- ضمن تشکر خلاصهای از آشناییتان با مرحوم حاج احمدآقا بیان بفرمایید
- از آغاز نهضت که در خدمت امام بودهام، ارتباط ما بیشتر با حاج آقا مصطفی بوده و با ایشان رفت و آمد و در ارتباط با مسائل نهضت از نزدیک همکاری داشتیم. آن موقع احمدآقا بخاطر شرایط سنی حضور محسوس نداشت. تابستان سال 46 که ایشان به نجف مشرف شدند با باهم آشنا شدیم و این آشنایی به رفاقتی دیرپا و صمیمانهای تبدیل شد. به میهمانی ایشان میرفتیم ایشان هم به مادر سفارش میکردند و غذای اضافی پخت میکردند ما هم با غذا را به کنار شط کوفه میبردیم و در ضمن اُنس و دوستی صرف میکردیم.ضلع سوم این رفاقت مرحوم حاج اصغر آقای طاهری کنی بود که از دوستان خیلی صمیمی بود و ارادت ویژهای به حضرت امام و رفاقت خاصی هم با حاج احمدآقا داشت. رفاقت دیرینه مان ازآن زمان شروع و به تناوب در قبل از انقلاب ادامه پیدا کرد، تا پس از انقلاب که بشکل بسیار جدیتر و نزدیکتر دنبال شد.البته قبل از آن هم گاهی اوقات به منزل ایشان در قم امانتی را میبردم؛ هرچند که شخصاً همدیگر را ندیدیم.ارتباط جدی کاری و نزدیک ما به دوران بعد از پیروزی انقلاب و حضورمان در دفتر امام برمیگردد.
نقش احمدآقا قبل از پیروزی انقلاب را چگونه بررسی می کنید؟
بنظرم این نقش را باید در دو مرحله بررسی کرد. قبل و بعد از شهادت حاج آقا مصطفی.
قبل از شهادت برادر گرامیشان نقش کم رنگتری در ارتباط با مسائل سیاسی داشتندو حضورشان نامحسوس بود. پس از شهادت حاج آقا مصطفی، حضور ایشان پر رنگتر و همراهیاش با حضرت امام پیوستهتر و آشکارتر میشود. طبعاً چه در آن دوره و چه در دوره پس از انقلاب شاهدیم که حاج احمدآقا به مانند سایه از امام منفک نشد. همواره با همه وجود در خدمت امام و راه امام قرار داشت. هم از نظر حفاظت شخصی و هم از نظر صیانت از شخصیت امام نقش اول را ایفا کرد.
- احمدآقا غیر از آنکه فرزند امام بود، دارای شخصیت مستقلی در عرصه انقلاب بود. سوال اینجاست که در خصوص جایگاه این شخصیت چه ضرورتی وجود دارد که پس از سالها در مورد آن برای نسل جوان تبیین صورت بگیرد؟
- حاج احمدآقا برگردن نظام و انقلاب حق دارد. در کمک و همراهی به امام نقش موثری ایفا کرد، همانطوری که همسر امام قابل احترام است. همراهی صمیمانه و زحمات بسیاری که همسر حضرت امام در مسیر مبارزات حضرت امام متحمل شد، طبعاً حق بزرگی برگردن همه پیدا میکند. حاج احمدآقا بواسطه نقش مهم و سرنوشت ساز در کنار امام و برای تحقق آرمانهای آن حضرت ایفا کرد،بنابر این در امتداد شخصیت ایشان حق بزرگی به گردن همه پیروان و دوستان امام دارد. پس هم بخاطر حقی که برگردن ما دارد و هم بخاطر شحصیت ارزشمندی که داشت منهای انتسابش به حضرت امام، قابل ستایش است. شخصیتی که همه عمرش را صرف اسلام و دین خدا کرد قابل ستایش و قابل بزرگداشت است و این وظیفه ما است که یاد و نام مرحوم حاج احمدآقا را همواره زنده نگهداریم.
- یکی از القابی که به حاج احمدآقا داده شده که بحق مورد توجه همگان هم قرار گرفته "امین امام بودن" ایشان است. فکر میکنید چرا چنین لقبی به ایشان داده شده و مصادیق آنرا بیان فرمایید.
