جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

کواکبیان:نمی شود گفت بعد از حضرت امام دیگر مجلس در راس امور نیست

کد خبر: ۱۹۶۱۷
کواکبیان:نمی شود گفت بعد از حضرت امام دیگر مجلس در راس امور نیست

20آذر ماه روز مجلس و شهادت آیت الله سید حسن مدرس است. پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، جهت تبیین جایگاه مجلس در قانون اساسی و اندیشه حضرت امام خمینی(س) گفتگویی را با مصطفی کواکبیان نماینده مردم سمنان در مجلس شورای اسلامی انجام داده است:

حضرت امام براساس چه بینش و دیدگاه سیاسی مجلس را در رأس امور می دانستند؟

مسئله ی "مجلس در راس امور است" از سه بعد تاریخی ، حقوقی و سیاسی قابل اعتنا هست. با توجه به این که ما یک دوران طولانی از استبداد شاهان ،حکام و شاهزادگان را در این کشور داشتیم و تجربه های فراوانی که حداقل از دوران جنبش مشروطیت تا انقلاب اسلامی در کشور طی شده است امام با آن بینش نافذ و وسیع خودشان می دانستند که اگر مجلسی واقعاً مردمی شکل بگیرد و بر اساس یک انتخابات مردمی و رقابتی نمایندگان ملت برگزیده بشوند قطعاً می تواند جلوی بسیاری از خودخواهی ها ، خودسری ها و دیکتاتوری ها را بگیرد و لذا از این منظر ایشان تاکید داشتند که مجلس در راس امور هست و بر همه نهاد های دیگر تفوّق دارد و حتی ما مجالس فرمایشی و غیر مردم سالارانه هم که قبل از پیروزی انقلاب داشتیم همان ها هم باز در یک برهه هایی وجودش بهتر از عدمش بوده است.

به هر حال از مجالس اول دوران مشروطیت که اولتیماتوم روس ها را نپذیرفت و تا حدودی از منافع ملی کشور دفاع کرد یا مجلسی که در بعد از شهریور 1320 تا کودتای امریکایی 28 مرداد به وجود آمد و یا مجالسی که به هر حال داشتیم در بحث مربوط به دوران هایی که بعضی از نمایندگان نسبتاً مردمی که از حقوق مردم دفاع کردند اینهایی که اساسش هم اساس درستی نبود باز وجودش بهتر از عدمش بود. لذا امام با این بینش همیشه بر جایگاه مجلس تاکید داشتند. از نظر حقوقی هم به هر حال در قانون اساسی درست هست که ما نهاد های رسمی دیگری هم داریم اما مجموعه ی اختیارات مجلس - نه تک تک نمایندگان بلکه اختیارات نهاد پارلمان - در قانون اساسی از اختیارات دو قوه ی دیگر بیشتر است. یعنی درست است که رئیس جمهور بعد از مقام رهبری بالاترین مقام رسمی کشور است اما این بحث مقام رسمی کشور هست اما نهاد پارلمان اختیاراتی که دارد در رای اعتمادی که به وزرا می دهد، در استیضاح از وزرا، حتی استیضاح از رئیس جمهور، یا حتی رای عدم اعتماد به خود رئیس جمهور که در قانون اساسی پیش بینی شده است. اینها غیر از جنبه نظارت که بر عملکرد وزارت خانه ها وجود دارد و غیر از آن جنبه ای که در بحث قانون و قانون اساسی برای مجلس پیش بینی شده خود همین تایید کابینه و رای اعتماد به وزرا یک قدرت حقوقی بالایی هست که در قانون اساسی پیش بینی شده و حضرت امام یک نیم نگاهی به این بحث هم در مورد جایگاه حقوقی مجلس داشتند. بحث سوم هم بحث جایگاه سیاسی مجلس هست که امام می فرمودند که مجلس فراهم آمده از الله اکبر های مردم هست ، عصاره ی فضائل ملت هست. این تعابیر یعنی این که مجموعه مردم به صورت فشرده و کوچک شده در پارلمان تبلور پیدا می کنند و لذا مجلس یعنی ملت. این که امام فرمودند مجلس در راس امور است یعنی ملت در راس امور است به یک تعبیری دیگر یعنی قانون در راس امور است. یعنی هم حاکمیت قانون که مجلس باید بزرگترین پاسدار قانون باشد و هم از جنبه نظارت بر اجرای قوانین و هم از جهت اینکه تبلور اراده ملی در مجلس حضور دارد و مشاهده می شود امام از این منظر تاکید داشتند که مجلس باید باشد.

