آیتالله سید محمد موسوی بجنوردی از اعضای شاخص مجمع روحانیون مبارز، از نزدیکان امام و عضو شورایعالی قضایی در دهه 60 بوده است. وی در این گفتگو نظرات و دیدگاههای خود پیرامون شخصیت مرحوم شیخ محمدعلی صدوقی را بیان کرده است. وی به سبب آشنایی نزدیکی که با بیت امام داشته است، در این گفتگو نکاتی را درباره رابطه مرحوم صدوقی با بیت امام بیان کرده است که خواندنش خالی از لطف نیست...
در ابتدا میخواستم از حضرتعالی بپرسم از چه زمانی با حاجآقا شیخ محمدعلی صدوقی آشنا شدید؟
آشنایی من با مرحوم حجتالاسلام والمسلمین آقای حاج محمدعلی صدوقی (ره) به زمانی بر میگردد که من در پاریس بودم و از همانجا هم بود که با ایشان آشنا شدم.
ایشان در پاریس در محضر امام مشغول چه فعالیتهایی بودند؟
حضور داشتند. در دفتر بودند. در دفتری که در خانه دیگر بود نشسته بودند. من آنجا توسط حاج احمد آقا با ایشان آشنا شدم و این دوستی مستمر بود و مدام بیشتر شد. تا اینکه در سال65 من در شورای عالی قضایی بودم، مرحوم حجتالاسلام والمسلمین جناب آقای قاضی خرم آبادی، معاون شورا، استعفا داده بود. ما مرحوم صدوقی را برای معاونت شورای عالی قضایی معرفی کردیم. اعضای شورا قبول کردند و ایشان به عنوان معاون عالی شورای قضایی ابلاغ دادند و همکاری میکردند که خیلی مسلط بودند و از ایشان راضی بودیم.
چرا شما به این فکر افتادید که ایشان را منصوب کنید؟ دلیل خاصی داشته است؟
امانت و صداقتش و وفایی که به حضرت امام داشت. به هر صورت او را خودی میدانستیم. یعنی کسی بود که نامحرم نبود. خودی بود. چون معاون شورای عالی قضایی باید محرم و مورد اطمینان باشد. این صفات در ایشان بود و از این رو این کار مورد تایید بیت امام هم بود، یعنی مرحوم حاج احمدآقا خیلی به این امر مشتاق بودند. به همین جهت ایشان معاون شد و خوب هم عمل میکرد. ما از این حیث ازشان راضی بودیم.
چه کارهای مهمیدر آن دوره انجام دادند؟ مثلا میگفتند ایشان میخواستند آن زمان سیستم پروندههای قضایی را کامپیوتری بکنند. از این موارد و مثالها چیزی در ذهن دارید؟
ببینید، ما کارهای اجرایی را خودمان انجام نمیدادیم. بلکه روی موازین باید کار میکردیم. ما یک معاون میخواستیم، با اینکه وزیر هم داشتیم. مسئولیت وزیر دادگستری طبق قانون اساسی این است که لوایح را به هیئت دولت ببرد و بعد از تصحیح از آنجا به مجلس ببرد؛ و الا دیگر مسئولیتی ندارد. به همین جهت نیاز داشتیم یک معاون که مورد اطمینان باشد و موقعیت داشته باشد و حسن اداره داشته باشد، با ما کار کند. مرحوم آقای قاضی خرم آبادی انسان بسیار باارزشی بود و به نحو احسن اداره میکرد. ایشان که استعفا داد ما متحیر ماندیم که چه کار کنیم. ما یک مرتبه به ذهنمان آمد که مرحوم صدوقی برای این کار خیلی خوب است. با مرحوم حاج احمد آقا مشورت کردیم و ایشان هم خیلی تایید کرد. دیدیم فردی است که مورد تایید بیت امام است، کاملا او میشناسیم، انقلابی است و کاملا معتقد به مبانی انقلاب است، فردی امانت دار و مورداطمینان است. ابلاغ معاونت شورای عالی قضایی به ایشان صادر شد و تا آخر مسئله شورای عالی قضایی ایشان معاون بودند.
در انتخابتان آقازاده بودن ایشان تاثیری داشت؟
نه، شخص خودش اهمیت داشت. ما شناخت شخصی از ایشان داشتیم. البته خب، انتصابش به شهید صدوقی موجب ارزش بود. ولی صفات خودش را ما مورد نظر دادیم و بر اساس قابلیتهای خودش ما انتخاب کردیم.
وقتی شما در دفتر امام با حاج احمدآقا رفت و آمد داشتید، ایشان هم بودند. روحیاتش چطور بود؟ چه میگفتند؟ چه ارتباطی با امام داشتند؟ چه ارتباطی با حاج احمد آقا داشتند؟
با مرحوم حاج احمدآقا خیلی دوست بود. اینها از اول در قم، قبل از انقلاب هم مباحثه بودند. خانمهایشان هم با هم رفت و آمد داشتند. خیلی با هم ارتباط داشتند و صندوق اسرار مرحوم حاج احمدآقا و مورد اطمینان بودند. زمانی هم که امام پاریس بودند، ایشان هم به پاریس رفتند. بعد از انقلاب هم همیشه تهران بود و در دفتر امام بود.