- به همان دلیلی که گفته شده که ایشان هیچوقت برای خودش در کنار امام شأنی و خواستهای قائل نبود با همه وجود در خدمت امام و تحقق خواستههای ایشان بود. اینکه هیچوقت نخواست از پرتو فرزندی امام برای خودش کوچکترین شأن و شخصیتی قائل شود؛ این یعنی امانتداری. امتیاز و رانتی از جامعه و نظام نگرفت، مثل امام ساده زندگی کرد و مثل او از دنیا رفت. چرا چنین لقبی برای احمدآقا شایسته نباشد؟! انسانی که با همه وجود، امانتدار راه و خواستههای امام بود و حتی بعد از رحلت امام براستی و درستی امانت این فرزندی امام و امتداد راه و خط امام و میراث امام را با همه وجود حفظ کرد. نقش ایشان در شام رحلت حضرت امام است را در نظر بگیرد و همچنین روزهای پس از رحلت امام که چقدر مدبرانه بود...
- اشاره به مسئله انتخاب رهبری و شکلگیری و تشکیل مجلس خبرگان و تثبیت رهبری دارید؟
- بله مسئله تثبیت رهبری بعد از کمتر از 24 ساعت اتفاق افتاد. آن شب در شام رحلت حضرت امام دو نگرانی کشنده برای همه وجود داشت. یکی از دست دادن امام و دیگر اینکه فردای منهای امام چه اتفاقی خواهد افتاد. حاج احمدآقا نقش و تدبیر اول را در فاصله دوره کوتاه انتقال داشت که این عظمت تاریخی انقلاب به بهترین وجه ممکن انجام و حفظ شد. نقطه عطفی بود چراکه دشمنان امید بسته بودند که نظام آسیب ببیند وسقوط کند. معتقدم خبرنگارانی که برای اطلاعرسانی مراسم تشییع پیکر حضرت امام آمده بودند، برای اطلاعرسانی و مخابره بزرگترین تشیع جنازه تاریخ نیامده بودند بلکه میخواستند تشییع جنازه نظام را مخابره کنند. ولی بخواست خدا بزرگترین تشییع جنازه تاریخ مخابره شد. و آرزوی دشمن نقش بر آب شد .
تدبیر احمدآقا در رسیدن به نقطه ثبات و تثبیت رهبری بسیار نقش آفرین بود، نقشی که احمدآقا تا زمانی که زنده بود ایفا کرد این بود که از رهبری حمایت بی دریغ داشت و با همه وجود از مقام معظم رهبری در کلمات، وصیتنامه و نوشتههای فراوانی که از ایشان باقی مانده حمایت کرد. باید گفت که حاج احمدآقا این امانت الهی و میراث الهی امام را که متجلی درنظام و ولایت فقیه بود بخوبی پس از رحلت امام صیانت و حفاظت کرد. به مانند همان نقشی که در زمان حیات امام برای خود امام و در محضر ایشان داشت، در غیاب ظاهری ایشان هم همان نقش را ایفا کرد. بنابر این میتوان گفت که احمدآقا امینترین انسان برای امام ومیراث امام بود.
- دونکته در مورد احمدآقا برای معرفی به نسل جوان باید مورد بررسی قرار بگیرد؛ یکی مبحث شخصیت ایشان و دیگری نقش ایشان در انقلاب و نهضت، که هرکدام بحث مفصل و جداگانه است. شخصیت ایشان بگونهای بود که توانسته این نقش را در انقلاب و برای امام ایفا کند. با توجه به شناختی که از مرحوم حاج احمدآقا دارید شخصیت ایشان را چقدر متأثر از امام میدانید. و بفرمایید که مصادیق آن چیست که این تأثیرگذاری موجب شد که ایشان در رفتارها و کردار خودش واقعاً هیچچیز را بجز امام نبیند. یعنی ارتباط پدری و فرزندی بعنوان یک عامل فرعی تبدیل بشود ؟
- اصل برآن است که ایشان انسان با تقوایی بود. با تقوایی که از دنیا و مظاهر دنیا هم وارسته بود. این امتیاز برجستهای و حقیقت انکارناپذیر است. ایشان انسانی خداترس بود. یادم است روزی با حالت خاصی آیفون زد و رفتم خدمت ایشان، گفت دلم میخواهد این آیه را برای من بنویسی. (منظور با خط خوش بنویسم). تا آن زمان من به این آیه توجه نداشتم. «نبی عبادی بانی انا الغفورالرحیم و....» کلمه نبی عبادی که خبر بده به بندگان من، که من غفور و رحیم هستم و در عین حال .... احساس کردم که احمدآقا با همه وجود این آیه را لمس میکند وبه باور حقیقی نسبت به این آیه رسیده است.
