رییس سابق دانشگاه علامه طباطبایی با اشاره به اینکه اداره جامعه باید بر محور علم، تجربه و فضایل اخلاقی باشد، گفت: مسئولان دولتی به دو نکته اساسی باید توجه داشته باشند، یکی مصرف صحیح بیت المال از طریق تصویب قوانین عادلانه و دیگری تحکیم برادری اسلامی و همکار بین ملت های مسلمان است. مسئولان همه کشورها میتوانند با احترام به مذهب یکدیگر، گفتمانی در جهت صلح، برادری، دوستی و همکاری در زمینه های مختلف داشته باشند.
به گزارش جماران، دکتر نجفقلی حبیبی در گفتوگو با شفقنا، سفارش های امام علی(ع) به کارگزاران و مسئولان را در دو بخش مسایل داخلی و خارجی کشور مورد بررسی قرار داد و اظهار کرد: کارگزاران دولت یعنی کسانی که متولی امور دولت هستند. آنان باید با دولتهای اسلامی رفتار و رابطه خوب و شایستهای داشته باشند. قانون اساسی ما در این امر میثاق و راهنمای خوبی است. هر دولتی موظف است اصول کلی قانون اساسی را مبنای عمل خود قرار دهد چرا که در این قانون همه زوایای حکومت به وضوح بیان شده است که یکی از این اصول قانونی نوع رفتار و رابطه با کشورهای همسایه است.
او برقراری رابطه حسنه با کشورهای اسلامی و غیر اسلامی را از وظایف یک دولت اسلامی دانست و افزود: دیگر کشورها برای یک دولت اسلامی مانند ایران در دو دسته قابل تقسیم هستند. یکی کشورهای اسلامی که ایران به لحاظ وابستگی و دلبستگی اسلامی بیشتر با آنها احساس نزدیکی دارد و کارگزاران به عنوان نمایندگان ملت خود را موظف میدانند در تحکیم برادری اسلامی، پیوندهای معنوی، تعامل، محبت و همکاری بین ملتهای مسلمان تمام سعی و تلاش خود را به انجام برسانند. دسته دوم کشورهای غیر اسلامی هستند. امام علی(ع) در خطبه مالک اشتر به برقراری ارتباط با کشورهای غیر اسلامی سفارش میکند و خطاب به مالک میفرماید: تو به مصر میروی؛ مردم در آنجا دو دسته هستند. عدهای مسلمان و عدهای دیگر غیر مسلمان هستند، تو بر هر دو گروه تکلیف داری چرا که همه آنها در آفرینش با تو یکی هستند و همه همچون تو انسانند. مراقب باش همچون حیوان درنده ای نسبت به آنان مباش که خوردن آنان را غنیمت شماری بلکه با مهربانی، لطف و محبت با مردم رفتار کن.
حبیبی در ایجاد ارتباط با کشورهای اسلامی استفاده از بهترین نوع گفتمان از سوی کارگزاران را یکی از مسایل ضروری عنوان کرد و گفت: هر دولتی در اداره امور مملکتی و مسایل و روابط بینالمللی کشور خود دیدگاه خاصی دارد. به عنوان مثال کشورهایی وجود دارند با حکومتهای مستقل و در عین حال اسلامی؛ اصول کلی این کشورها این است که با دیگر کشورها همکاری مهربانانه و متقابل داشته باشند و تلاش می کنند بنیانهای برادری اسلامی از طریق ارتباطهای اقتصادی، تبادل و تجارت علمی، آموزشی و فرهنگی میسر شود. مسئولان همه کشورها میتوانند با احترام به مذهب یکدیگر گفتمانی را در جهت صلح، برادری، دوستی، همکاری متقابل در زمینههای علمی، آموزشی و فرهنگی داشته باشند.
مسئولان ایران با اعتبار بخشی به سازمان همکاری های اسلامی، رابطه کشورها را بهبود بخشند
او افزود: در سالهای اخیر کشورهای اسلامی سازمان همکاریهای اسلامی را برپا کردند. متاسفانه این سازمان برای کشورهایی مانند مصر، سوریه و... که دچار مشکل شدهاند هیچ قدم مثبتی برنداشته است، در این سازمان هیچ تفاهمی میان کشورهای اسلامی وجود ندارد، مسئولان ایران میتوانند با اعتبار بخشی به سازمان همکاریهای اسلامی رابطه میان کشورها را بهبود بخشند. علاوه بر این سازمان، جنبش غیر متعهدها به ریاست ایران و متشکل از مسلمانان و غیر مسلمانان نیز وجود دارد که دولت ایران میتواند برای رفع مشکلات خود و کشورهای دیگر از ظرفیتهای جهانی و بینالمللی این جنبش استفاده کند.
