جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

حماسه قلم

سید محمود صادقی

کد خبر: ۲۶۱۰۸
حماسه قلم

1. «گفتن و نوشتن» برترین و بالاترین راه ایجاد مفاهمه در جوامع بشری است و اگرچه دیگر تراوشات هنری نیز در این امر سهیم اند؛ لیکن سهم مؤثر زبان و نگارش در آورده های هنری، خود نشان شأن والای بیان و بنان در هستی آدمی است.

توجه ویژه ذات مقدس حق به دو نعمت «گفتن و نوشتن» نیزآیتی دیگر بر قدر و منزلت این دو است: «خَلَقَالْانسَنَ* عَلَّمَهُالْبَیَان»(الرحمن3-4)و «الَّذِىعَلَّمَبِالْقَلَمِ* عَلَّمَالْانسَانَ» (علق 4-5)، چنان که سخن پر مغز خود را که در کارگاه هستی جامه قرآن بر تن کرده است، معجزه ختم رسالت قرار داد تا انسان پنهان در پس دیوار زمان نیز از این جرعه جاری بهره مند گردد، چراکه حیات انسانی بدون اتصال و امتزاج با وحی، چون سرابی است که دل تشنه بیابان سوخته را می گدازد. امتزاج با وحی نشستن بر جوار آب روانی است که خنکای روح بخش آن نسیم حیات را در روان انسان جاری می سازد.

حماسه قلم، انقیاد انسان گریخته از حق و اتصال او با مبدأ هستی است؛ قلم با نگاشتن همه مکنونات ذهن آدمی، موجودی را به عرصه می آورد که گرچه از جهتی جماد است، اما از جهت دیگر روح هر صاحب حیاتی است.

از این رو کتاب و کتابت حلقه اتصال گذشته و حال ، وموجب انقیاد علم دیروز و امروز ،و سبب امتزاج امروز با فرداست: «نوَالْقَلَمِوَمَایَسْطُرُون». (قلم1)

2. توجه به مفهوم سوگندهای قرآنی نیز بر قدر و اعتبار قلم می افزاید؛ اشیاء و چیزهای معینی که در این کتاب الهی بر کرسی سوگند بر نشسته اند، آثاری خاص در زندگی بشر داشته اند، یا آنکه راهی نو پیش روی انسان گشوده، منشأ برکات بسیار بوده اند و قلم و آنچه از خامه آن تراویده نیز در این امر با دیگر چیزهایی که سوگند الهی را متوجه خود ساخته اند، مشترک است.

شاید بتوان مهم ترین و برترین رسالت قلم را حق گویی و حق نویسی و در یک کلام حق محوری در همه شئون وجودی خود دانست که موجبات این سوگند الهی را فراهم آورده است؛ قلم و مرکبی که حق را احیاء و باطل را به محاق می برد، به راستی شایسته سوگند است؛ چرا که چنین کلامی به همراهی عمل صالح ارتفاع می گیرد و به سمت بی سمتی خدا صعود می کند: «إِلَیْهِیَصْعَدُالْکلَِمُالطَّیِّبُوَالْعَمَلُالصَّلِحُیَرْفَعُه» (فاطر 10)

3. گرچه رسالت قلم حق محوری و حق نگاری است؛ لیکن آنکه جامه علم دینی در بر دارد و قلم را در خدمت تفقه در دین به بندگی می گیرد، وظیفه ای مضاعف بر دوش می کشد، چرا که «رَسُولُکَتَرْجُمَانُعَقْلِکَوَکِتَابُکَأَبْلَغُمَایَنْطِقُعَنْکَ» (نهج‏البلاغة، حکمت 301)و اگر نامه مکتوب بیانگر میزان فهم و درایت کاتب خود است، تراوش قلم عالم دینی نیز نشانگر بینش علمی، سیاسی، فرهنگی، اعتقادی و ... اوست، پس قلم می تواند صاحب خود را به مصداق حدیث «الْعُلَمَاءُبَاقُونَمَابَقِیَالدَّهْرُ» (نهج‏البلاغه، خطبه147) جاودانه تاریخ سازد و نیز می تواند هم او را در اسفل السافلین منزل دهد.

4. بی شک آن که قلم در دست می فشارد و سینه سپید کاغذ می درد، باید توجه داشته باشد که در فرهنگ مقدس قرآن کریم، هدف هیچ گاه وسیله را توجیه نمی کند و پیمودن این راه نیز جز ندامت ثمری ندارد، از این رو پیش از نوشتن اندیشه می کند: «فَزِنْکَلَامَکَوَاعْرِضْهُعَلَىالْعَقْلِ» (بحارالأنوار، ج68، ص285). عرضه آنچه در اندیشه می پرورد، به میزان عقل، راقم کلمات را از سطحی نگری باز می دارد و چون به باور عقلی وفادار است، خود و مخاطب خویش را با مغالطه به التقاط رهنمون نمی شود.

نیز آنکه در سایه تعقل راه می پیماید، همواره توجه دارد که همان گونه که دروغ شرارت می آفریند، گاه راست نیز فتنه بر می انگیزد، پس در نوشته خود تنها به حق می گراید و از هرچه غیر حق می پرهیزد.

و در نهایت اینکه نویسنده متعهد می داند، سلاحی که در دست دارد، گاه عامل تخدیر مردمان است و زمانی موجب تهییج ایشان، پس تنها در صراط مستقیم حق گام می نهد.

انتهای پیام

دیدگاه شما