جماران | آخرین اخبار ایران و جهان، سیاست، اقتصاد و اندیشه

نوردیده امام-ویژه نامه سی و سومین سالگرد شهادت سید مصطفی خمینی-۷

وقتی اسم سید مصطفی آمد

خاطرات آیت الله سید محمود قوچانی

کد خبر: ۱۵۷۴۵
وقتی اسم سید مصطفی آمد

آیت الله سید محمود قوچانی فرزند حاج شیخ عباس قوچانی از علمای معروف نجف در فقه،اصول،فلسفه،اخلاق،سیر و سلوک و عرفان است.وی از سالهای 1341 و 42 شمسی با حضرت امام خمینی آشنا شده و پدر وی حاج شیخ عباس قوچانی از دوستان حاج آقا مصطفی خمینی بوده است.این دوستی در زمان هجرت حضرت امام خمینی به نجف ادامه یافت و بدین سبب او خاطرات بسیاری از حضرت امام خمینی و فرزندان ایشان دارد که بخشهایی از آن درکتاب خاطرات نجف منتشر شده است.
سابقه آشنایی شما با حاج آقا مصطفی به قم برمی گردد یا به همان دوران حضورتان در نجف؟
اولین دیدار و ملاقات من با حاج آقا مصطفی به سال ها پیش از واقع سال 1343 باز می گردد. ایشان سفری به نجف داشت و به منزل مرحوم حاج نصرالله خلخالی وارد شده بود که آنجا یک دید و بازدید خیلی صوری انجام گرفت.
دیدار دوم ما موقعی صورت گرفت که من و ابوی مدتی بعد از آزادی امام در سال 1343 و اقامت ایشان در قم در سفری به آن شهر وارد شدیم وحاج آقا مصطفی بر اثر ارتباط و تماس اولیه با مرحم ابوی از ایشان خوشش آمد و لذا آن یک هفته ای که در قم بودیم ایشان هر شب به منزل ما می آمد و با مرحوم ابوی صحبت می کرد.این انس در آنجا تا اندازه زیادی برقرار شد و پس از آن که ایشان در خدمت امام به نجف آمد ّآن علاقه وارتباط اجمالی که درقم برقرار شده بود ادامه یافت و خیلی پایدار ماند.مرحوم ابوی شب های پنج شنبه در منزل روضه داشتند و حاج آقا مصطفی تقریبا هر هفته به آنجا تشریف می آورد.
گفته می شود که بسیاری از شخصیت هایی هم که در خفا وابسته رژیم پهلوی بودند سعی داشتند از طریق ایشان به امام نزدیک شوند،در واقع می خواستند ایشان وسیله دیدار آن شخصیت ها با امام را فراهم آورد،اگر در این رابطه مطلبی دارید بفرمایید؟
من به این موضوع به صورت اجمالی اشاره می کنم چون آن شخصیت ها از بین رفته اند و نمی خواهم یاد بدی از آنها بشود.بله،بودند شخصیت هایی که مایل بودند به محضر امام برسند گاهی هم به انواع روش ها پیش امام می آمدند اما رفتار امام عجیب بود.نمی دانم امام چه چیزی در پیشانی آن ها می خواند که مطلقا کمترین توجه و اعتنایی به آن ها نمی کردند.فردی بود که شدیدا مخالف دولت ایران بود. این موضوع می توانست نقطه اشتراک آن فرد با امام باشد اما از این که او به دامن بعثی ها افتاده بود امام توجه و اعتنایی به آن فرد نداشت.این فرد حتی بعد از انقلاب هم به ایران آمد و خدمت امام رسید اما امام به ایشان بی اعتنا و بی توجه بودند. آن فرد وقتی دید این جا موقعیت برایش خوب نیست دوباره به عراق رفت و همان جا ماندگار شد.
حاج آقا مصطفی خیلی اهل مسافرت بودند و سفری هم به لبنان داشتند.نمی دانید علت سفر ایشان به لبنان چه بود؟
علت مسافرت ایشان به لبنان را اجمالا اطلاع دارم.البته من در خدمتشان نبودم و خصوصیات آن چنانی از ایشان در ذهنم نیست ولی می دانم که ایشان مسافرت های زیادی را به صورت پیاده به کربلا داشت و هر کس در خدمت ایشان قرار گرفت از کمالات اخلاقی و از لطافت روحی ایشان لذت می برد.ایشان خیلی به این مساله ملزم بود و علی رغم آن جثه بزرگی که داشت پیاده رفتن به کربلا را خیلی مشتاقانه انجام می داد.
