیره عقلا و دکترین حقوقی میباشد.
باید توجه داشت در ماده ۴۲ از فصل هفتم منشور سازمان ملل استفاده از قوای نظامی به شکل استثناء برای شورای امنیت تجویز شده است. بنابراین توسل به اقدام نظامی درموارد خاصِ تهدید علیه صلح، نقض صلح یا عمل تجاوز پس از احراز شورا قابل تعریف است که در مورد معضلات سوریه هیچ یک از موارد مذکور توسط شورای امنیت احراز نشده است. علاوه بر این هرگونه اقدام نظامی از اختیارات قائم به شخص شورای امنیت میباشد و این مسئولیت قابل تفویض به یک و یا چند کشور نیست، چنانچه چنین تفویضی توسط شورا به امریکا صورت نگرفته است، بنابراین هرگونه اقدام یک جانبه بدون مصوبه شورای امنیت نقض مسلم منشور ملل متحد است. با همه این تفاسیر به نظر میرسد دولت امریکا با داشتن تسلیحات منحصر به فرد راهحل هر موضوع قابل مذاکرهای را نه با روشهای دیپلماتیک و حقوقی، بلکه در تهاجم نظامی و توسل به موشکهای کروز و زیردریاییهای موشکانداز حامل کلاهکهای هستهای و ناوهای هواپیمابر مسلح میداند.
اما نباید فراموش کرد فیلسوف صلحجوی آلمانی _کانت_ قرنها پیش به صراحت اعلام کرده است افزودن قوای نظامی انتها ندارد و مخارج این امر (قوای نظامی) سبب میشود که صلح از جنگ سختتر و دشوارتر شود، داشتن سپاه (با تجهیزات سنگین دائمی) سبب میشود که برای تخفیف هزینه این بار به هجوم مبادرت ورزید زیرا ارتش در ضمن جنگ با غارت اموال و دسترنج بیگانگان زندگی خود را تامین میکند. به عقیده کانت انگیزه لشکرداری به دست آوردن غنائم است، پس بر ماست که هرکس به قدر خود بکوشد با تقویت دیپلماسی نقشههای جنگ افروزان را نقش بر آب کند.