امیدعبدالوهابی: زمانی که انتخابات24 خرداد با پیروزی دکترروحانی به پایان رسید همه خوشحال بودند و امیدوار؛ به سوی آینده ای که شاید دوباره درآن خورشید پیشرفت و آبادانی طلوع کند و آرامش را خانه دل های مردم کند. همه از اصولگرا و اصلاح طلب پیام تبریک دادند و از پیام های حماسه گفتند اما تا رسیدن دولت تدبیر و امید به آمال و شعائرش پستی ها و بلندی ها در پیش است و این وسط تکلیف شاخص اعتدال گرایی هم مزید بر این نشیب ها شده است. دراین باب به سراغ یکی از چهره های اصلاح طلب و رئیس انجمن اسلامی مدرسین دانشگاه های کشور رفتیم.
متن زیر شرح گفت وگوی پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران با دکتر علیمحمد حاضری است :
حماسه 24 خرداد باعث شد تا امید و شور سیاسی جایگزین رخوت و قهر و نا امیدی مردم شود . درباره پیام های این حماسه حرف های بسیاری ازسوی اصحاب قلم و اندیشه زده شد.اما می خواهیم پیام مردم به حاکمیت و گروه های مختلف سیاسی رااز دیدگاه شما بدانیم؟
من فکر می کنم که پیام اصلی این انتخابات تغییر در مناسبات موجود و حاکم بود. اگر در آرایش فکری کاندیداهای موجود هم تامل کنیم می بینیم که غیر ازآقای روحانی وعارف که در فضای تبلیغاتی و گفتمان انتخاباتی شان منتقد جدی رویه های حاکم بودند دیگران در مجموع درچهارچوب رفتارها و سیاست های موجود صحبت می کردند و گفتمانشان درچهارچوب مناسبات ناکارآمد موجود بود. تنها کسانی که انتقاداتی جدی و صریح وارد می کردند این دو کاندیدا بودند. با انصراف آقای عارف تنها کاندیدا و نماد گفتمان تغییر آقای روحانی شد و وقتی که رای مردم به این کاندیدا تعلق گرفت در اصل رای به عبور و تغییر از رویه های موجود بود. هرگونه تفسیر دیگری غیر ازاین بخواهد صورت بگیرد غیرمنطبق با واقعیت است.
باتوجه به همین مسئله ای که بدان اشاره کردید یعنی تغییر خواهی و اعتدال خواهی مردم بابت سوء عملکرد دولت نهم و دهم با چالش های مختلفی مواجه است که اقتصاددانان به تعدادی از آنها اشاره کرده و به مردم گفته اند که فرآیند پیاده سازی این گفتمان سخت و زمانبر، اما شدنی است. این چالش ها در بعد سیاسی چیست و دولت چگونه این بحران ها را مدیریت خواهد کرد؟
واقعیت مشکلات و گرفتاری های اقتصادی ، معیشتی و درآمدی به حدی بزرگ است که باید اعترافی صادقانه داشت و آن اینکه بله، پیاده سازی این گفتمان زمان زیادی می خواهد و کار طاقت فرسایی را می طلبد که ما حداقل شاهد بهبودسازی نسبی اوضاع باشیم . اما آنچه که مهم تر است تغییر رویه ها، رویکردها و فضای حاکم برجریان های سیاسی و به ویژه جو امنیتی حاکم برکشور است که آن باید پیامش را از نگرش اصلاح طلبی معتدلانه بگیرد. متاسفانه کسانی که تادیروز نگاه و عمل شان در برابر گفتمان عدالت بود وهمه توانشان را برای مقابله با گرایش مردم به این گفتمان به کار می بستند وتمام امکاناتشان را تجهیز کرده بودند که مردم به چنین نگرشی نزدیک نشوند حال آمده اند و مدعی شده اند که این گرایش اعتدال گرایانه که توسط دکتر روحانی مطرح شد همان اصولگرایی افراطی موجود است تا به نفع خود مصادره به مطلوب کنند. به نظر من این چالشی است که درحال حاضر با آن مواجهیم. به عقیده من ما باید به شعار اعتدالگرایی از دو سو نگاه کنیم: یکی اعتدال در اصلاح طلبی افراطی و دیگری اعتدال در اصولگرایی افراطی. این اعتدال در هردو جریان درواقع به یک نوع همسویی و همگرایی معتدلانه می انجامد. ما اگر اصولگرایی را یک جریان سیاسی که سال ها برکشور حاکم بوده بدانیم که افراط درآن به منزله دفاع ازهمه عملکردها و رویکردهای منفی است که سال هاست، اعتدال با آن هیچ میانه ای ندارد بلکه اصولگرایی منصفانه و معتدلانه که ادعای رئیس جمهور منتخب است منتقد صریح ضعف ها و خطاهای دولت های قبلی و اشتباهاتی ست که به عنوان اصولگرایی انجام شده و می شود ولی با اصول و مبانی فکری انقلاب، مردمگرایی، قانون، وحقوق و آزادی های قانونی مردم مغایرت دارد. ما درطی سال های گذشته شاهد این بودیم که آقای روحانی از عملکردهایی که به نام اصولگرایی، حقوق مردم و مبانی جمهوریت نظام را مورد تعارض قرار می داد حمایت نمی کرد بلکه سکوت تلویحا اعتراض آمیز خود را ادامه داد و درطی فعالیت های انتخاباتی اخیر صریحا به میدان آمد و درنقش منتقد اصلی رویه های مدیریتی چند سال اخیر که تحت عنوان اصولگرایی مطرح شده بود، ظاهر شد.ازاین منظر اعتدال اصولگرایانه آقای روحانی را می توان به اصلاح طلبی اصیل و معتدل نزدیک دانست و امیدوارم ما شاهد همگرایی اعتدالیون هردو جناح باشیم.