به هر حال برای جلوگیری از استبداد و برای اینکه اراده ملی تحقق پیدا کند با توجه به آن تجربه ی تاریخی و برای این که ما بدانیم نهاد پارلمان در کشور یک نهاد برتری هست امام این مسئله را مطرح کرده و هر کسی هم که مدعی
پیروی از خط امام هست باید این نکته را که مجلس در راس امور بوده است بپذیرد و نادیده نگیرد. بعد از بازنگری قانون اساسی هم این مسئله هست که از اختیارات ریاست جمهوری حتی کاسته شد چون بحث تنظیم روابط سه قوه به
رهبری سپرده شد. درست است که بحث نخست وزیری اختیاراتش در ریاست جمهوری جمع شد، اما بالاخره همان کابینه را باز مجلس تعیین می کند لذا نمی شود گفت بعد از حضرت امام این مسئله تفاوت پیدا کرده و دیگر مجلس در راس امور نیست بلکه بعد از آن در قانون اساسی کاملا مشخص هست که نهاد پارلمان کاملاً برتری دارد و من اعتقادم این است که سیستم حکومتی ما کاملا ریاستی نیست بلکه نیمه پارلمانی و نیمه ریاستی است.

در شرایط فعلی فکر می کنید که مجلس در راس امور هست یا این که از سخنان حضرت امام فاصله گرفته است؟

ممکن است یک کسانی بالاخره بگویند مجلس در راس امور نیست و بعضی از عملکرد های مجلس هم مثلاً در جهت این مسئله باشد و مجلس از خودش ناتوانی هایی را بروز بدهد از جمله این مسئله ممکن است از سوی رئیس جمهور مطرح بشود که این به جایگاه خود مجلسیان مربوط است.

مقام معظم رهبری هم در شرایط کنونی، مجلس را در راس امور می دانند و تاکید دارند که همان گونه که امام فرمودند مجلس در راس امور است و خود قوه قضائیه هم این مسئله را تاکید داشتند و دستگاه اجرایی هم عملاً پذیرفتند که مجلس در راس امور هست حالا ممکن است یک عده ای هم شعار دیگری بدهند اما بحث ما این است که عملکرد خود مجلس باید طوری باشد که این شبهه را ایجاد نکند که مجلس در راس امور نیست یعنی حرمت امام زاده را باید متولی نگه دارد. نظم و انظباط دقیق در بین نمایندگان و دقت بر مصوباتی که دارند و دقت بر اجرای مصوباتی که به تصویب رسانیدند و تعامل مثبت با دستگاه های دیگر همراه با نظارت دقیق و موشکافانه نسبت به عملکرد دستگاه های اجرایی این ها همه می تواند زمینه هایی ایجاد بکند که در افکار عمومی نشان دهنده این باشد که مجلس می تواند در راس امور باشد. به عنوان مثال همان مصوبه مربوط به مقامات سیاسی را نمی بایست اول به گونه ای عمل بکند که شبهه ای که یک عده به دنبال حقوق دائم العمر هستند ایجاد شود. خوشبختانه مجلس این مصوبه را تصحیح کرد و اصل تبصره ماده81 را هم به کلی حذف کرد خوب این ها هست که مجلس را در راس امور می نشاند ، وگرنه با یک جمله نمی شود گفت هست یا نیست عملکرد خود مجلس نشان می دهد که چه قدر در راس امور است. یکی از دلایلی که در مورد سوال از رئیس جمهور بعضی دوستان اصرار داشتند همین اثبات همین موضوع که بر اساس اصول قانون اساسی به وظیفه قانونی خودشان باید عمل بکنند و رهبری هم تاکید کردند و استیضاح حق مجلس است و تاکید کردند که وظایف مجلس را باید خودشان عمل کنند و رهبری هم در این مسئله دخالتی ندارند و خود نمایندگان باید به وظیفه قانونی خودشان عمل بکنند. من فکر می کنم که ما به صورت کلی نمی توانیم قضاوت کنیم که الآن مجلس در راس امور نیست ولی برای اینکه در جنبه اثباتی بیشتر این مسئله جلوه پیدا بکند منوط به عملکرد دقیق تر خود مجلس است.