گفته می شود که ایشان خیلی اهل شوخی و مزاح بودند،از تجملات به دور و آدم خیلی راحتی بودند و هرجا که پیدا می کردند همان جا استراحت می نمودند؟
خیلی بی آلایش بود،عبا را تا می کرد زیر سرش می گذاشت و می خوابید.درویش به تمام معنی و به معنای واقعی. ایشان از نظر رفتاری،سادگی و بی آلایشی واقعا فوق العاده بود. دوستان ایشان داستان هایی تعریف کرده اند.
حاج آقا خواهش می کنم در رابطه با ویژگی ها و مراتب علمی و خصوصیات اخلاقی حاج آقا مصطفی و نیز نقشی که ایشان در نهضت و قیام امام داشتند توضیحاتی بفرمایید؟
مرحوم آیت الله حاج آقا مصطفی- رضوان الله تعالی علیه- از ویژگی های گوناگونی برخوردار بود. واقعا در بسیاری از مسائل باید از ایشان به عنوان یک نابغه یاد کرد.در همان سنین لطیف جوانی اش بحمد الله از یک مقامات علمی فوق العاده ای برخوردار بود.در مسائل و علوم مختلف روحیه کنجکاوی داشت و جدا از فقه،فلسفه،اصول کلام و عرفان هرجا که احتمال می داد فردی از مقربین پروردگار و اولیاء خدا زندگی می کند فورا به دنبال او می رفت و در این زمینه به این مساله توجه نمی کرد که آقازاده است و خودش از علمای بزرگ و دارای مدارک و مدارج علمی است. می رفت تا شاید مطلب و علم جدید یا کمال بیشتری برای خودش کسب کند و احیانا اگر آن فرد جلساتی داشت شاید خود حاج آقا مصطفی محور آن مجالس قرار می گرفت.
ایشان با کسانی که از روحیه معنوی برخوردار بودند فوق العاده مانوس می شد و اولین یا دومین فرد در جلسات درس و بحث امام بود.او جزو کسانی بود که در درس امام اشکال می کردند،خیلی هم میدان می گرفت و با خود امام در بعضی از مسائل بگومگو می کرد.این موضوع طبیعی است. وقتی در جلسه درسی اشکال می کنند خود استاد و مدرس اشکال را قبول ندارد. به یاد دارم که حاج آقا مصطفی بر اساس ایده فکری خودش،در جلسه درس امام،مطلبی را یکی - دو بار اشکال گرفت و پیگیری کرد.سرانجام حضرت امام رو به ایشان کرد و گفت:من از شما انتظار نداشتم که این طور حرف ها را بزنی و ایشان هم در جواب با امام یک شوخی همان جا کرد. به هر حال،وی از مستشکلین پایه دار و استخوان دار درس امام بود.خودش هم در نجف درس خارج داشت و شاگردان زیادی در جلسه درسش حاضر می شدند. غیر از بحث اصول،تفسیر خوبی را در آنجا تدریس می کرد که مقداری از آنها هم به چاپ رسیده باشد.
در مسائل اجتماعی به هر کجا که می رفت،الحمدلله از ایشان استقبال فوق العاده ای می شد. با اینکه احیانا آن جلسات از جهت خط فکری هم خیلی با ایشان و با امام همراه نبودند،اما به خاطر لطافت روحی حاج آقا مصطفی از او استقبال فوق العاده ای می کردند و به ایشان علاقه مند بودند. یادم می آید یک بار برای دیدن شخصی به منزل یکی از علمای بزرگ نجف رفته بود. صاحب منزل خط فکری امام را نداشت اما از ابعاد دیگر از جمله مسائل عرفانی و روحانی به امام علاقه مند بود. ایشان رو کرد به حاج آقا مصطفی و گفت که عرض ارادت و سلام من را خدمت آقا برسانید و خیلی با جدیت گفت که ما ارادتمند آقا هستیم.حاج آقا مصطفی هم در جواب گفت:تولی به تنهایی کفایت نمی کند تبری هم لازم است. این مساله برای صاحب مجلس مقداری ترش و تلخ بود.
