غلامعلی رجایی در وبلاگ خود نوشت:
مدتهاست دغدغه من این است که ما نسل انقلاب و بویژه نسل قبل از ما چه حرفی برای جوانانی که در زمان انقلاب متولد شدهاند و زمان مبارزه و یا دوران جنگی را درک نکردهاند، داریم. این مسئله در مورد کسانی که در زندگیشان خوش درخشیده و از استعداد خدادادیشان بیشتر از دیگران بهره بردهاند، همواره برای من که در نوجوانیام الگویی فرا رویم نبود، دغدغه بوده است.
بر این باورم، زندگی و شخصیت بزرگانی که به ظاهر از میان ما رفتهاند همانند شهیدان، بهشتی، مطهری، رجائی و اندرزگو و مرحوم آیتالله طالقانی .. و کسانی مثل آقای هاشمی که به مشیت الهی زنده مانده و توفیق خدمت بیشتری به اسلام و مسلمین یافتهاند، مملو از درسهای آموزنده برای نسل جوان ماست. سالهاست با خود میگویم این بزرگان حتما نوجوانی متفاوتی از بقیه داشتهاند که اینگونه توانستهاند در سرنوشت کشور و مردمشان و حتی سایر ملل مفید، موثر و نقش آفرین باشند.
در سفر اخیر آیتالله هاشمی به مشهد، در هواپیما فرصتی دست داد تا قبل از نهار با ایشان سر صحبت را باز و طرح مسئله کنم و نظرشان را دراین زمینه بدانم. فروتنانه گفتند: من یک فرد معمولی هستم و گمان نمیکنم زندگی من با بقیه مردم دیگر تفاوتی اساسی و نکتهای قابل ذکر داشته باشد. قدری که بحث شد و اصرار مرا دیدند گفتند: خیلی خوب، پس شما این مسئله را به صورت سؤال در بیاورید تا من در قالب پاسخ به سوالهای شما به آن پاسخ دهم.
پیشنهاد خوبی بود. شامتوزیع شد، خواستم برخیزم، گفتند: مگر شما شام نمیخورید؟ گفتم: چرا. گفتند: خوب بنشینید. و افزودند من شام نمیخورم. سالاد خوردند.
سه روز اقامت ما در مشهد فرصت خوبی بود تا بخشی ازسوالاتی را که درمورد نوجوانی ایشان به ذهنم رسیده بود، بنویسم که 22 سوال شد.
در برگشت که ایشان همانند زمان رفت، از لحظات دقایق وقتشان در هواپیما استفاده کردند، خدمتشان رفتم و نمونه سوالاتی را که نوشته بودم برایشان خواندم. به دقت گوش کردند. به سوال چهارم که رسیدم، با تبسم گفتند: تند میخوانی، اینطوری نمیتوانم آنها را در ذهنم ضبط کنم. از تعبیر ضبط، تعجب کردم! بعد گفتند: سوالات را به من بدهید. گفتم دست نویس است. تهران، تایپ شده تقدیم میکنم.
از مشخصات آقای هاشمی دقت در خوب شنیدن و خوب گوش دادن به سخنان افرادی است که با او ملاقات میکنند. در ملاقاتهای چند ده نفره هم که گاه تا هشت نفر در حضور ایشان صحبت میکنند، شاهد بودهام علاوه بر مطالب مطرح شده، اسامی افرادی را هم که سخن گفتهاند، به دقت به ذهن سپرده و گاه در صورت ضرورت در لابلای صحبتشان بدانها اشاره کرده و نام اشخاص را هم بردهاند.
روز بعد سوالات تایپ شده را تقدیم شان کردم. مسئول وقت ایشان، وقت یک ساعتهای را در بعد از ظهر یک روز رمضانی به من داد.
خوشبختانه آیتالله هاشمی درسن 79 سالگی همچنان روزه میگیرد. قبل از مصاحبه گفتند: من نصف این سوالات را نمیتوانم جواب بدهم ! و دوباره گفتند: من یک فرد معمولی هستم!
با خنده به ایشان عرض کردم: شما آدم معمولی هستید؟ نیستید ! و افزودم : لطفا این را بگذارید دیگران درباره شما قضاوت کنند. بعد عرض کردم: هر چقدر که از این سوالات را میتوانید جواب بدهید.
