فرزند شهید مفتح با اشاره به اینکه یکی از برنامه های مرحوم پدر، ایجاد یک دانشگاه جامع با تربیت اسلامی بود گفت: ایشان اگر زنده بودند در زمینه وحدت حوزه و دانشگاه قطعا اقدام به تاسیس این دانشگاه میکردند.
آیتالله دکتر محمد مفتح در سال 1307 شمسی، در خانوادهای روحانی در همدان به دنیا آمد. پدرش مرحوم، حجتالاسلام حاج محمود مفتح، یکی از واعظان مخلص و عاشق خاندان رسالت بود. شهید مفتح از کودکی در محضر پدر به فراگیری ادبیات پرداخت و پس از گذراندن دوره ابتدایی، جهت فراگیری معارف اسلامی به مدرسه «آخوند ملاعلی» وارد شد و پس از مدتی جهت استفاده از محضر اساتید بزرگ به حوزه علمیه قم مهاجرت کرد.
مفتح در حالی که در قم استادی بزرگ بود، پا به عرصه دانشگاه گذاشت. وی که در حوزه علمیه به درجه اجتهاد رسیده بود، در دانشگاه نیز موفق به اخذ درجه دکتری شد.
بارزترین اقدام و دغدغه شهید مفتح در تلاش برای ایجاد وحدت بین حوزه و دانشگاه بود به طوری که در تمام سالهای تحصیل در قم و پس از آن با همکاری شهید بهشتی و آیتالله قدوسی اقدام به ساخت دانشگاههای اسلامی کرد. مفتح به معجزه دو بازوی دین و دانش اعتقاد داشت و این دو را لازمه اوج گیری هر جامعه میدانست، به همین سبب تلاش بسیاری برای در کنار هم قرار دادن دانشگاه و حوزه انجام داد.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، شفقنا در گفتوگویی که با دکتر محمد مهدی مفتح، فرزند این شهید گرانقدر داشته به بررسی اهداف اصلی آن شهید و همچنین دغدغههای وی پرداخته است:
شهید مفتح خود پایه گذار مفهوم وحدت بین حوزه و دانشگاه است؛ آیا در عمل نیز این مسئله را مورد توجه قرار داده بود و در کل با توجه به اینکه ایشان از علوم حوزوی بهرهمند بود، آیا ارتباطی با دانشگاه برقرار کرد؟
شهید مفتح زندگی کوتاهی داشت و تنها 51 سال عمر کرد اما علیرغم این عمر کوتاه عملکرد بسیار زیادی را از خود به جای گذاشت. ایشان سال 1307 متولد شدند و سال 1358 به شهادت رسیدند اما در این مدت زندگی بسیار پر برکتی داشتند و خداوند متعال توفیقات زیادی را نصیب ایشان کرده است.
یکی از مهمترین مسایلی که شهید مفتح در دستور کار روزمره خود قرار داد مسئله علم بود. در دوران کوتاهی، شهید مفتح مدارج تحصیلی را در حوزه علمیه طی کرد، یعنی در ابتدای ورود به تحصیل که در همدان به مدرسه آیتالله العظمی آخوند ملا علی همدانی و در سن 15 سالگی در سال 1322 به قم رفتند و در حوزه علمیه قم از محضر اساتید بزرگی همچون مرحوم آیتالله حجت، آیتالله مجاهد تبریزی، آیتالله داماد و حضرت امام خمینی و علمای بزرگ دیگری استفاده کردند و فلسفه را در محضر آیتالله طباطبایی آموختند و به این ترتیب با بزرگترین اساتید حوزه علمیه قم ارتباط داشتند.
ایشان پس از مدتی وارد دانشگاه شدند اما نه برای تدریس بلکه در ابتدا برای تحصیل به دانشگاه رفتند و این گام اول وحدت حوزه و دانشگاه بود. ایشان پس از دریافت مدرک دکتری در دانشگاه استاد دانشگاه شد. بنابراین ایشان وحدت حوزه و دانشگاه را از خود شروع کرد به طوری که در حوزه و دانشگاه هم درس خواندند و هم تدریس کردند.
مسجد قبا مهمترین پایگاه مبارزاتی مستقیم ایشان بود. اساسا آیا ایشان به مبارزه مستقیم و رو در رو در خیابان علیه رژیم دیکتاتوری شاه اعتقاد داشتند و یا حرکات علمی و آگاهی بخشی به جامعه؟
از نظر مبارزاتی شهید مفتح به دلیل آشنایی نزدیک با امام خمینی از همان ابتدا این فعالیت خود را در خط مقدم آغاز کرد و در این راه از هیچ کوششی دریغ نکرد. در برخی موارد ایشان با سخنرانیهای خاص خود مبارزه را پیش میبردند و در برخی موارد مانند تظاهرات پس از عید فطر، مردم را به اقدامات عملی در برابر رژیم شاه دعوت میکردند.
برخی موارد از سوی ایشان اعلامیه صادر میشد و زمانی در کلاسهای درس با سخنرانی اقدام به مبارزه با رژیم شاه میکرد. در سالهای پایانی رژیم پهلوی با جمعیت فراوانی که در مسجد قبا جمع میشد اولین راهپیمایی میلیونی در تهران را روز دوشنبه 13 شهریور 57 که مصادف بود با روز عید فطر برگزار کردند و راهپیمایی 16 شهریور 57 با هدایت ایشان انجام شد که نشان میدهد در راه مبارزه از هر دو روش مبارزه مستقیم و غیر مستقیم استفاده کرده و بر اساس مقتضیات زمانی روش خود را انتخاب کردند.