تقسیم بیت المال متأثر از نفوذ سیاسی نباشد
حبیبی در میان توصیه های امام علی(ع) در مورد مسایل داخلی کشور، توجه به مصرف صحیح بیتالمال و استفاده از نیروهای شایسته در امور مملکتی را مورد تاکید قرار داد و تصریح کرد: در زمان فعلی بهترین راه برای مصرف صحیح بیتالمال تصویب قوانین عادلانه است. درآمد کلی کشور به خصوص درآمدهایی که حاصل منابع طبیعی مانند گاز و نفت است متعلق به همه مردم ایران است، این درآمدها در برنامه ریزیهای اجرایی و بودجههای سالانه باید به گونهای تقسیم شود که همه بخشهای کشور از جمله بیمارستانها، دانشگاهها، جادهها، بنادر و... به صورت عادلانه و متناسب با جمعیت و ظرفیتهای مختلف از منافع آن بهرهمند شوند. کارگزاران نباید اجازه دهند برخی از مناطق با نفوذ سیاسی منافع و سرمایه بیشتری کسب کنند و دیگر مناطق به دلیل عدم نفوذ سیاسی از کسب این سرمایه محروم شوند. دولت باید تلاش کند مناطق محروم در وضع مطلوبتری قرار گیرند و از جهت بهرهمندی از امکانات با مناطق برخوردار برابر شوند.
او در مورد اهمیت استفاده از نیروهای شایسته در امور مملکتی گفت: اداره جامعه باید بر محور علم باشد به همین دلیل افرادی که صاحب علم و تخصص هستند میتوانند امور مملکت را به دست بگیرند. وظیفه هر دولتی است که در هر اموری از افرادی استفاده کند که تخصص و شایستگی لازم را داشته باشند. شایستگی در چند کلمه قابل تعریف است. یکی از تعاریف آن پاک دستی و خلوص و دیگری تجربه و علم است. امور مملکتی باید به افرادی سپرده شود که در زمینههای مربوط علم و تخصص لازم را داشته باشند، در کنار این دو اصول کارگزاران باید بسیاری از فضایل اخلاقی را رعایت کند.
بهترین حکومتها هم اگر از سوی منتقدان نقد نشوند قطعاً به تدریج ضایع و فاسد خواهند شد
رییس سابق دانشگاه علامه طباطبایی با توجه به وجود رسانههای منتقد دولت، رعایت اصول اخلاقی از سوی این رسانهها را امری ضروری و حائز اهمیت دانست و اظهار کرد: انتقاد جزو ضرورتهای زندگی اجتماعی است، جامعه بدون نقد می میرد. بهترین حکومتها هم اگر از سوی منتقدان نقد نشوند قطعاً به تدریج ضایع و فاسد خواهند شد. منتها هر انتقادی شرایطی دارد. لازم است منتقد در باب موضوعی که انتقاد می کند تخصص داشته باشد، دروغ نگوید و از روی صداقت نقد کند. منتقدان باید به جای مچگیری مسوولان را در امور مملکتی راهنمایی کنند، مچ گیری راه به جایی نخواهد برد و تنها یکسری لجبازیهای اجتماعی را به وجود میآورد. منتقدان باید خیرخواه باشند، مصلحت جامعه را در نظر بگیرند و عدالت را رعایت کنند بدین معنا که مسایل را به همان صورتی که هست نقد کنند و در واقع از مبالغه، گزافه گویی، دروغ و انتشار خبرهای جعلی بپرهیزند. منتقدان در نقد خود اصول اخلاقی را رعایت کنند. در کنار انتقادها، حسنها را بیان کنند، صادقانه عیبها را بازگو کنند، انتقادها منصفانه باشد نه مغرضانه، در این صورت مسوولان دولت میتوانند از انتقاد آنان در مسیر اصلاح امور استفاده کنند.
مسئولان دولتی در برابر نقد رسانه های منتقد روشنگری کنند و توضیح دهند
او به نوع عکس العمل دولت در برابر انتقاد رسانهها اشاره کرد و افزود: دولت نسبت به انتقاد رسانهها میتواند دو نوع رفتار را پیش بگیرد، یکی اینکه نسبت به نقدها بیاعتنا باشد و دیگر اینکه عمیقاً روشنگری کند. زمانی که در یک رسانهای از دولت نقد میشود باید شرایطی فراهم شود تا دولت نیز از خود دفاع کند و در مورد مسایل توضیح دهد تا مردم را از شبهه و تردیدهای احتمالی خارج کند. در واقع لازم است هر دو طرف (رسانه و دولت) در شرایط برابری باشند در این صورت رسانه نقد میکند و دولت پاسخ میدهد و در غیر این صورت به هر دو ظلم شده است.
حبیبی در پایان ضمن تبریک هفته دولت به مسئولان کشوری گفت: هفته دولت میتواند فرصتی باشد برای بررسی مجدد خصوصیات اخلاقی شهید رجایی و باهنر، شیوه رفتاری آنان با مردم، صفای روحی، گذشت، ایثار، فداکاری، اخلاق اسلامی و ایمان این دو بزرگوار مثال زدنی است. آنان همواره در مسیر عدالت و احقاق حقوق مردم تلاش میکردند. باید این دو را به عنوان الگوهای حکومت اسلامی در نظر داشته باشیم و خلوص و اخلاق پاک آنها را راهنمای خود قرار دهیم.