درباره رابطه امام و حاج اقا مصطفی صحبت بفرمایید؟
حاج آقا مصطفی علاقه عجیبی خدمت امام داشت،به غیر از ارتباط پدر و پسری،از جهات دیگرش هم همین بود که حتی خیلی شاخص می شد. در دورانی که همسر امام در تابستان بعضی از سال ها برای دیدار با اقوام و نیز عدم تحمل گرمای نجف به ایران می آمد،حضرت امام در منزل تنها بودند. در این ایام حاج آقا مصطفی سعی می کرد اکثر یا همه وقتش را در خدمت امام بگذارند که تنهایی بر امام تاثیر زیادی نگذارد. ایشان روزی برای ما از حضرت امام مطلبی را {به مزاح}نقل کرد و گفت که حضرت امام فرمودند:زندگی بی زن خیلی مشکل است ولیکن همین یکی هم نصفش زیادی است.
حاج آقا درباره نحوه برخورد و رفتار حاج آقا مصطفی با حاج احمد آقا و نحوه احترام دو برادر به هم ،اگر مطلبی دارید بفرمایید؟
عرض کنم تا زمانی که مرحوم حاج آقا مصطفی در قید حیات بود خدا رحمت کند مرحوم حاج احمد آقا در اداره بیرونی و تشکیلات امام حضور نداشت و توجه زیادی هم نمی کرد و بیشتر در دنبال درس و بحث و کارهای طلبگی اش بود.وقتی حاج آقا مصطفی به لقا الله رفت لازم بود.در کنار امام کسی از نزدیکان و از نزدیکترین هایشان باشد که دیگر حاج احمد آقا در خدمت امام قرار می گرفت و محرم و صندوق اسرار امام شد و ایشان را حتی یک لحظه تنها نگذاشت.در همه امور و مسائل و مشورت ها و آنچه که لازم بود در کنار امام بود.
یعنی ایشان آن نقش را به نحو احسن به عهده گرفتند؟
الحمدلله بله.با این همه حاج آقا مصطفی شخصیت کم نظیری بود، در تمام مسائل فکری وغیر فکری در خدمت امام بود.امام هم به ایشان علاقه عجیبی داشتند و تعبیرشان این بود که مصطفی امید اسلام یا آینده است.
حاج آقا خواهشمند است خاطرات خودتان را درباره شهادت حاج آقا مصطفی بیان فرمایید؟
بله.عرض کنم من همیشه صبح ها بعد از نماز صبح به حرم مشرف می شدم.عرض سلام می کردم،زیارتی می خواندم و بر می گشتم. در راه بازگشت از حرم صبحانه ای برای بچه ها تهیه می کردم و به منزل می آمدم. بچه ها صبحانه را می خوردند و به مدرسه می رفتند من هم به دنبال درس و کارهای دیگرم می رفتم. برنامه معمولم این بود. در یکی از صبح ها وارد مغازه ای شده بودم تا برای صبحانه پنیر تهیه کنم،آقا سید حسین،آقازاده مرحوم حاج آقا مصطفی را دیدم که به سرعت داشت می رفت.ایشان تا چشمش به من خورد سریع پیش من آمد و گفت:پول همراهت هست؟خیلی با اضطراب گفتم که آره،مگر چه خبر شده است؟گفت:پدرم حالش به هم خورده و در بیمارستان است. آن سوی کوچه هم خانمی عبور می کرد که با آقا سید حسین بود.احساس کردم خانم حضرت امام است که به او بی بی می گفتند.من دست کردم در جیبم و پنج دیناری به ایشان دادم.ایشان هم به طرف بازار رفت تا تاکسی سوار شود و به بیمارستان برود.
