یک عضو هیأت علمی گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی دانشگاه تهران با بیان اینکه هدف از ارسال انبیاء تهذیب نفس و هدایت بشر است، تأکید کرد: خداوند هدایت بشر را از طریق انبیاء انجام میدهد که عقل هم چنین چیزی را پذیرا میگردد زیرا انسان نمیتواند از انبیاء بی نیاز شود و به جای آن برای این امر عقل را جایگزین کند. پیامبر اسلام آخرین پیامبری است که تمامی آنچه که انبیاء آورده اند را تکمیل و اسلام را به عنوان یک دین کامل به بشر عرضه کرده است.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران به نقل از شفقنا،دکتر اصغر قائدان با بیان اینکه ارسال انیباء در یک سیر تکاملی صورت می گیرد و در هر دوره ای پیامبری نازل شده که تعالیم پیامبران قبل از خود را کاملتر می کرده است، اظهار داشت: خداوند بر حسب عقول و شرایط بشر، پیامبرانی را برای هدایت آنها فرستاده است و ممکن است آیین و دعوت این پیامبران محدود و خاص زمان خود یا صرفأ تعالیمی ابتدایی و ساده باشد. بنابراین اگر قرار باشد که خداوند ارتباط مستقیمش را با بشر قطع کند و خط ارسال انبیاء را به پایان برساند لازم است تا آخرین پیامبر و دینی را که برای مردم می فرستد کامل ترین و برترین باشد که تمامی نیازهای معنوی و مادی انسان را در بر بگیرد لذا رسول مکرم اسلام که آخرین نبی است قاعدتا و عقلا باید تمامی ما حصل آنچه که انبیاء آورده اند را کامل و اسلام را به عنوان یک دین نهایی تکامل یافته به بشر عرضه کرده باشد.
او در ادامه افزود: بر همین اساس می توان گفت پیامبر(ص) باید برای تحقق اهداف همه انبیا بکوشد و حکومتی را شکل دهد که عصاره هر آنچه از پیامبران پیشین آمده را به مرحله فعلیت و عمل برساند. قبل از ایشان اندک پیامبرانی بوده اند که حاکمیتی شکل داده اند و ارزشها و تعالیم خود را عملا در سایه حکومت الهی خود به منصه ظهور رسانده اند مثل حضرت یوسف(ص) که نهایتأ در مصر تشکیل حکومت داد یا حضرت سلیمان و داوود که فقط محدود به یک منطقه و برای دوره خود مبعوث شده بودند اما پیامبر اسلام که قرار است برای همه دنیا مبعوث به رسالت شود، باید شریعتش را از طریقی گسترش دهد و این گسترش قطعأ در قالب حاکمیت سیاسی می تواند شکل بگیرد و عقل نیز حکم می کند که باید این احکام و شریعت تا آخرالزمان برای بشر بماند و تداوم پیدا کند. بر اساس روایتی از خود آن حضرت، مسلمانان در این مسیر هدایت باید سوار کشتی نجاتی شوند که سکان آن به دست اهل بیت او باشد همان کسانی که از نفس او و از جان او هستند. اگر چنین شد قطعأ این شریعت در راه خود تداوم پیدا می کند و مردم به راه هدایت می روند اما اگر به انحراف کشیده شود و مردم از آن غافل گردند و برآن سوار نشوند طبیعتأ غرق می شوند که «مثل اهل بیتی کسفینة نوح، من رکبها نجی و من تخلف عنها غرق».
او با بیان اینکه دین می تواند بسیاری از مسائل و ابهاماتی را که عقل قادر به درک آن نیست اثبات و حل کند مانند وحی، مبعث و معاد و عالم متافیزیک، روح، نفس، برزخ، عالم لاهوت و ناسوت، اشاره کرد: انسان نمی تواند از انبیاء بی نیاز و صرفأ متکی به عقل خود باشد. عقل از درک ماهیت وحی و چگونگی آن و بسیاری از امور دیگر عاجز است اگرچه ضرورت وجود انبیاء به منظور هدایت بشر را عقل می پذیرد .
قائدان تصریح کرد: با توجه به حدیث «کل ما حکم به الشرع حکم به العقل» هر چیزی را که شرع حکم کند، عقل هم به آن حکم میکند، این نشان میدهد شرع یک مبنای بالاتری از عقل دارد چرا که متصل به وحی و سرچشمه هستی است. اگر انسان به شرع اعتقاد داشته باشد به مسئلهای که متصل به وحی باشد ایراد وارد نمی کند چرا که معتقد است شریعت از طرف خدا آمده است بنابراین بدون چون و چرا قابل پذیرش است در حالی که ممکن است عقل در بسیاری از مواقع نتواند وارد چنین مسائل مابعد الطبیعهای شود. بر همین اساس خداوند انبیایی را فرستاده که بشر را براساس عقول آنان هدایت کند یعنی از عقل در جهت هدایت مردم بهره ببرد.
