یکی از جذابترین بحثها پس از روی کار آمدن هر دولتی ترکیب کابینه انتخابی رییسجمهور برای اداره کشور است. دولت حسن روحانی نیز از این قاعده مستثنا نبوده و طی روزهای اخیر گمانه زنی درباره کابینه احتمالی او اوج گرفته است. از طرفی رفت و آمد چهرههای مختلف به ضلع جنوبی پارک نیاوران و مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام باعث میشود تا هر روز رسانهها برای وزارتخانههای مختلف فرد تازهیی را معرفی کنند.
در دو دولت محمود احمدینژاد رسانههای اصولگرا به دلیل نزدیکی با او و اطرافیانش میداندار شنیدهها بودند و جالب آنکه با وجود کمترین قرابت فکری و سیاسی به دولت تدبیر و امید باز هم این اصولگرایان هستند که تلاش میکنند با طرح گزینههایی اهداف خود را دنبال کنند.
طرح نام بعضی از افراد به نظر میرسد بیش از آنکه به واقعیت شبیه باشد تلاشی است برای گنجاندن نام آنان در کابینه روحانی. در واقع تلاش برای طرح نامهایی از این دست بیشتر نه از باب اطلاعرسانی که به جهت القائاتی با اهداف خاص به دولت ارزیابی میشود. روز گذشته خبرگزاری تسنیم در گزارشی که احتمالا کمیته انتصابات وزرای دولت هم از آن بیخبر است نام 24 وزارتخانه و معاونت مختلف را به همراه مهمترین گزینههای تصدی آنها منتشر کرد.
گزارشی که بر اساس پیگیریهای «اعتماد» نزدیکی چندانی به واقعیت ندارد. یکی از مهمترین نقدهای وارد بر دولت محمود احمدینژاد عدم استفاده از چهرههای باتجربه و کارکشته در وزارتخانههای کلیدی بود. نگاهی به لیست بلند بالای وزرای اقتصاد، نفت، کشور و چند وزارتخانه حساس دیگر یادآور چهرههایی است که قبل و بعد از قبول مسوولیت در دولت هیچ جایگاه درخوری نداشتهاند و احتمالا به دانشگاه یا یک مرکز پژوهشی بازگشتهاند. به تعبیر سیاسیون این افراد سربازهایی هستند که خود جایگاه و وزن سیاسی و اجرایی معتبری ندارند و تنها برای اجرای دستورات رییس دولت به سمتهای بالا گمارده میشوند.
خلأ ژنرالها در دولت باعث پدید آمدن وضعیتی میشود که در آن دولت تصمیمات خلقالساعه میگیرد و کار را بر اساس آزمون و خطا پیش میبرد. این وضعیت آیینه تمامنمای امروز ایران است که در آن بانک مرکزی دهها بخشنامه ارزی را طی تنها چند ماه صادر میکند و باز هم در کنترل وضعیت ناکام میماند. دولت تدبیر و امید به ریاست حسن روحانی قرار است پایانی باشد برای این شیوه اداره کشور. به همین دلیل هم او علاوه بر حمایت قاطع از آیتالله هاشمیرفسنجانی و حجج اسلام سیدمحمد خاتمی، علیاکبر ناطقنوری و سیدحسن خمینی چهرههای شناخته شدهیی را اطراف خود گرد آورد که به راحتی میتوان ردای ژنرالی را روی دوششان گذاشت.
کمیته انتصابات نام گروهی است که قرار است اعضای کابینه را انتخاب و به رییسجمهور منتخب معرفی کند. شنیدههای اعتماد حاکی از آن است که علی یونسی، اکبر ترکان، محمدرضا نعمت زاده، محمدباقر نوبخت، حسین روحانی، محمود واعظی، محمدعلی نجفی، اسحاق جهانگیری، محمدرضا صادق و حسامالدین آشنا اعضای این کمیته که میتوان آنها را ژنرالهای دولت یازدهم نام گذاشت، هستند.
البته به جز این افراد اعضای موثر دیگری نیز در چیدمان کابینه روحانی حضور دارند که مهمترین آنها یاسر هاشمی فرزند کوچک آیتالله هاشمی است. نام فرزند هاشمیرفسنجانی برای تصدی یک وزارتخانه اجتماعی و همچنین یک سازمان فرهنگی در نظر گرفته شده است. به گفته یکی از اعضای این کمیته وزارت ورزش و جوانان، نهادی است که نام یاسر هاشمی به همراه یک گزینه دیگر در برابر آن قرار دارد اما به ویژه برای وزارت ورزش و جوانان نظر روحانی بر معرفی یاسر هاشمی است.