وقتی مصاحبه شروع شد، پس از طرح سوالاتی درباره دوره کودکی و خاطرات رفتنشان به مکتب و تدریس بلافاصله درسی که در مکتب میگرفتند به همسن و سالهای خود! از ماجرای رفتنشان به قم سوال شد و اینکه در آن سن و سال کم، چگونه این تصمیم مهم و مهاجرت سرنوشتساز در ذهن این نوجوان روستایی که تا آن زمان حتی گذرش از روستای نوق به شهر رفسنجان هم نیفتاده است- چه رسد به کرمان- ایجاد شده است.
دراین گفتوگو با اینکه تقریبا با زندگی آقای هاشمی آشنا هستم، به زوایایی کمتر گفته از زندگی و شخصیتشان پی بردم.
از مطالب جالبی که در اینجا مایلم یه آن اشاره کنم، ماجرای نحوه امتحانی است که درسن 16 سالگی یعنی در سال دوم مهاجرتشان به قم، در حضور مرجع بزرگ شیعه، مرحوم آیتالله العظمی بروجردی داشتهاند.
آقای هاشمی گفتند:
در این امتحان قرار بر این بود چند جزء از قرآن را که از حفظ بودم با حفظ اشعار الفیه ابن مالک - که هزار شعر عربی سخت است و کمتر طلبهای از پس حفظ همه ابیات آن برمیآید - با شرح آن ابیات از من سوال شود که شد. سپس نوبت به تهذیب المنطق تفتازانی رسید، فرمودند: از کلیات خمس به بعد بخوان. آنقدر خواندم که فرمودند کافی است!
حاضر جوابی این طلبه نوجوان که به همه سوالات به خوبی جواب داد باعث حیرت حضار و تشویق فوری آیتالله العظمی بروجردی از ایشان گردید.
پرسیدم: یادتان هست آن روز، در محضر آقای بروجردی چه آیهای را خواندید؟ گفتند: بله، آیه را یادم است. تا آقای بروجردی از من پرسیدند: برای امتحان آمادهای؟ گفتم: بله، شالی را که به کمرش بسته بود، محکم کرد و این آیه را خواند که: «ما ننسخ من آیة او ننسها...» و توقف کرد، من دنباله آیه را با آیات بعدی بدون وقفه ادامه دادم تا اینکه گفتند کافی است.
آقای هاشمی گفتند: مرحوم آقای بروجردی با مشاهده حضور ذهن من و تواناییام در شرح ابیات الفیه ابن مالک و پاسخهایم به سوالات ایشان درباب منطق، دست در جیب خود کرده و مقداری پول به من دادند، سپس به مسئول بیت خود دستور دادند برای من یک دست لباس و قبا تهیه کند.
وقتی نزد مسئول دفتر آقای بروجردی رفتم و دیدم میخواهد عبای دست دومی به من بدهد، احساس کردم با این کارش دارد مرا تحقیر میکند. غرور نوجوانیام اجازه نداد که آن عبا را قبول کنم. سپس بیت آقای بروجردی را ترک کردم.
چنین به نظر میرسد که نفس امتحان درحضور مرجع بزرگی مانند آقای بروجردی که نزد فضلا و مدرسین مجتهد قم از هیبتی خاص برخوردار و چنان مورد احترام بود که تا ایشان زنده بود و درس میداد هیچیک از مدرسین حوزه به هنگام تدریس بر روی منبر نمینشست، آن هم برای نوجوانی 16 ساله و تازه به قم آمده که هنوز دروس مقدماتی میخواند، باید سخت و سنگین باشد ولی از صحبتهای بعدی آقای هاشمی پیدا بود به راحتی از پس این امتحان آن هم در حضور مرجع بزرگ شیعه برآمده است.
با اینکه از آن امتحان 63 سال میگذشت، وقتی از آیتالله شنیدم هم اولین آیه امتحان حفظ قرآن را به یاد دارد و هم میگوید هنوز بیشتر ابیات آن هزار شعر عربی را به خوبی در حافظه دارد، با خود گفتم حق با من بود که به ایشان اصرار می کردم شما نوجوانی متفاوتی با بقیه دارید.
به لطف خدا مصاحبه خوبی شد. انشاء الله پس از کسب نظر و موافقت ایشان، به زودی متن این گفتوگو در سایت آیتالله هاشمی و سپس در این وب منتشر خواهد شد.
امید که جوانان و نوجوانان ایران عزیز با زندگی بزرگان کشور خود بیشتر آشنا شوند و با استفاده از روشها و شیوههای آنها و مشاهده جرأت، عزم و همت آنان در سن و سالی مشابه سن و سال مشابه خودشان،عزم بیشتری در جهت رشد استعدادهای خدادادی خود داشته باشند.