هاشمی در مصاحبهای متفاوت با فصلنامه انتظار به پارهای از شبهات و انحرافات پیرامون مسئله ظهور امام زمان(عج) پاسخ داد و تاکید کرد: ما اگر نتوانیم کارایی نظام را در حوزه زندگی و معاش مردم حفظ کنیم و یا اجازه دهیم عدهای آن را مخدوش کنند، چگونه میتوانیم مدعی زمینهسازی ظهور باشیم؟
به گزارش پایگاه اطلاعرسانی آیتالله هاشمی رفسنجانی، گزیده مصاحبه متفاوت رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام با فصلنامه «انتظار» پیرامون مسئله ظهور بدین شرح است :
* به عقیدهی شیعه، مشروعیت حکومت، در زمان غیبت امام زمان(عج)، با اذن ایشان و خواست مردم است. بنابراین، وقتی که ما «ولایت فقیه» را میگوییم، منظورمان، کسی است که در صورت موافقت مردم و خواست مردم، از سوی امام زمان مأذون است تا مسئولیت ادارهی امور جامعه را بر عهده بگیرد. این فرض، جزء عقائد مسلم است . مسئولیت دخالت در زندگی مردم، قانون گذاشتن، قانون اجرا کردن، مسائل مالی، مسائل تربیتی، همهی این ها، با این اذن و اجازه است.
*خوب، پیدا است که در چنین شرایطی، ما باید آن چه را که می فهمیم و فکر میکنیم که از معارف اسلام است، پیاده کنیم. امام زمان هم خودشان برای اینها قیام خواهند کرد. ما باید محتوای واقعی اسلام را در حد فهم خودمان، آن قدر که می فهمیم، در همه ی زمینه ها اجرا کنیم . غفلت کردن از هر بخشی از اسلام درجامعه ی اسلامی که به عنوان حکومت شیعی شناخته شده، یک نوع تخلف از حقوق است .
* اصلا، مهدویت برای چیست؟ خوب، مهدویت، برای اسلام است! اگر اسلام نباشد، مهدویت چه ارزشی دارد؟ به عنوان یک شخص، امام، ارزش شان به ایناست که میخواهند معارف آسمانی را تبیین و اجرا کنند . ما اگر همین را بتوانیم به جامعهی بشری بفهمانیم که برنامهی امام زمان چه خواهد بود و دنبال چه هستند، کار بزرگی است. من، معتقد نیستم که ما، همهی برنامههای امام زمان را میفهمیم، چون این تعبیر که «ایشان، دین جدید می آورند»، نشان میدهد که ما، اسلام را خوب نمی شناسیم. «دین جدید» اشاره به محتویات عملی و فکری و... اسلام است. ما نمی توانیم فکر کنیم همهی آن چیزهایی را که امام زمان (عج) دارند، در اختیار ما است و همهی آنها را میفهمیم. اسلام واقعی و تفسیر واقعی و . . . را ایشان باید بیاورند. بنابراین، آن، مهمترین حقی است که به گردن است. گسترش فرهنگ مهدویت هم، یکی از این بخشها است.
* ممکن است که برخی بگویند: «متن روایات، برای مردم خوانده شود.» و به همین مقدار هم قانع باشند. این، درست نیست؛ زیرا، روایات مربوط به حضرت حجت (علیه السلام) صحیح و نا صحیحاش با هم مخلوط شده است چیزهایی، قابل فهم است و چیزهایی هم برای عموم قابل فهم نیست. مخلوط کردن اینها، خدمت خوبی به عامهی مردم نیست. خدمت خوب، این است که ما آنهایی را که می توانیم بفهمیم که برنامهی امام زمان است، متناسب با وضع امروز، به مردم عرضه کنیم. در این باره هم، تنها مردم خودمان را در نظر نگیریم. مردم ما، یک تعبد و علاقهی خاصی به حضرت دارند. وضعیت فرهنگی مردم جهان را نیز در نظر بگیریم. اتقاقا، وقت اش هم همین الان است .