یونسی، معتبرترین تکیهگاه امنیتی
حجتالاسلام علی یونسی با سابقه وزارت اطلاعات آن هم در سختترین برهه و مدیریت صحیح اتفاقات بیسابقهیی نظیر قتلهای زنجیرهیی به طور حتم یکی از ژنرالهایی است که حضورش در هر دولتی میتواند برای رییس دولت تکیه گاهی مطمئن باشد. یونسی از سال 62 که ریاست شعبه دادگاه نظامی را به عهده گرفت تا پایان دولت دوم خاتمی همواره در سمتهای حساس قضایی و امنیتی حضور داشته است. او پس از استعفای درینجفآبادی از وزارت اطلاعات جانشین وی شد تا رییس کمیته تحقیق سیدمحمد خاتمی پیرامون قتلهای زنجیرهیی باشد. یونسی همچنین رییس سازمان قضایی نیروهای مسلح نیز بوده است. از حجتالاسلام یونسی به عنوان وزیر احتمالی اطلاعات یا کشور نام برده میشود. اکبر ترکان هم یکی از این ژنرالهاست.
او در دولت اول آیتالله هاشمی وزیر دفاع شد تا تنها غیرنظامی در تاریخ انقلاب باشد که این سمت را به عهده گرفته است. آیتالله هاشمی در دولت دوم خود اکبر ترکان را به وزارت راه و ترابری فرستاد. ترکان پیش از حضور در دولت هاشمی یک سال به عنوان استاندار ایلام و دو سال هم به عنوان استاندار هرمزگان در دولت مهندس موسوی فعالیت کرد. او حتی در دولت اول محمود احمدینژاد نیز معاونت وزیر نفت را قبول کرد اما با حمایت از مهندس موسوی در جریان انتخابات سال 88 از دولت دهم کنار گذاشته شد. امروز از ترکان به عنوان مهمترین گزینه برای تصدی وزارت نفت نام برده میشود. او البته خود پیشتر گفته بود با توجه به بازنشستگی ترجیح میدهد مشاور رییسجمهور باقی بماند اما طبیعی است که اگر با درخواست رییسجمهور مواجه شود دست رد به سینه او نخواهد زد. در جریان انتخابات سال جاری نیز ترکان به عنوان قائم مقام ستاد انتخاباتی روحانی فعالیت میکرد.
احتمال تصدی وزارت نفت توسط ترکان هر روز افزایش مییابد. محمدرضا نعمتزاده، رییس ستاد انتخاباتی حسن روحانی در جریان انتخابات یکی از تاثیرگذارترین مهرههای اوست. نعمتزاده از سال 58 با تصدی وزارت کار کارنامه اجرایی خود را با وزارت آغاز کرد و سپس در دولتهای محمدعلی رجایی و اکبر هاشمیرفسنجانی وزیر صنایع ایران بود. نعمتزاده معاون وزارت نفت و مدیرعامل شرکت ملی صنایع پتروشیمی در دولت خاتمی و معاونت وزارت نفت در امور پخش و پالایش را در کابینه احمدینژاد به عهده داشت اما پس از آنکه نتوانست به انتقاد از احمدینژاد نپردازد بلافاصله از دولت اخراج شد. از نعمتزاده به عنوان یکی از گزینههای وزارت صنعت، معدن و تجارت یا نفت نام برده میشود.
مردان کارکشته
دکترمحمدباقر نوبخت دیگر فرد تاثیرگذار در کابینه روحانی خواهد بود. او در کارزار انتخابات سخنگوی ستاد انتخاباتی حسن روحانی بود. مرد اقتصادی دولت روحانی به طور حتم یکی از خوشپوشترین مدیران اجرایی کشور خواهد بود. او در دورههای سوم تا ششم مجلس شورای اسلامی نماینده مردم رشت بود و در حال حاضر دبیرکل حزب اعتدال توسعه است که نخستین حزب حامی روحانی در انتخابات بود.
از دکتر نوبخت به عنوان محتملترین گزینه برای وزارت اقتصاد و امور دارایی یا سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور یاد میشود. محمدعلی نجفی، عضو فعلی شورای شهر تهران یکی از چهرههایی است که علاوه بر به چشم خوردن نامش در میان بنیانگذاران حزب کارگزاران سازندگی از سیاستمداران نزدیک به سیدمحمد خاتمی است. او از 1360 تا 1364 در دولتهای شهید باهنر، آیتالله مهدویکنی و مهندس موسوی وزیر فرهنگ و آموزش عالی و در دولت هاشمیرفسنجانی وزیر آموزش و پرورش ایران بود.
نجفی در دولت اول خاتمی رییس سازمان برنامه و بودجه بود. از نجفی به عنوان یکی از تاثیرگذارترین افراد در جریان انتخاب نامزد نهایی اصلاحطلبان یاد میشود. او در سالهای اخیر همواره به عنوان یکی از گزینههای مطلوب اصلاحطلبان برای نامزدی در انتخابات ریاستجمهوری مطرح میشد که البته با مخالفت خودش هنوز این اتفاق رخ نداده است. احتمال بازگشت نجفی به سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور بسیار بالا ارزیابی میشود.