آقای روحانی با توجه به نگاهی که به حوزه سیاسی اقتصادی واجتماعی دارند به شاخص های اصلاح طلبانه نزدیک ترند. واکنش اصولگرایان و سایر گروه ها نسبت به این همانی شاخص های اعتدال با اصلاح طلبی را چگونه ارزیابی می کنید؟
ما همانطور که در اصولگرایی اعتدالی وضعیت آقای روحانی را تحلیل می کنیم اگر اصلاح طلبی را هم دریک محور مطلوب به دور از افراط و تفریط بیانگاریم می بینیم که تجانسی عمیق میان تفکرات آقای روحانی با اصول اصلاح طلبانه وجود دارد. در جبهه اصلاحات هم میتوان افراط گری ها و مواضع تندی را مشاهده کرد که با اصول اصیل این تفکر مغایرت دارد که به معنای پذیرش جامعیت و تمامیت کنش اصلاح طلبانه است.معنی این به عناون مثال پذیر بدون تنازل قانون اساسی است؛ یعنی پذیرش مقتضیات اعتقاد ما به جمهوریت و اسلامیت در هر زمان وهمان طور که امام (ره) گفتند: " نه یک کلمه کم ونه یک کلمه زیاد". در اصل انقلاب ما نیز به گونه ای حرکت کرد که جمهوریت و اسلامیت در تعارض بایکدیگر فهمیده نشوند. این نوع نگاه ، همان اصلاح طلبی معتدلانه است و بااین نگاه درکنار اصولگرایی معتدلانه میتوان دو روی یک سکه را تشکیل داد.
گفتمان اصلاحی طی حوادث چهار سال گذشته به سمت اعتدال نزدیک تر شد مقصود من افراطیون اصولگرایی بودند که با حداکثر اختیارات وامکانات همچنان هم در صحنه سوار بر اسب رادیکالیسم می تازند و گویا این رویکردشان تمامی ندارد..
بله من هم اشاره کردم که کسانی که تا دیروز تمام قد جلوی آقای روحانی به عنوان نماد اعتدالگرایی مطرح بودند و جریانات همسوی او را هوادار غرب و فتنه گر و وابسته به بیگانه و سازشگر معرفی می کردند حال همان را برگرده اصولگرایی خود تعریف می کنند و انتظار دارند و فشار و می آورند که دولت براساس همان رویه های فسادآور گذشته عمل کند یا نتواند آن را تغییر دهد و وجهه اصولگرایانه مورد نظر آنها را ازخود نشان دهد.به نظر میرسد این بزرگترین تحریف و جفا به رای مردم است و کسانی که بخواهند گروه فشار دولت باشند تا دولت نتواند پاسخگوی انتظارات اصلاحی و تغییرگرایانه مردم باشد بزرگترین ظلم به مردم و آرای آن هاست. همچنین این طرز فکر با اصولگرایی معتدلانه ای که مد نظر آقای روحانی هست نیز فاصله دارد.
شما از شاخص اعتدال صحبت کردید. جو فرهنگ ایرانی به گونه ای است که الگوها را به نام خود و از ظن خود تفسیر و تحلیل کرده و خود را با این تحلیل شخصی منتسب به آن دیدگاه می داند. درمورد اصلاح طلبی چنین چیزی بسیار متداول بود و به نظر می رسد که چنین برخوردی با مسئله اعتدال و اینکه چه کسی معتدل تر است قابل پیش بینی می نماید. شما به عنوان یک جامعه شناس حد ومرز اعتدال را چگونه تحلیل می کنید؟
شاخص اعتدالگرایی را می شود دروفاداری و اعتقاد به اجرای بدون تنازل قانون اساسی درنظر گرفت. اعتدال یعنی بدون تفسیر و گزینش صدر تا ذیل قانون اساسی را عملا رعایت کنیم و به همه اصول آن معتقد باشیم وبه همان میزان که به اسلامیت نظام ابراز وفاداری می کنیم به اصول مربوط به آزادی وحقوق مردم وهرآنچه که به تعیین سرنوشت مردم به دست خود، آزادی رای و آزادی های مدنی و سیاسی اعتنا و اعتقاد داشته باشد چنین تلقی، تعریف، و نگاهی به قانون اساسی به نظر من سالم ترین و برجسته ترین شاخص اعتدال است.