من نان و پنیر برای صبحانه تهیه کردم و به منزل آمدم.دلم شور می زد.نتوانستم صبحانه را در منزل باشم. به خانواده گفتم:شما بچه ها را راه بینداز من رفتم.به سرعت خودم را به سربازار رساندم. آنجا یکی از دوستان را دیدم با او یک تاکسی گرفتیم و به طرف بیمارستان رفتیم.در حیاط بیمارستان وقتی خواستم از تاکسی پیاده شوم حاج احمد آقا را دیدم که دردرون یک ماشین سواری نشسته است. ایشان تا من را دید یک مرتبه دو دستی زد توی سرش و گفت:آقای قوچانی داداشم مرد.من تا آن لحظه به هم خوردن حال حاج آقا مصطفی را شنیده قبودم اما دیگر نمی دانستم چه خبر است. ناگهان منقلب شدم. حاج احمد آقا هم حالش منقلب بود و نمی شد با ایشان صحبت کرد. مضطرب و نگران از این و آن پرس و جو کردم که ببینم چه خبر است. ناگهان دیدم که آقای سید محمود دعایی دارد می آید.به استقبال ایشان رفتم و گفتم:چه خبر شده،حاج آقا مصطفی کجاست؟گفت:جنازه حاج آقا آنجاست.ایشان به اصطلاح از بالاسر جنازه می آمد و خیلی هم مضطرب بود. از ایشان جدا شدم و به داخل رفتم که ببینم چه خبر است. علی رغم اینکه ماموران حق نداشتند به کسی اجازه ورد بدهند به من اجازه دادند و من بالاسر جنازه رفتم.دستمالی روی چهره مبارک حاج آقا مصطفی بود.آن را برداشتم و دیدم که سه جا در پیشانی ایشان لکه های سیاه و کبود آشکار است،تمام کرده و حیاتی در کار نیست. خیلی مضطرب شدم. در برگشت به چند نفری برخوردم که همه شان از عناصری بودند که شدیدا علیه امام حرکت می کردند و سخت مخالف امام بودند. یکی از آن ها- که حالا مرده و نمی خواهم نامش را ببرم- گویا پیش از رسیدن والده مرحوم حاج آقا مصطفی خودش را به بیمارستان رسانده بود وقتی والده حاج آقا مصطفی به همراه حسین آقا به بیمارستان رسیده بودند این فرد جلو رفته و گفته حاج خانم فوت حاج آقا مصطفی را تسلیت عرض می کنم. این جمله را هنگامی گفته بود که حاج خانم هنوز از مرگ فرزندش خبر نداشت. ببینید آثار دشمنی ها در این موقعیت ها ظهور پیدا می کند. والده حاج آقا مصطفی تا خبر فوت ایشان را شنیده بود اصلا طاقت نیاورده،سرجایش نشسته بود و از ماشین پیاده نشده بود.آن فرد این فکر را نکرده بودکه دادن چنین خبری ممکن است خدای ناکرده برای آن مادر خطرناک باشد. یکی دیگر از آنها او نیز مرده که خودش را از مراجع آینده می دید و در قم هم به نیمچه مرجعیتی رسید،در همان اوضاع رو کرد به حاج علی خلخالی و گفت: حاج علی سوار شو برویم منزل امام.این در حالی بود که این آقا در طول چهارده -پانزده سال یک بار هم به منزل امام نرفته بود.بنده خدا آقای خلخالی که با تمام علمای نجف ارتباط داشت سوار ماشین شد. من فکری به ذهنم رسید و خودم را به کنار ماشین رساندم.شیشه اتومبیل پایین بود. با حاج علی خلخالی با تشر و تندی فوق العاده ای صحبت کردم به گونه ای که یادم نمی آید در عمرم با کسی این گونه صحبت کرده باشم.گفتم:حاج علی،گوش کن!حق نداری یک کلمه پهلوی امام لب باز کنی.یا نباید بروی یا اگر رفتی حق نداری یک کلمه حرف بزنی. این حرف ها را عمدا به آقای خلخالی گفتم تا آن آقا حساب کار خودش را بکند و حرف هایی را که در بیمارستان به والده حاج آقا مصطفی زدند به امام نزند.البته بعد ها شنیدم که آن ها منزل امام نرفتند.
لطفا ادامه خاطره را بفرمایید؟
افراد زیادی می آمدند،نگاهی می کردند و می رفتند. اما من نتوانستم از جنازه دل بکنم و همان جا ماندم. آقای دعایی،از چهره های مخلص و خدمتگزار،هم مانده بود.مقدمات کار را برای خروج جنازه از بیمارستان انجام دادیم و گواهی دفن و غیره را گرفتیم و قرار شد ایشان را به کربلا حرکت دهیم و پس از زیارت دادن مراقد مطهر حضرت امام حسین (ع)و ابوالفضل العباس (س)دوباره به نجف برگردانیم و فردا در نجف مراسم تشییع انجام شود.
در منزل امام چه خبر بود؟
خوب،افراد زیادی خدمت امام رفته و در منزل ایشان نشسته بودند. مرحوم آقای عباس خاتم این را نقل می کرد. ایشان بود،آقای میرزا حبیب الله اراکی- پدر زن آقای خاتم- که از علاقه مندان به امام بود و علمای دیگر و بزرگان رفته بودند محضر امام.حاج احمد آقا هم وضعیت خاصی داشت.ایشان در حیاط منزل مدام قدم می زد. خیلی خدمت امام نمی رفت چون می ترسید از او اشکی و گریه ای ظهور کند و امام از چهره او به اخبار بد پی ببرند.لذا پایین ایستاده بود. مرتب از بیمارستان خبر می گرفت.حضرت امام هم مکرر از آقایان استعلام خبر می کردند.خوب،آقایان هم هیچ کدام به خودشان جرات و اجازه نمی دادند به امام عرض کنند که مثلا حاج آقا مصطفی تمام کرده است.می گفتند قرار است ایشان را به بغداد ببرند،پزشکان می گویند حال ایشان مناسب نیست و لازم است به بغداد انتقال یابد. یکی دو ساعت به همین روال گذشته بود و نهایتا امام خبردار شده بودند.