این استاد دانشگاه با اشاره به اینکه نقطه اتکای پیامبران برای هدایت بشر، فطرت است بیان کرد: فطرت انسانها، پاک آفریده شده است و انسانها به سمت خدا گرایش دارند و بر اساس این فطرت، انسان هم به یک مبدأ و معاد اعتقاد پیدا میکند. اگر انسان هدایت شود و در یک مسیر، به درستی قرار بگیرد موید این فطرت می تواند به عبارتی همان عقلانیت باشد یعنی اینکه فطرت انسانها به سوی خوبی، زیبایی و کمال گرایش دارد و عقل هم آن را تائید میکند. «فطرة الله التی فطرالناس جمیعا».
قائدان با بیان اینکه انبیاء برای تحقق اهدافشان نیاز به ابزارهای اجرایی و لوازم آن دارند تأکید کرد: اصل هدایت باید به طریقی اجرا و عملی شود. اگر کسی هدایتی انجام دهد و صرفا از موعظه و پند فراتر نرود و ضمانت اجرایی نداشته باشد و به عبارتی به نتیجه ای منجر نشود، فی نفسه ارزش واقعی نخواهد داشت. بنابراین برای اجرای احکام و شریعت و برای همان چیزی که خداوند به عنوان هدایت برای بشر روشن کرده، به ابزاری نیاز دارد که یکی از ابزارهای آن حکومت است. حکومت می تواند آن تعالیم و ارزش هایی که خداوند برای انسان در زندگی بشری و اجتماعی خود ابلاغ کرده را اجرایی کند و با این اجرا برای مردم مدینه فاضله ای را شکل دهد.
استاد تاریخ دانشگاه تهران در ادامه افزود: اگر ابزار حکومت نباشد همه این موارد صرفأ نصایحی است که هیچ گونه پشتوانه اجرایی ندارد بنابراین ارزش های اخلاقی که پیامبر(ص)، متضمن آن است باید یک موقعیت اجرایی پیدا کند. مثلأ نهی از بت پرستی صرفا یک کار اخلاقی و روحانی نیست بلکه عامل اجرایی هم می خواهد که آن شکستن بت ها است و از بین بردن بت پرستان و شرک و کفر، پس برای این کار ممکن است بویژه در برابر تعرض دشمنانی که اجازه انتشار نور الهی را نمی دهند و می خواهند آن را در نطفه خفه کنند نیاز به برخورد نظامی و جنگ باشد که این امر مستلزم داشتن حکومت و ابزار لازم است. بنابراین ارکان حکومت باید شکل بگیرد تا جامعه را به سمت کمال برساند و آن منویاتی که اسلام یا خداوند برای سعادت جامعه قرار داده، اجرایی شود و پیامبر(ص) به عنوان یک انسان کامل و معصوم و مبرا از هر گونه خطا و انحرافی در رأس این جایگاه سیاسی اجرایی قرار گیرد و آن احکام الهی را اجرا کند.
قائدان در خصوص ویژگی کارگزاران از نظر اسلام و پیامبر(ص) گفت: کارگزاران و کسانی که تداوم بخش آموزه های اخلاقی و دینی پیامبر(ص) بوده و وظیفه اجرای عملی شریعت او را بر عهده دارند باید از روش و سنت او تبعیت کنند. رسول خدا (ص) برای تکمیل مکارم اخلاقی و شریعت و دین و نیز دنیای ما آموزه های زیادی دارند که متصل به وحی است. این آموزه ها و تعالیم باید در جامعه اجرایی شود تا مدینه فاضله به فعلیت برسد. بدیهی است این احکام و آموزه ها باید به دست کسانی اجرایی شود که شریعت انبیاء و فلسفه بعثت را به خوبی درک کردند و بدیهی است از میان مردمان، کسی بهتر از خاندان و اهل بیت او سراغ نداریم که به فرموده آن حضرت من از میان شما می روم و دو چیز گرانبها را باقی می گذارم کتاب خدا و عترتم (اهل بیتم ). ما معتقد هستیم که ائمه و اهل بیت او بهترین و برترین آگاهان به شریعت او هستند و زمانی که فرصتی در حاکمیت یافتند در چنین مسیری گام برداشته اند و به دنبال عملی کردن فرامین، نصایح، سنتها و ارزشهای آن حضرت بودهاند اما در زمان غیبت که ائمه معصومین و اهل بیت او حضور ندارند، جانشینان آنان که در جایگاه مقام معصوم قرار می گیرند این رسالت را دنبال میکنند.