هم به غفاریت و رحمانیت خدا، و هم به عذاب خداوند متعال ایمان حقیقی پیدا کرده است. با این نگاهی که نسبت به آخرت، به خدا و به زندگی داشت طبیعی بود که برای ایشان مظاهر دنیای مادی هیچ جاذبهای نداشته باشد. که البته بیشترین تأثیرپذیری از خود امام است. همانگونه که اشاره کردید فرزندی امام یک مسئله و شاگرد عملی امام بودن هم مسئله اصلیتر از هر مسئله دیگری بود. واقعاً حاج احمدآقا اهل امام بود. شاگرد واقعی امام در مقام عمل بود.
- من در دفتر امام بعنوان دریافتکننده و رساننده انواع هدایا و نذورات و وجوهات شرعی برای امام بودم. بنظرم در تاریخ برای هیچ مرجعی تا این اندازه وجوهات شرعیه و هدیه و نذر نیامد.و در تاریخ برای هیچ مرجعی اینقدر اموال بعنوان بیتالمال در اختیارش قرار نگرفت. آنچه که اکنون در بنیاد مستضعفان ، بنیاد شهید، بنیاد پانزده خرداد، کمیته امداد و نهادهای دیگر است در اختیار ایشان قرارداشت.اموال طاغوتیان و املاک مصادره شده ، کاخهای شاه در اختیار ایشان بود. برای یک لحطه نیم نگاه و اعتنایی هم به اینها نکرد. بیتالمال و وجوهات شرعی که جای خود دارد. رفت و در خانه محقر جماران در یک خانه عادی سکنی گزید.آنچه که بعنوان نذرو هدیه بنام شخص امام رسید هیچ تغییری در زندگی امام ایجاد نکرد. همان غذا، همان لباس و همان سادگی که در همه دوران عمرش داشت، همانگونه ادامه داد. سرانجام با آنکه در اوج بود در خانه استیجاری زندگی کرد و در همانجا هم از دنیا رفت.نسخه منطبق با اصل این قضیه حاج احمدآقا بود. با همه امکاناتی که در اختیارش بود هیچوقت از آنها استفاده نکرد "حبالدنیا رأس کل خطیه" همه گرفتاریهای انسان بخاطر دلبستگی به دنیا است.
مهمترین امتیاز امام و حاج احمدآقا این بود که من سرسوزنی دلبستگی به دنیا در وجود این پدر و پسر ندیدم.و برعکس به هرشکلی از دنیا فرار میکردند.
- حاج آقا بیاد خاطره شما افتادم که نقل کردید مرحوم آیتالله پسندیده در یکی از خانههای بنیاد شهید انقلاب اسلامی زندگی میکرده و حاج احمدآقا اصرار زیادی داشته تا ایشان را در نزد خود نگهداری کرده و هرچه زودتر آن منزل استیجاری دولتی را تحویل بدهد....
- بله؛ خانهای از بنیاد شهید قبل از دوره ما، در اختیار آقای پسندیده قرار گرفته بود. حاج احمدآقا (تأثر شدید مصاحبه شوند) انگار میدانست که باید چیزی به گردن خودش باقی نگذارد. لذا گفت که آقای پسندیده را در نزد خودش نگه میدارد. نگهداری از آقای پسندیده و تأمین نظر ایشان کار بسیار سختی بود. مخصوصاً برای حاج احمدآقا که خودش هم از نظر جسمی در وضعیت خوبی نبود. شرایط خاص آقای پسندیده بخصوص کمحوصلگی ایشان در دوران پیری باعث میشد نگهداری از ایشان سخت باشد. اما احمدآقا مرحوم پسندیده را در منزل خودش نگهداری کرد، تا آن خانه بیتالمال آزاد بشود. نگران بود که پس از فوت آقای پسندیده کسی مدعی تصاحب آن خانه بشود. که البته بعدها دیدیم که پیشبینی و عملکرد احمدآقا صحیح بود و متاسفانه مقاومتهایی در خصوص در اختیار گذاشتن آن ملک صورت گرفت اما نهایتاً با جدیت و پی گیری حاج احمد آقا تحویل بنیاد شهید شد.