* اتفاقا، یکی از چیزهایی که میشود از همین منابعی که اشاره شد، استخراج کنیم و درست تبیین بکنیم، همین موضوع است. بعضی فکر میکنند که حضرت، با یک قدرت قاهرهای وارد میشوند و بامعجزه و سوار بر ابر و . . . اسلام را بر جهانیان تحمیل میکنند و مردم، طوعا یا کرها، این را باید بپذیرند! از روایات و اسناد، این طوری استفاده نمیشود! اولا، مبانی خود اسلام این نیست، و ثانیا، رفتار خود پیغمبر (علیه السلام) و رفتار علی ابن طالب (علیه السلام) این نبوده است. حضرت (عج) با مردم سر و کار دارند و قطعا نظر مردم، این جا، مهم است .
* من فکر میکنم، یکی از خدماتی که میتوانیم به عنوان ادای حق مان، انجام دهیم، این است که این بحث را خوب روشن بکنیم، چون، در اسناد، کاملا، روشن است که وقتی امام زمان (علیه السلام) میآید، مردم، رشد فکری پیدا کردهاند. وقتی که رشد فکری پیدا کردند، میتوانند برنامههای درست را درک کنند. به علاوه، مردم، از کسانی که ادعاها کردهاند و به عنوان مصلح وارد جامعه شدهاند، ولی خودشان هم به یک اخلال گر و استعمارگر تبدیل شدهاند، خسته شدهاند و تشنهی یک برنامهی عادلانه و انسان دوستانه و سعادتآور هستند. در آن زمان، شرایط جهانی هم به گونهای پیش میآید که حضرت میتوانند برنامهی خودشان را به صورت جهانی مطرح کنند و با مردم جهان ارتباط برقرار کنند. مردم جهان هم، مطالب را میفهمند و با چشم باز، پس از درک کردن، می پذیرند.
* برای من، این مطلب، خیلی روشن است و از اسناد و احادیث مربوط به حضرت حجت (علیه السلام)، به روشنی، این مطلب به دست میآید. شرایطی که ایشان در آن ظهور خواهد کرد، زمانی است که اگر برنامهی همه جانبه ی قابل دفاع و امید بخشی برای مردم مطرح بکنیم، مردم، رای میدهند و استقبال میکنند. بنابراین، قطعا، شما باید فرض را بر این بگذارید که ایشان، با رضایت مردم و با استقبال مردم مواجه میشوند. حالا اگر شما مطالبی در بعضی از اسناد میببینید که با اینها نمیخواند، آن ها را باید بررسی کنیم. یکی از کارهای تحقیقی ما همین باید باشد .
* جهانی شدن، الان، مسئلهی روز، بلکه از مهم ترین مسائل است. به طور طبیعی، تاریخ بشر، به طرف جهانی شدن می رود . این امر، قابل اثبات است. شما از پنجاه سال، صد سال پیش به این طرف که نگاه بکنید، میبینید که بسیاری از مسائل که قبلا منطقهای بوده، یا کشوری بوده، یا قبیله ای بوده، الآن، جهانی شده است. الآن، مسائلی است که کشورها نمیتوانند به تنهایی دربارهی آن، تصمیم بگیرند . حمل و نقل دنیا، ارتباطات و اطلاع رسانی دنیا، محیط زیست دنیا، تجارت دنیا، مسائل امنیت دنیا، . . . الان به هم مرتبط هستند و هر گوشهای از جهان که حادثهای پیش بیاید، روی همهی جهان اثر میگذارد. هرچه قدر هم پیش برویم، این مسئله جدی تر میشود . تعبیر دهکدهی جهانی، واقعا، یک تعبیر خوب و قابل درک است و حقیقت و طبیعت موضوع را میرساند.
* فرض ما، این است که یک عده از کسانی که این بحثها را مطرح میکنند، محقق و دل سوز بشر هستند و میخواهند، مشکلات بشر را حل کنند. در این میان، قدرتهایی هستند که فکر میکنند باید از این جریان، برای خودشان، برای حکومت شان، برای کشورشان، سوء استفاده کنند . آمریکا، این چنین است . آمریکاییان، با عملشان نشان دادند که از این جهانی کردن، در درجهی نخست، منافع خودشان را میخواهند و برای این که به منافع شان برسند، یک منافعی هم به دیگران میدهند.