یکی از اقدامات ایشان در سال 53 بود که در مسجد جاوید از مقام معظم رهبری دعوت کردند تا از مشهد به تهران آمده و در این مسجد سخنرانی کنند. در این زمان مسجد توسط ماموران رژیم بسته شد اما توسط جوانان مسجد بازگشایی شد و مقام معظم رهبری در این مسجد سخنرانی بسیار خوبی داشند که دو روز بعد از آن ایشان در مشهد دستگیر شدند و شهید مفتح در تهران.
نگاه شهید مفتح به کشورهای اسلامی دیگر چگونه بود؟
در این حوزه ایشان تلاشهای زیادی کردند. سفرهایی که ایشان به مصر، لبنان و سوریه داشتند یکی از دلایل تشکیل گروههای مقاومت و ایجاد انقلابهای منطقهای است. در آن سالها ایشان با ارتباطاتی که با افراد متدین و مومن در این کشورها داشتند سبب شد تا اثر گذاری بالایی را از سوی شهید مفتح در جهان اسلام شاهد باشیم.
اگر شهید مفتح امروز زنده بودند اجرای کدام یک از برنامههای خود را در دستور کار قرار میدادند؟
از مواردی که ایشان علاقهمند به اجرای آن بودند این بود که یک دانشگاه جامعی را در کشور تشکیل دهند که با تربیت اسلامی مدیریت شود. دانشگاه مد نظر ایشان همه رشتههای مهندسی و پایه را داشت مانند دانشگاههای جامع با این تفاوت که اصول تربیتی این دانشگاه بر اساس اسلام باشد.
یکی از برنامههای مهم شهید مفتح در زمان سفر به مصر این بود که به تحقیق پیرامون الازهر مصر بپردازد تا رموز موفقیت آن را به دست آورد تا بتواند یک ایده کامل از یک دانشگاه اسلامی داشته باشد. مقدمات این کار را هم فراهم کرد اما با شهادت ایشان پس از انقلاب این کار نیمه تمام ماند.
آیا به عنوان فرزندان شهید مفتح برای ساخت این دانشگاه تلاش کردهاید؟
فرزندان ایشان نه، چون سن و سال ما به آن نمیرسید اما دانشگاه امام صادق(ع) که آیتالله مهدوی کنی مدیریت میکنند چیزی شبیه به آن است اما آنچه مد نظر شهید مفتح بود دانشگاه اسلامی بزرگتر با دربرگیری رشتههای بیشتر بود که هنوز محقق نشده است.
رابطه شهید مفتح با افرادی مانند دکتر علی شریعتی به عنوان یک روشنفکر دینی چگونه بود؟ آیا در مبحث وحدت حوزه و دانشگاه جایگاهی برای این دسته از روشنفکران قائل بودند؟
شهید مفتح در یکی از مصاحبههای خود پس از انقلاب در تلویزیون اعلام کردهاند، ضمن اینکه ایراداتی به دکتر شریعتی در برخی مسایل داشتهاند اما اصل اینکه علی شریعتی توانسته بود جوانان را در سالهایی که تبلیغات مکاتب الحادی و چپ در دانشگاه زیاد بود، به سمت اسلام جذب کند و بستر را برای حضور جوانان در آغوش اسلام فراهم کند، اما معتقد به اصلاح برخی از آرا و اندیشههای دکتر شریعتی بودند. در حقیقت از دید ایشان شریعتی یک بستر ساز برای حرکت جوانان به سمت معارف اسلامی بود و این را نقطه قوت دکتر شریعتی میدانستند.
آیا ایشان موفق به برقراری رابطه کامل بین حوزه و دانشگاه شدند؟ پس از انقلاب آیا ما به این مهم دست پیدا کردهایم؟
ببینید وحدت حوزه و دانشگاه یکی از آرمانهای انقلاب و امام است بنابراین این تفکر و ایده از همان آغاز همراه شهید مفتح بوده است. به طور مثال ایشان با همکاری شهید بهشتی مدرسه «دین و دانش» را افتتاح کردند که نام این مدرسه نشان دهنده تفکر و توجه ایشان است؛ یا در مجله مکتب اسلام در دهه 40 مقالهای به نام مسجد و دانشگاه منتشر کردند؛ یا در تاسیس مدرسه حقانی قم نقش اساسی داشتند که همه اینها نشان میدهد شهید مفتح به سمت همسو سازی دانشگاه و حوزه حرکت میکردند.
به عنوان آخرین سوال اگر شهید مفتح امروز در جمع ما بودند اولویت را به انجام چه کاری میداند؟
این سوال دشواری است زیرا اگر شهید مفتح امروز زنده بودند قاعدتا در کنار تصمیمگیران اصلی کشور بودند و در همه زمینهها باید فعالیت میکردند. به هر حال در هر حوزه یک اولویت خاص وجود دارد اما در حوزه فرهنگ و دانشگاه اگر شهید مفتح زنده بود قطعا به تاسیس دانشگاه اسلامی مورد نظر خود میپرداختند؛ هر چند پس از انقلاب باید همه دانشگاههای ما اسلامی باشند.