- در رابطه با نقش ایشان در کنار امام به نظر میرسد امامی که مراتب عملی بالایی را گذراندند از فردی نه به عنوان فرزندشان بلکه بعنوان مشاور از ایشان تحلیل و مشاوره میگیرند. احمدآقا در کوران حوادث بودند و اما سنشان کم بود و جوان محسوب میشدند. در حالی که میبینیم مشاورت ایشان در رفتن حضرت امام به پاریس مشاوره صحیحی بوده و آثار و برکاتش هم بعدها مشخص شد. حاج احمدآقا در آن مقطع هم تحلیل و دیدگاه درستی درباره مسائل سیاسی داشتند؛ فکر میکنید حاج احمدآقا چه جوهرهای در وجودشان داشتند که اینقدر خوب میتوانستند مسائل را تحلیل کنند و حضرت امام برچه اساسی اینگونه به احمدآقا اطمینان میکرد تا در مسائل مشورت بگیرند؟
- اینکه حضرت امام از مشورت کسی استفاده کند امری طبیعی است. همانگونه که پیامبراکرم از مشورت مشاوران خود استفاده میکرد. حاج احمدآقا به واسطه تقوایی که داشت و تشخیص درستی که از آن برخوردار بود شایسته این مشاورت بود. تقوا که در فرد حاکم باشد، تشخیص در مسائل مهم و سرنوشتساز تا حد زیادی متقن از آب در میآید. ضمن آنکه احمدآقا فردی تیزهوش بود. از شاگردی امام بهره برد کسی که سالها با نابغه عصر خود سروکار داشته باشد غیر این توقع نمیرود. تعامل فکری با حضرت امام ایشان را فوقالعاده رشد داد. احمدآقا در مسائل سیاسی یک مجتهد بود از قدرت فکری و تحلیلی بالایی برخوردار بود اما اینها دلیل نمیشود که خواستهای از خواستههای خودش را بر امام تحمیل میکرد.
قدرت فکر و نبوغ امام فراتر از این بود طبعاً احمدآقا هم میدانست که امام کسی نیست. که خواست خودش را بر امام تحمیل کند. با همه نبوغش در طول امام و در سایه امام حرکت میکرد.
- احمدآقا بواسطه دوراندیشی اش دوست داشته که اندیشه امام زنده بماند و به تبع آن برای حفظ و نشر آثار امام و جلوگیری از تحریف آنها در سالیان بعد قدم بزرگی برداشت و نسبت به جمعآوری و تدوین آثار امام همت گماشت نظر شما در این رابطه چیست؟
- نقطه شروع جمعآوری اسناد از آنجا آغاز شد که روزانه دهها استفتا از امام صورت میگرفت که ما معمولاً آنها را برای قم میفرستادیم و دفتر استفتاء در قم جواب مینوشتند سپس خدمت حضرت امام تقدیم می کردیم و ایشان هم نگاه و اصلاح میکردند و من مُهر میکردم. این افتخار را داشتم بیش از میلیون بار با مهر امام روی استفتائات و قبضهای وجوه شرعیه را ممهور کنم معمولاً آقای رسولی ورق میزد و من هم مهر میکردم.
- گویا خاطرهای هم در این زمینه دارید؟
- بله؛ گاهی وقتها حاج احمدآقا میایستاد و نگاه میکرد که ما چقدر در انجام این کار سرعت عمل پیدا کردیم. مهارت خاصی در سرعت کار پیدا کردیم. چون تعداد استفتاء و قبوض هم زیاد بود نیاز به این سرعت در کار بود. حاج احمدآقا دو بار به من گفت که امام فرمود: دیدید فلانی ( منظور بنده و آقای رسولی) را که با چه سرعتی مهر میزنند. یعنی منظره برای خود حضرت امام هم جالب بود، ما همیشه در حضور امام مُهر میکردیم در طول این ده سال، الا یک روز در روزهای آخر در بیمارستان که حال امام مساعد نبود.
از وقتی این استفتائات را برای افراد سوالکننده میفرستادیم به ذهن آمد که خوب است از این استفتائات کپی نگهداریم. پیشنهاد خرید دستگاه کپی را به حاج احمدآقا دادیم که خیلی استقبال نکرد که از پول بیتالمال دستگاه فتوکپی برای دفتر امام تهیه شود.خودم نامهای با آرم مجله پاسدار اسلام و بعنوان مدیرمسوول آن به وزارت بازرگانی نوشتم و دو دستگاه خریداری کردم که یکی برای دفتر مجله و یکی هم برای دفتر امام شد. از آن بهبعد هر مطلبی که امام ذیل آن را امضاء کرده و یا در کنار نامه چیزی مینوشتند از آن فتوکپی تهیه میکردیم. کم کم چند سال بعد هزاران نسخه از این کپیها جمع شد. برخی از این استفتائات را برای مجله اسلام انتخاب میکردیم احمدآقا هم ملاحظاتی در انتخاب و چاپ این استفتائات داشت . یعنی هرچه که در مجله پاسدار اسلام به چاپ میرسید با نظر حاج احمدآقا بود.