اسحاق جهانگیری نیز که وزیر صنایع و معادن در دو دولت اصلاحات بود نیز این روزها به عنوان یکی از بازیگردانان انتخاب کابینه است و احتمال حضور او در وزارت صنعت، معدن و تجارت بالا است. جهانگیری نیز از بنیانگذاران حزب کارگزاران سازندگی بود که دو دوره نمایندگی مردم جیرفت در مجالس دوم و سوم شورای اسلامی و استانداری اصفهان پس از کرباسچی را به عهده داشته است. کرباسچی ریاست ستاد انتخاباتی آیتالله هاشمیرفسنجانی را نیز به عهده داشت که با عدم احراز صلاحیت ایشان توسط شورای نگهبان او نیز مانند بسیاری از نیروهای اصلاحطلب در حلقه اطرافیان روحانی جای گرفت. برخی از اطرافیان روحانی احتمال معاون اولی جهانگیری را نیز مطرح میکنند.
علی ربیعی مرد نام آشنای اصلاحطلبان را باید یکی دیگر از ژنرالهای حسن روحانی دانست. سیاستمدار کارکشتهیی که از دوستان و معتمدین بسیار نزدیک سید محمد خاتمی و مشاور اجتماعی وی در دوره هشت ساله ریاستجمهوری وی بوده است. ربیعی حضور در سپاه پاسداران و پس از آن وزارت اطلاعات را در پرونده خود دارد. وزارتخانهیی که ربیعی در آن جایگاه معاونت یافت، و پس از تغییرات انجام شده در دوره فلاحیان او هم مانند دیگر اصلاحطلبان وزارت اطلاعات از این وزارتخانه خارج شد.
ربیعی در دوره خاتمی مشاور اجتماعی او شد و در زمان ریاست حسن روحانی بر شورای عالی امنیت ملی، ریاست کمیته سیاستگذاری تبلیغات شورای عالی امنیت ملی را عهدهدار بود و از آن پس تا به امروز به هیچ عنوان در قید و بند مناصب دولتی نبود و گرفتاریهای حضور در دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی در دولت اصلاحات را نداشت و بیشتر اوقاتش را صرف دانشجویانش میکند. علی ربیعی که در حال حاضر تمام وقت کاری خود را در دانشگاه میگذراند و به نظر میآید که با ریاست دولت حسن روحانی، او باز هم حضور مفید و موثر در دولت یازدهم خواهد داشت. مرتضی بانک نیز شاید از دیگر مردان سرشناس و نامآور دولت اعتدال باشد. مردی که سوابقی همچون معاونت وزارت خارجه در دولت اصلاحات، استانداری کرمان در دولت هاشمیرفسنجانی و معاونت پژوهشکده تحقیقات راهبردی مجمع تشخیص مصلحت نظام را در کارنامه خود دارد. او از منتقدین جدی عملکرد سیاست خارجی دولت نهم و دهم بوده و رابطه گرم و صمیمانهیی با دکتر حسن روحانی دارد.
سلام وزارت خارجه به نیروهای قدیمی
محمود واعظی نیز که با حضور در برابر علی باقری، معاون سعید جلیلی در رسانه ملی به مناظره با او پرداخت امروز یکی از اعضای کمیته انتصابات کابینه یازدهم است. در سابقه واعظی مدیرعامل شرکت مخابرات ایران، مشاور وزیر امور خارجه، مشاور وزیر و رییس ستاد روابط اقتصادی خارجی، معاون سیاسی اروپا و امریکای وزارت امور خارجه، معاون اقتصادی وزارت امور خارجه، معاون پژوهشهای سیاست خارجی مرکز تحقیقات استراتژیک به چشم میخورد.
او یکی از مهمترین گزینهها برای تصدی وزارت امور خارجه است. حسامالدین آشنا اگرچه برای افکار عمومی چهره شناختهشدهیی نیست اما نیروهای امنیتی معاون اجتماعی سابق وزیر اطلاعات را به خوبی میشناسند. آشنا در کمپین انتخاباتی روحانی یکی از نیروهای تاثیرگذار بود. او داماد درینجفآبادی وزیر سابق اطلاعات است و در کارنامه خود ریاست گروه ارتباطات دانشگاه امام صادق را نیز دارد.
عضو دهم کمیته انتصابات محمدرضا صادق است. او علاوه بر اینکه مشاور آیتالله هاشمیرفسنجانی است ریاست کمیته تبلیغات ستاد انتخاباتی او را نیز به عهده داشت که با انحلال ستاد انتخاباتی هاشمیرفسنجانی به کمپین حسن روحانی پیوست. این افراد قرار است در جلسات فشرده به انتخاب کابینه بپردازند. پیشبینیها بر این گمانه استوار است که حجتالاسلام پس از مشورت با بزرگان اصلاحطلب و اعتدالگرا لیست کابینه را نهایی میکند.
