دکترحسین علایی، استاد دانشگاه و رییس سابق ستاد مشترک سپاه و فرمانده سابق نیروی دریایی سپاه ایران می گوید: اگر کشورهای اسلامی بتوانند یک بازار مشترک و پیمانی دفاعی مشابه ناتو ایجاد کنند، می توانند به صنایع مشترک نظامی و ایجاد نیروی قوی نظامی هم فکر کنند که پیش نیاز این اقدام، فاصله گرفتن از سیاست های غرب و همگرایی سیاسی بین کشورهای اسلامی است.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، دکترحسین علایی در گفت و گو با شفقنا ، دلایل وابستگی کشورهای اسلامی از لحاظ نظامی به کشورهای غربی را نوع نگاه نظام سلطه به مناسبات جهانی می داند و اظهار می کند: قبل از فروپاشی شوروی، نظام جهان دو قطبی بود و کشورهای دنیا با توجه به قرار داشتن در یکی از این دو طیف قدرت، جنگ افزارهای خود را یا از آمریکا و غرب یا از شوروی و چین تأمین می کردند اما پس از جنگ سرد، شوروی تجزیه و کشورهای کمی نیازمندی های تسلیحاتی خود را از روسیه و بیشتر کشورها جنگ افزارهای مورد نیاز خود را از آمریکا و کشورهای اروپایی تأمین کردند؛ البته آمریکا هر نوع سلاحی را به هر کشوری نمی فروشد و در خاورمیانه به کشورهای عربی به گونه ای تسلیحات واگذار می کند که همچنان اسراییل، قدرت برتر نظامی باقی بماند.
او عربستان را یک نمونه قابل ارزیابی در این زمینه می داند و به عنوان نمونه بیان می کند: برای فروش هر نوع سلاح به کشور ثروتمندی مثل عربستان، فهرست درخواست ها ابتدا در اختیار رژیم اسراییل قرار می گیرد و پس از تأیید این رژیم، آمریکا تجهیزات نظامی از جمله هواپیماهای جنگی را به عربستان و امارات می فروشد. اصولا کشورهای اسلامی به جز جمهوری اسلامی ایران، فاقد صنایع نظامی قوی هستند و زیرساخت های لازم برای تولید انواع جنگ افزارها را ندارند؛ اگرچه کشورهایی مانند ترکیه و پاکستان که روابط مناسبی با آمریکا و ناتو دارند از بعضی کارخانجات صنایع نظامی برخوردارند اما این به مفهوم تولید کننده مستقل بودن نیست. از سوی دیگر باید توجه کرد که صنایع نظامی از هزینه های زیادی برخوردارند و اگر کشوری تولید کننده بعضی از جنگ افزارها باشد باید بتواند مقداری از تولیدات خود را صادر کند تا صنایع نظامی دارای صرفه اقتصادی شوند و چون صادرات تسلیحات تا حد زیادی از سوی آمریکا کنترل و مدیریت می شود بنابراین امکان صدور سلاح به راحتی برای کشورهایی مانند ایران وجود ندارد. لذا کشورهای اسلامی نیازمندی های خود را از کشورهایی مانند آمریکا، فرانسه، انگلیس، روسیه و چین تأمین می کنند.
علایی معتقد است: اگر کشورهای اسلامی بتوانند یک بازار مشترک و پیمانی دفاعی مشابه ناتو ایجاد کنند، می توانند به صنایع مشترک نظامی و نیز ایجاد نیروی قوی نظامی هم فکر کنند. البته پیش نیاز این اقدام فاصله گرفتن از سیاست های غرب و همگرایی سیاسی بین کشورهای اسلامی است که در وضعیت کنونی، بر عکس است.
عضو کمیسیون سیاسی جمعیت دفاع از ملت فلسطین به دلایل عدم همگرایی نظامی بین کشورهای اسلامی اشاره و بیان می کند: متأسفانه کشورهای اسلامی دارای رقابت فشرده ای با هم هستند و گاهی اوقات با هم جنگیده اند. جنگ عراق با ایران و دشمنی عربستان با جمهوری اسلامی ایران و روابط خصمانه ترکیه و سوریه، نمونه بارزی از اوضاع کنونی است. اکثر کشورهای اسلامی ترجیح می دهند به جای همکاری با یکدیگر به پیوند زدن امنیت خود با کشورهای فرامنطقه ای به ویژه آمریکا، ناتو و روسیه فکر کنند.
این کارشناس مسایل نظامی و استراتژیک معتقد است: حضور نظامی آمریکا در خاورمیانه و در کشورهای اسلامی از جمله عراق و افغانستان و احداث پایگاه های نظامی در کشورهایی مانند عربستان، کویت، بحرین، امارات و قطر مانع از همگرایی کشورهای اسلامی است.
او می گوید: بسیاری از حاکمان کشورهای مسلمان منتخب مردم خود نیستند و ترجیح می دهند برای بقای خود با قدرت های بزرگ همکاری کنند و منافع آنها را تا حدودی تأمین کنند و این موجب می شود تا منافع مشترک با قدرت های بزرگ در اولویت منافع مشترک با هم کیشان و همسایگان خود قرار گیرد.
علایی تاکید می کند: خاورمیانه کانون اختلافات و نزاع هاست و به سادگی منافع مشترک کشورهای اسلامی، محور همکاری های چند جانبه قرار نخواهد گرفت، مگر آن که حکومت های منتخب مردم روی کار آیند.
او در ادامه با تاکید بر اینکه همکاری های نظامی بین کشورها به مفهوم روابط خوب سیاسی بین دولت هاست، اظهار می کند: برای همگرایی نظامی ابتدا باید کشورهای اسلامی بتوانند اختلافات خود را حل کرده یا راه حل منطقه ای را برای کاهش اختلافات خویش ترجیح دهند. از سوی دیگر توسعه روابط اقتصادی کشورهای اسلامی می تواند زمینه ساز همکاری های نظامی باشد. تعریف مناسبی از منافع مشترک هم می تواند بر میزان همگرایی ها بیفزاید بنابراین کشورهای اسلامی در گام اول باید یکدیگر را از تهدید طرف مقابل حذف نمایند و بپذیرند که با گفت وگوی مستمر مشکلات فیمابین را حل کنند. آنگاه همکاری های سیاسی را توسعه دهند و سعی کنند تا یک کرسی دائمی در شورای امنیت سازمان ملل را به خود اختصاص دهند. اگر چنین اتفاقی بیفتد کشورهای اسلامی تا حدودی در تصمیم گیری های امنیتی نقش پیدا خواهند کرد و این امر نیاز به همکاری بین کشورهای اسلامی را افزایش خواهد داد.
علایی می گوید: باید توجه کرد که کشورهای اسلامی ظرفیت های بزرگی را برای تعریف منافع مشترک خود دارند که توافق بر سر آنها می تواند زمینه همکاری های وسیعی را فراهم آورد؛ از جمله داشتن منابع عظیم نفت و گاز، داشتن بازار مصرف انواع کالاها با جمعیتی بیش از یک میلیارد و توانمندهای دانش فراوان و همچنین وجود نیروی کار عظیم هستند که مکمل ظرفیت های یکدیگر است.
این گفت وگو ادامه دارد.