* وقتی برنامهای باشد که هر کسی، سعادت خودش را در آن بینید، چرا نپذیرد؟ الآن، کشورهای اروپایی که هر کدام شان برای خودشان پول داشتند، مرز داشتند، خیلی چیزها داشتند، به این نتیجه رسیدند که بیایند، ابتدائا، بازار مشترک درست کنند و بعد اتحادیهی اروپا درست کنند و بسیاری از مقررات داخلی خودشان را، حتی پول شان را به نفع این مجموعه کنار بگذارند. سبب اش هم این است که احساس می کنند که منافع شان در این اتحاد است و مردم هم این را میفهمند و موافق میشوند.
* من دارم فرض را بر این میگذارم که امام زمان (علیه السلام) با برنامهای میآیند و ابزار تبلیغ و ابزار معرفی و اطلاع رسانی هم وجود دارد و مردم هم از وضع موجود خودشان، راضی نیستند و خسته اند، وقتی که برنامهی حقوقی مناسبی را می بینید، همکاری میکنند.
* این که عدهای میگویند: امروز«مادیت غلبه دارد.» ، امام زمان نمیآیند که مسائل مادی مردم را ندیده بگیرد! منافع مردم را در نظر میگیرند و زندگی سعادتمند برای مردم می آورند! امام زمان که نمیگوید: «همه اش نماز بخوانید! همه اش قرآن بخوانید!؛ همهاش زیارت کنید! همه اش...»! او، برنامهی زندگی میآورد و مردم هم میفهمند و میپذیرنند. مثل الآن که پذیرش نیست، خوب حضرت هم ظهور نکردهاند .
* در روایات ما، برای جنبههای عطوفت و مهربانی و دل سوزی ایشان، موارد زیادی پیدا میشود . اصلا، آن جنبه ی خشنی که در بعضی از اسناد، بعضی، روی آن تکیه می کنند، به نظر درست نمیآید. آن، مولود تفکرات زمانی بوده که پیروزی را همراه با جنگ و کشورگشایی میدانستند . این نوع پیروزی، اگر میخواست بشود، خوب، در زمان حیات حضرت، بلکه در زمان حیات حضرت علی (علیه السلام) هم می توانست اتفاق بیفتد! چرا خداوند، منتظر میماند که این همه زمان بگذرد تا شرایط درست بشود؟ اگر بنا است با معجزه و آن ابزاری که معمولا میآورند، با آن ها بخواهد ایشان پیروز بشود، خوب، این را در زمان حضرت آدم هم میتوانست انجام دهد! پس پیدا است که برای برقراری یک حکومت جهانی، زمینه های دیگری باید آماده باشد و آن، همان پذیرش و عطش مردم است .
* مورد دیگر، بحث ارتباطات است. در زمان حضرت، که وقتی ماموری به نقاط دور دست میرود، اگر درباره ی ماموریت خودش، ابهامی پیدا کند، میگویند. «در کف دست خودت نگاه کن و ماموریت را ببین.» خوب، در کف دست آدم که چیزی نیست! ما نمیخواهیم بگوییم، آن موقع، این معجزه اتفاق میافتد، بلکه مسائل ارتباطی، به گونهای است که او می تواند از این ها چیز بخواند؛ یعنی، برنامه اش را می تواند از دور ببیند و آن را اجرا بکند . این گونه روایات را در قدیم نمیفهمیدند، اما الآن، با فن آوری اطلاع رسانی، این موارد، معلوم میشود .
* از آیات قرآن، میشود فهمید که ادیان دیگر هم تا قیامت، طرفدار دارند. ما، دلیلی نداریم که وقتی حضرت، تشریف میآورند، همه را به پذیرش اسلام مجبور میکنند. شاید کسانی هم باشند که اسلام را نپذیرند. البته، این ها، قطعی نیست، ولی جای این است که بگوییم، چنین آزادی وجود دارد که مردم، عقاید خودشان را داشته باشند . منتها، منطقا، وقتی که ایشان اسلام را معرفی می کنند، خود مردم می پذیرند. مردم، دیگر، تعصبی ندارند. وقتی که تفکرشان باز باشد و استدلال هم بشوند، خیلی از افراد میپذیرند.