عضو هیأت علمی گروه تاریخ دانشگاه تهران با اشاره به اهداف مغرضانه دشمنان اسلام برای خشونت آمیز نشان دادن چهره اسلام و مسلمانان اظهار داشت: باید ملاک شناخت مسلمان از غیر آن، سیره پیامبراسلام باشد، در سیره پیامبر خدا(ص) هیچ موردی یافت نمی شود که او در برابر مخالفانش از خشونت استفاده کرده باشد و حتی بر اساس آموزه های قرآنی مشرکان را هم سب نمی کرد. فقط در جایی به برخورد و رویارویی با آنان می پرداخت که برای دفاع از خود بود و هیچگاه از جنگ به منظور تحمیل عقیده توحیدی خود هم بهره نمی برد. آن حضرت برای تبلیغ دین اسلام هیچ گاه از ابزار نظامی استفاده نکرد و بیشتر جنگهای پیامبر جنبه دفاعی داشت که مجوز آن را خداوند صادر کرد بود «اگر کسی به شما تعرض و تعدی کرد شما هم به همان اندازه به آنها تعرض کنید نه بیشتر». و همچنین پیامبر(ص) برای دعوت سرزمین های همجوار و خارج از مرزهای مدینه از لسان مبین و نه از شمشیر استفاده می کرد. مثلا در نامه هایی که به سران دولتها نوشت در هیچیک تهدیدی نظامی وجود نداشت. نامه او به خسرو پرویز که تنها به چهار کلمه محدود بود چنین نوشت: «اسلام بیاور که اگر اسلام نیاوری گناه مجوسان بر گردن تو خواهد بود» و هیچگاه نگفت اگر اسلام نیاوری با تو خواهم جنگید.
قائدان با اشاره به فتح مکه گفت: پیامبر از قلبها وارد میشد نه از دیوارها. او بدون اینکه خونی بریزد مکه پایگاه شرک و کفر را تسخیر کرد و در برابر شعارهای خشونت آمیز یکی از یارانش یعنی سعد بن عباده که در برابر مردم مکه میگفت الیوم یوم الملحمه (امروز روز کشتار و انتقام است) ایستاد و به امام علی(ع) ماموریت داد تا این شعار را تغییر دهد و او نیز گفت الیوم یوم المرحمه (امروز روز رحمت است). آن حضرت بعد از ورود به مکه همه کسانی را که ایمان آوردند آزاد کرد که به طلقاء معروف شدند، همانهایی که تا دیروز بیشترین و بدترین ستمها را بر او و یارانش روا داشته بودند. این رفتار پیامبر عظیم الشان و اسوه اخلاق باید الگوی همه باشد ودر غیر این صورت نمیتوان آنان را مسلمان نامید. چه دور هستند از تعریف مسلمانی کسانی که هم مسلکان ایمانی و دینی خود را با کج فکری و بد گمانی و به نام دین کشتار میکنند و مخالفا ن عقیدتی و فکری خود را و یا هر کس که با آنان نیست سر میبرند و سینه میدرند و پاره پاره میکنند و سرانجام هم برای خود بهشت را نوید می دهند. آیا اینان بویی از رفتار انسانی پیامبر اسلام و آموزه های دینی او بردهاند؟
او در پایان خاطر نشان کرد: پیامبر به سبب اخلاق معجزه آمیزی که داشت و رفتار مدارا گرانه در برابر مخالفان خود، بسیاری را جذب میکرد به گونهای که دست از مخالفت با او برمیداشتند و دشمنان دیروز به دوستان امروز تبدیل میشدند. نهایت اقدام و برخورد پیامبر البته در برابر کسانی از مخالفان خود که منافعشان با حضور پیامبر دچار آسیب شده بود و بر پیامبر نفاق می ورزیدند، تنها منزوی کردن ایشان بود، به عنوان نمونه زمانی که پسرعبدالله ابن ابی که رهبر مخالفان در مدینه بود برای کشتن پدر از پیامبر اجازه خواست پیامبر در جواب او گفت: «اگر من آنها را بکشم مشرکان ما را سرزنش خواهند کرد که پیامبر یارانش را می کشد و آنها را تحمل نمی کند». این تحمل پیامبر میتواند الگوی بزرگی برای ما باشد که باید با مخالفان چگونه رفتار کنیم.