عکس العمل امام پس از شنیدن خبر فوت حاج آقا مصطفی چه بود؟
امام وقتی خبر را متوجه شدند از آن زمان تا آخر یک قطره اشک از چشم ایشان در فوت حاج آقا مصطفی ریخته نشد. این را خانواده ما و والده ودیگران که با خانم امام در رفت و آمد بودند نقل می کردند که همسر امام به ایشان گفته بود آقا مصیبت بزرگی است و من درک می کنم که چقدر در روحیه و روان شما تاثیر گذاشته،تنهایی به اتاق بروید و اشک بریزید.اشک ریختن آدم را سبک می کند و باعث می شود که به قلب فشار نیاید.
حاج آقا،درباره نحوه تشییع جنازه حاج آقا مصطفی هم صحبت بفرمایید؟
حدود ظهر،جنازه آماده حرکت به سمت کربلا شد.ماشین های زیادی همراه ،نزدیکی های عصر برای زیارت حرمین آوردند و هر دو حرم را طواف دادند.دوباره به سمت نجف به راه افتادیم و بعد از نماز مغرب و عشاءحدود یک یا یک ساعت و نیم بعد از غروب به نجف رسیدیم.جنازه را به اصطلاح در جامعة النجف همان مدرسه علمیه ای که مرحوم آقای کلانتر ساخته بود و در دور شهر قرار داشت- گذاشتند که فردا از آنجا تشییع شود.
از جامعة النجف به سمت منزل امام آمدیم. اولین زیارت من پس از فوت حاج آقا مصطفی بود. وارد شدم دیدم که منزل،حیاط و اتاق پر از جمعیت است و علما و غیر علما همه نشسته اند.امام چهار زانو نشسته بودند و طبق معمول سرشان پایین بود و برخی از خطبای محترم عرب روضه ای می خواندند.روضه هایی که دل سنگ را آب می کرد،روضه های دلخراش و جریان حضرت ابراهیم و حضرت اسماعیل و ذبح ایشان و شهادت علی اکبر را می خواندند.مجلس یک پارچه ضجه بود.کنار دیوار حیاط رو به سمت امام ایستادم و منظره را زیر نظر داشتم. منقلب بودم و بی اختیار باران اشک می ریختم.جمعیت و مجلس همچنان منقلب بودند اما حضرت امام آن روضه ها را گوش می کردند ولی یک قطره اشک نمی ریختند.
من امام را در مجالس روضه خوانی دیگر دیده بودم،به مجرد این که روضه ای مثل روضه حضرت زهرا(س)شروع می شد تمام وجودایشان می لرزید و تکان می خورد و اشک هایشان سرازیر می شد اما آنجا یک قطره اشک نریختند.همه اهل مجلس از روحیه ایشان در تعجب مانده بودند که ایشان چه کوهی است و چگونه غم از دست دادن عزیزی چون حاج آقا مصطفی راتحمل می کنند.در همان مجلس بود که ناگهان ماذنه شروع کرد به اعلام کردن جریان فوت حاج آقا مصطفی و اینکه فردا صبح از فلان جا و در فلان ساعت مراسم تشییع جنازه شروع خواهد شد.وقتی اسم سید مصطفی خمینی آمد ناگهان دیدم که امام یک مرتبه فشاری به خودشان آوردند و چهره شان را تغییر دادند اما گذرا بود. امام سپس به سمت اندورنی رفتند،مردم هم متفرق شدند. بنا بود جنازه فردا صبح از جامعة النجف تشییع شود اما امام فرمودند نه،راه را دور نکنید و مردم را به زحمت نیندازیدلذا جنازه را به مسجدی که در وسط شهر بود و فاصله زیادی با حرم و صحن نداشت آوردند و گفتند که از آنجا تشییع می شود.