* این که ایشان، با چه شیوهای حکومت میکنند، آن نقطهی مشخص که نقطه ی شروع ما است، این است که ایشان، صاحب الامر هستند، و مانند دیگر امامان، حاکمیت منحصرا برای ایشان است، اما این که تحزب خواهد بود. یا نه، شاید باشد و ایشان اجازه بدهند تا سلیقههای مختلف، به صورت جریان ها و احزاب، فعال باشند. این که انتخابات به همین شکلی که از پایین، مردم، انتخاب میکنند، این که شوراها خواهد بود، این که در هر منطقه ای، شورای مدیریت درست میشود، این که افرادی را منصوب میکنند، اینها، چیزهایی نیست که قطعی باشد .
* من فکر میکنم، اصل مسئله، روشن است؛ یعنی، که رضایت مردم و رای مردم ملاک است، اما این که، در مدیریت کشور، چه گونه به رای مردم میرسند و چه گونه در اداره ی کشور به آنان متکی میشوند، این که آیا واقعا در همهی کرهی زمین، یک نوع مدیریت اعمال میشود، آیا این که . . . . ، همه ی این ها، از اموری است که روشن نیست. چه بسا، مثلا، در گوشهای از جهان، مسلمانان، یک نوع مدیریت خاصی با سلیقهی خودشان داشته باشند، منتها، همه، هماهنگ با هدف و برنامهی حضرت هستند. دربرنامهی حکومتی حضرت شاید جایی برای اختلاف نظر و... وجود داشته باشد ما، هیچ دلیلی نداریم که فکر کنیم که همهی جهان، مثل یک خانواده اداره میشود.
* ما، فعلا، عضوی از این جامعهی بزرگ هستیم و نباید در این بحث، با اصل جهانی شدن مخالفت کنیم؛ چون، این، یک چیزی است که میتواند در خدمت بشریت باشد . دادگاه بینالمللی کیفری که برای مجازات جنایتکاران جنگی تشکیل شده است، درست است که الآن آمریکا در آن نفوذ دارد و . . . ، ولی اگر انصافا یک عده دانشمند قاضی عادل شریف باشند و اگر هر کشور کوچکی هم از یک دولت قدرتمندی، به عنوان جنایتکار جنگی، شکایت کرد، آن جا رسیدگی کند، آن، یک چیز خوبی است. مطالب و امور دیگر هم این طور است . ما باید اینها را کمک بکنیم تا انجام بشود و از این که هست، به سمت عقلانی تری برود.
* برای این، احتیاج دارد که بقیهی کشورهای اسلامی هم همکاری کنند. اگر این پنجاه و چند کشور اسلامی، بتوانند خودشان را همراه کنند و متحد باشند، یک وزنهی عظیم میشوند و در همهی این مراکز جهانی، می توانیم با رای خودمان، سرنوشت دنیا را اصلاح بکنیم. البته، آنان، باز نفع شان را بیش تر از ما میبرند. از این رو، اگر منافعشان لطمه ببیند، بیرون میروند. آمریکا، از یونسکو بیرون رفت؛ چون، رای اش در تعیین دبیر کل، مؤثر نبود . نیز از پیمان «کی . یو . تو» بیرون رفت.
* لازم است این نکته را مطرح کنم که جمهوری اسلامی، پیوسته، در پی این بوده است که حکومت جهانی حضرت (علیه السلام) را الگوی رفتار خود قرار دهد. ما اگر از رفاه می گوییم، اگر از امنیت میگوییم،... ، چیزهایی است که از آن جا الگوبرداری کردهایم. البته، در این باره، ما، به اندازهی فهم خودمان از اسلام و توانی که داریم، عمل میکنیم. ما، نه فهم حضرت را داریم و نه امکانات حضرت را، لذا آن چه پیاده می کنیم، نمی تواند، کاملا مطابق با آن الگو باشد . گر ما بتوانیم، به اندازهی توان مان هم اسلام را پیاده کنیم، الگوی خوبی برای جهان خواهیم بود و این می تواند، زمینه را برای ظهور حضرت فراهم آورد .