به امام یا حاج احمدآقا مشورت میدادند؟ مورد خاصی سراغ دارید؟
والله اگر مسئلهای میشد، اگر درحدی بود که با ایشان هم مشورت کنند، میکردند.
مورد خاصی سراغ ندارید؟
نه، در نظر ندارم!
در شورای قضایی، ایشان در امور قضایی و اینها دخالت میکردند؟
خیر. مدیریت تشکیلات را اداره میکردند.
نه، مثلا پیش آمده بود در موردی واسطه شوند؟
نه، از این حیث خیلی خوب بود. یعنی هیچوقت در کار دادگاهها و احکام دادگاهها مداخله نمیکرد.
حاجآقا، بالاخره اول انقلاب روحیات انقلابی، فعالیتهای انقلابی و کارهای انقلابی زیاد بود. ایشان با توجه به آن شرایط، اخلاق و رفتارشان چطور بود؟
خیلی ملایم بود. اصلا تندروی نداشت و آدم بسیار معقول و با تدبیری بود و هیچ گونه لغزشی نداشت.
در دوران سیاسی، ایشان در مجمع روحانیون مبارز که شما یکی از موسسانش بودید، چه نقشی داشت؟
عضو مهمیبود.
مثل اینکه اولین جلسه مجلس در منزل ایشان برگزار شده. از آن زمان خاطرهای دارید؟
همیشه آنجا نبود. بعضی وقتها آنجا بود.
ولی مثل اینکه جلسه اول در منزل ایشان برگزار شده. در طول این بیست و چندسال ایشان در مجمع چه نظراتی داشتند؟ نظراتشان چطور بود؟ مواضعشان چطور بود؟
خیلی نظرات خوبی میداد. پیشنهادهای خوبی میکرد. روی نظراتش خیلی دقت میشد. یعنی رویش حساب میشد. یعنی این طور نبود که بگوید و بعد مهمل بیفتد.
چرا این قدر نظراتشان مورد توجه بود؟
برای اینکه آدمیبود که تجربه داشت. هم در یزد و هم در قم و هم در خود انقلاب و سالها همراه حاج احمدآقا بود. تجربیات زیادی در کنار ایشان داشت و از همه چیز اطلاع داشت.
شما در آن هواپیمای پرواز انقلاب تشریف داشتید؟
نه، من روزی که بنا شد بیایند من از امام اجازه گرفتم که به عراق بروم. چون مادر و خانمم نجف بودند. من به نجف رفتم که اینها را بردارم و به ایران بیایم. ده روز گذشت و انقلاب پیروز شد. دیگر با اولین هواپیمایی که بود به تهران آمدیم.
بعدش آقای صدوقی را در تهران دیدید؟
بله! مسلما! چون ما همیشه پیش حاج احمدآقا بودیم و ایشان هم جزو همان دسته بود.
حاج احمد آقا درباره ایشان چه میگفتند؟ پیش آمده بود نکتهای درباره ایشان بگویند؟
نه، نکتهای نبود... چون او محرم بود. محرم اسرار بود و مورد وثوق بود.
کلا در دفتر امام و اینها چقدر روی نظرات ایشان حساب میکردند؟ بیشتر در چه اموری مشورت میدادند؟
در مسائل اقتصادی وارد بودند. در مسائل سیاسی هم تا حدودی نظراتشان بد نبود.
نگرانی ایشان در مورد مسائل سیاسی، اقتصادی و اجتماعی چه بود؟ خصوصا در سالهای اخیر، چه دغدغه و نگرانی ای داشتند؟
آدم توداری بود. خیلی اظهار نمیکرد. آدمینبود که شلوغ کند. ولی خب ایشان مدتی مشاور حقوقی آقای خاتمیبود. معاون پارلمانی بود. بعد که مرحوم آیتالله خاتمیفوت کرد، حضرت امام ابلاغ امامت جمعه به ایشان داد که دیگر به کلی به یزد رفت و بعد از او شورای عالی قضایی دیگر معاونت نداشت! اختیاراتش را به وزیر دادگستری، دکتر حسن حبیبی دادیم.
بعد، وقتی ایشان در یزد بودند، شما به یزد میرفتید و بیایید؟
بله، مفصل. در زمانی که در یزد بود، چه در دوران امام و چه بعد امام، خیلی مدبرانه و حکیمانه عمل میکرد و امام جمعه بود و نماینده ولی فقیه بود. طوری عمل میکرد که همه ازش راضی بودند.
خود شما رابطه داشتید؟ مدیریتشان در استان به چه شکل بود؟
خیلی خوب بود. هم با روحانیت، هم با بازاریها، هم با نیروهای انقلابی و با بسیج... با همه روابط بسیار خوبی داشت.
این یکی-دو سال پیش که در منزلشان را آتش زده بودند و به منزلشان حمله کرده بودند و به مزار آقای خاتمیرنگ پاشیده بودند، واکنش ایشان چه بود؟ در این باره چه میگفتند؟
ناراحت بود. ما هم ناراحت بودیم و فقط اختصاص به او نداشت.
در چند کلمه ایشان را توصیف کنید.
ایشان یک انسان با ارزش، حکیم، مورد وثوق و مورد ثقه و مدیر بسیار خوبی بود و رحمةالله علیه، عاش سعیدا و مات سعیدا و رضوان الله تعالی علیه.
منبع: روزنامه شرق