فردا صبح به مسجد رفتیم و دیدم که امام تشریف آورده و در مسجد نشسته اند و منتظرند تا مراسم تشییع انجام گیرد.متعارف هم همین بود.چون نزدیکترین شخص به متوفی حضرت امام بودند.همه علما،شخصیت ها و مراجع آمدند.مسوولان اداری از جمله استاندار کربلا هم آمدند.حضرت امام حدود بیست دقیقه نشستند و بعد بلند شدند و رفتند که هم در تشییع شرکت کرده باشند و هم اینکه شبه تشکری از حاضرین بشود.بالاخره مراسم کفن و دفن انجام گرفت.
برگزاری مجالس ختم
پس از خاکسپاری جنازه حاج آقا مصطفی مجالس ختم برگزار شد.رسم متعارف این بود که ابتدا اولیاء متوفی به مدت سه روز مجلس ختمی می گذاشتند،بعد از آن علما و شخصیت ها و مراجع دیگر مجلس ختم برگزار می کردند. باتوجه به شخصیتی که حاج آقا مصطفی در نجف داشت متعارف این بود که حداقل بایستی چهل روز ختم ها ادامه می یافت ودرس ها تعطیل می شد.مراجع بزرگ مجالس ختم شان را برگزار کردند امام هم نمی توانستند به آن ها بگویند که مجلس ختم نگیرید. پس از پایان مجالس ختم مراجع،امام فرمودند که ختم کافی است و برای مدرسین حوزه هم پیام فرستادند که درس هایتان را شروع کنید.
حدود ده روز از فوت حاج آقا مصطفی گذشته بود که امام به عنوان اولین فرد درسشان را شروع کردند. ایشان دراولین جلسه پس از فوت حاج آقا مصطفی روی منبر نشستند و بدین مضمون فرمودند:بسم الله الرحمن الرحیم خداوند را الطافی است ...گاهی الطاف خفیه اش را شامل بندگان می فرماید و بندگان زیر پوشش الطاف خفیه به مسائل مهمی از نظر مقامات معنوی وغیر می رسند.
حقا هم از نظر ظاهر و حسابگری فوت حاج آقا مصطفی این طور بود،یعنی حق تعالی در واقع یک گوهر گرانبهایی را از حضرت امام و جامعه اسلامی گرفت و در برابر آن انقلاب و حکومت اسلامی را-که از آمال و آرزوهای بزرگ امام بود-به ایشان کرامت کرد. خوب،طبیعی است که سیر طبیعی را لازم دارد.
برای مرحوم حاج آقا مصطفی علاوه بر نجف اشرف در بسیاری از شهرستان ها و شاید برخی کشورها هم ختم های مفصلی برگزار شد.یکی از آن کشورها که مراسم ختم خیلی با شدت در آن برگزار شد ایران بود و به واسطه آن ختم ها خواه ناخواه مردم به هیجان و حرکت در می آمدند و خود آن هیجان ها و حرکت ها و یا برخوردها و تظاهرات ها پیامدهایی در پی داشت.رژیم طاغوت به برخورد با حرکت های مردمی می پرداخت و مردم به دنباله آن برخود حرکت دیگری به راه می انداختند.مجموع این حرکت ها و راه پیمایی ها و نیز هوشیاری کامل امام که به موقع اطلاعیه و اعلامیه صادر می کردند و سخنرانی هایی انجام می دادند به ثمر رسیدن انقلاب را سبب شد،اما خوب مسائل این گونه اقتضاء می کرد.بعداز قرار داد 1975 الجزایر بین ایران و عراق،رژیم بغداد تعهد داده بود که از حرکت ها و مسائل سیاسی امام پیشگیری کند. به دنبال فوت حاج آقا مصطفی و ارسال پیام ها و اطلاعیه هایی از سوی امام،ابتدا از حضرت امام درخواست کرد که از صدور و ارسال این اطلاعیه خود داری کنند،امام هم نپذیرفتند و فرمودند که من به وظایف خودم عمل می کنم لذا آن ها از اینکه بتوانند وجود حضرت امام را در عراق تحمل کنند عذر خواهی کردند و گفتند که شما جای دیگری را انتخاب کنید.لذا ایشان حرکت کردند و در نتیجه در پاریس اقامت کردند و از آنجا هم الحمد لله مساله انقلاب به وجود آمد. واقعا حاج آقا مصطفی گوهر گرانبهایی بود که از حضرت امام و اسلام گرفته شد و در مقابل خداوند آن الطاف خفیه اش را با وفور و شدت به امام و جامعه اسلامی عنایت کرد.

انتهای پیام

دیدگاه شما