فضای حاکم بر مجلس هشتم را چگونه ارزیابی می کنید ؟

دولت چه دولت فعلی باشد چه دولت های قبلی فرقی نمی کند به هر حال دنبال منویات خودشان هستند مجلس هست که باید از حقوق قانونی خودش دفاع کند و آنجایی که واقعا تعامل مثبت و منطقی هست باید تعامل بکند ولی آنجایی که می خواهند چیزی بر مجلس تحمیل کنند اصلاً دنبال این موضوع نباشد.
اردیبهشت ماه سال جاری که آقای احمدی نژاد چند روزی را سر کارش حاضر نشد خیلی از نمایندگان مجلس بعدش برخوردشان در خصوص دولت متفاوت شد. قبلش یک مقدار زیادی احساس می کردند که مثلا خیلی نباید از دولت انتقاد بکنند یا پیگیر حقوق باشند. اما بعد این فضا بیشتر به دنبال حقوق خودشان بر اساس اصول قانون اساسی بیشتر هستند.

بعد از گذشت هشت دوره از مجلس به کدام یک از این دوره های مجلس نمره قبولی می دهید ؟
من در یک مصاحبه دیگر هم گفتم من فکر می کنم که مجلس اول یک مجلس خوب و مطلوبی بود ولی مجالس بعد مقداری از جایگاه خودش یه مقداری تنزل کردند. البته در مجالس بعدی هم مجلس پنجم از الگوی مجالس قبلی و بعدی بهتر بود. من معتقدم که اگر بخواهم نمره گذاری بکنم مجلس اول بعد مجلس پنجم بعد مجالس دیگر. مجلس ششم هم جدا از یک سری کارهای افراطی که در مجلس ششم صورت گرفت که کاش صورت نمی گرفت مجلسی بود که مناسب تر از مثلاً مجلس چهارم بود. مجلس هشتم هم بهتر از مجلس هفتم بوده است.

شما در مناظره ای در دانشگاه شهید بهشتی فرموده بودید اگر نظام پارلمانی با همه پیش شرط هایی که مطرح کردیم تحقق پیدا کند بهتر از نظام ریاستی است در این زمینه توضیح بدهید.

پیش مقدمه نظام پارلمانی نظام حزبی است و انتخابات حزبی هست. نظام حزبی حاصل احزاب است و پیش مقدمه آزادی احزاب تاکید بر آزادی بیان است. نظام پارلمانی هیچ مغایرتی با نظام ولایت فقیه ندارد. اگر این پیش مقدمه هایش را بخواهیم باید حتما قانون احزاب و قانون انتخابات اصلاح شود البته بعد از اصلاح قانون اساسی برای پارلمانی شدن نظام پارلمانی هم داشته باشیم. ما معتقد نیستیم که در جمهوری اسلامی یک حزب وجود دارد بلکه معتقد هستیم که بر اساس اصل 26 قانون اساسی احزاب متکثر و متعدد می توانند در نظام جمهوری اسلامی وجود داشته باشد.

https://mail.google.com/mail/images/cleardot.gif

انتهای پیام

دیدگاه شما