* تاکید میکنم، اگر ما بتوانیم آرمان های اسلام را در عمل پیاده کنیم و به مردم جهان نشان دهیم، کار بزرگی برای گسترش فرهنگ مهدویت انجام دادهایم . الآن هم، سعی و تلاش مان، جز این نیست . حالا این که چه مقدار موفق شده ایم، یک بحث دیگری است.
* اگر نظر و مقبولیت مردم نباشد، کاری نمیتوان کرد. برای عملی کردن اسلام، ما باید مردم را همراه خود داشته باشیم. به نظر ما، فقیه واجد شرایط، جانشین حضرت بقیة الله (علیه السلام) است، اما اگر این بحث ها بخواهد جنبهی حکومتی به خود بگیرد، باید برای فقیه، مقبولیت حاصل شود. حضرت علی (علیه السلام) چون پذیرش مردم نبود، خانه نشین شد! ما که بالاتر از حضرت نیستیم! اصلا چرا حضرت در پردهی غیبت اند؟ زمینهی پذیرش گسترده و جهانی مردمی وجود ندارد.
* ما کار خیلی مهمی که باید انجام دهیم، این است که معاش مردم را سر و سامان ببخشیم . این، جزء نخستین وظیفهی دولت اسلامی است. حضرت علی (ع) که مالک اشتر را به مصر میفرستد، به او میگوید، با اموالی که جمع میکند، آبادانی کند و آبادانی ها را گسترش دهد.
* الآن، شبهاتی که مطرح است، بیشتر، مربوط به بعد کارایی نظام است. با موفقیت اقتصادی، این شبهات، خود به خود، پاسخ داده می شود . البته، آن شبهات فکری را هم باید مستدلا پاسخ داد. این شبهات، چیزهای تازهای نیست. شما کتاب خاطرات مرا که منتشر شده، ملاحظه کنید. خواهید دید که اینها، از آن موقع هم بوده است. بله، یک وقتی در کمون و نهفته بوده است و زمانی آشکار شده است.
* ما میبینیم که آنان، همهی ارزش های اسلام را مورد هجوم قرار داده اند؛ زیرا، حضرت مهدی (علیه السلام) هم بدون اسلام، مطرح نیست! حضرت میآیند تا اسلام را اجرا کنند! داستان سلمان رشدی برای نابودی اساس اسلام بود! من می گویم، آنان، تنها، به یک موضوع نپرداخته اند، بلکه به هر چیزی که مایهی افتخار ما است و برای ما ارزش است، تهاجم کردهاند و میکنند. یکی از این محورها هم موضوع مهدویت است .
* من خودم، از عنایات حضرت، زیاد دیدهام. در جاهایی که انسان، واقعا، مستاصل میشود، با توسل از صمیم قلب، عنایات ایشان را خواهد دید . یک موردش را در فتح فاو دیدم. ما، برای فتح فاو، باید هزاران نفر را از آب میگذراندیم و به سنگرها و استحکامات عراق، حمله میکردیم. ما، همهی وسائل لازم را فراهم کرده بودیم، ولی به خاطر سنگینی کار طبیعی بود که در آن شرایط توسل به ائمه به خصوص به امام عصر (علیه السلام) برای ما خیلی کارساز شد. و بالاخره دلهره داشتیم. خلوص رزمندگان و توسل آنان و ما، سبب شد که عملیات والفجر هشت با موفقیت به پایان برسد. ما فکر میکردیم که اگر دست عراق را از آب کوتاه کنیم، نمیتواند دیگر ادامه دهد. افزون بر آن، در این فکر بودیم که اگر قرار شد، آتش بس شود، آن جا را به، عنوان حربهای برای رسیدن به حقوق مان نگه داریم . الحمدلله، فاو، به دست ما افتاد .
منبع: فصلنامه انتظار، زمستان 1381
هاشمی رفسنجانی: وقتی زندگی مردم را اداره نمی کنیم، چگونه مدعی زمینه سازی ظهوریم؟
کد خبر:
۲۴۶۶۶