پس از جمع شدن تعداد بسیاری از این استفتائات مرحوم آقای فاکر از حاج احمدآقا اجازه گرفت و ایشان هم دستور داد که یک نسخه از آنها را تکثیر کنیم. ما این کار را انجام دادیم و به آقای فاکر دادیم که آن چند جلد کتاب از استفتائات حضرت امام چاپ شد. از دیگر دستنوشته های امام هم یک نسخه کپی گرفته می شد. به هرحال نقطه شروع از آنجا بود و تدریجاً این آثار پراکنده توسط حاج احمدآقا جمعآوری شده و منتهی شد به فعالیت این مجموعه؛ بعد نامه حضرت امام به حاج احمدآقا نوشته شد که به تأسیس مؤسسه نشر آثار امام منتهی شد.
- رابطه احمدآقا با احزاب و گروهها چگونه بود؟ آیا آن زمان هم افرادی که در دفتر امام بودند گرایش خاصی هم داشتند؟
- بطور طبیعی هرکس برای خودش ممکن است گرایش خاصی داشته باشد که طبیعی هم هست. بله؛ در دفتر امام هم هرکدام از افراد دارای گرایش خاصی بودند. گاهی وقتها احمدآقا شوخی میکرد و میگفت که مثلاً من هروقت فلانکس را میبینم یاد فلانی یا فلان حزب یا گروه میافتم. به من هم میگفت هروقت شما را میبینم یاد حزبالله لبنان و هر وقت حزبالله لبنان را می بینم یاد شما میافتم . ضبعه پررنگتر ارتباطات من با بیرون از دفتر در ارتباط با حزبالله لبنان و پیگیری مسائل آنها از جمله اجازات، استجازات، وجوهات شرعیه و ملاقاتها بود.
- گویا زمینه دیدار شهید عماد مغنیه با حضرت امام هم از جانب شما بوده...؟
بله نمونه اش این دیدار بود. شهید عماد مغنیه و سیدحسننصرالله از جمله کسانی بودند که برای آنها کارت تهیه کرده و برای دستبوسی حضرت امام بردم. یا مثلاً یکبار مسئله استثنائی اتفاق افتاد که بینظیر بود. وقتی ملاقاتها تمام میشد امام میرفت و دیگر نمیشد که بیایند و ملاقات دیگری داشته باشند. یکبار جمعی از لبنانیها میخواستند خدمت حضرت امام برسند در ترافیک گیر کردند؛ تا به ملاقات برسند ملاقات تمام شد. بسیار بسیار ناراحت بودند. پانزده شعبان هم بود که دیگر ملاقاتها تمام میشد و تا بعد از ماه رمضان امام ملاقاتی نداشتند. خلاصه خدمت حضرت امام عرض کردیم و ایشان بعداز ظهر بصورت فوقالعاده و برای دومینبار مجدداً آمدند و ملاقات صورت گرفت و حُسن آن هم برای ملاقاتکنندهها این بود که این ملاقات خصوصی انجام شد که یک مسئله ماندگار و تاریخی برای آنها شد.
در مورد موضوع گرایش در دفتر به هر شکل هرکدام از ماها گرایشی داشتیم. عمدتا شامل همه هم بود؛ هرکسی دارای گرایشی بود اما مرحوم حاج احمدآقا همواره نگاهش در مقام عمل منطبق با نگاه حضرت امام فراجناحی بود.طوری عمل میکرد که کانالهای متعددی برای ارتباط، با همه گروههای داخل نظام در دفتر حضور داشته باشند. اما هیچوقت فعالیت های دفترحزبی و گروهی نبود. همه گرایشها در چارچوب نظام، انقلاب و پیوند مستحکم با امام بودند. گرایش خاصی در احمدآقا وجود نداشت. گاهی وقتها احمدآقا که نزدیک به امام بود چوب ناحقی بخاطر جایگاه خودش میخورد. دیدگاه امام بود که مثلاً باید فلان کار بشود این ارتباط باشد یا نباشد؛ در حالی که بیرون فکر میکنند این دایره خارج از مدار خواست امام بوده! یادم است مقالاتی از حاج احمدآقا گرفتم و در چندین شماره مجله پاسدار اسلام بچاب رساندم اول از ایشان خواستم که مصاحبه از ایشان بگیرم که فرمودند مینویسند. بخشی از آن مسائل را ایشان در آن مقالات توضیح دادهاند. تلاش و نگاه احمدآقا در بحث احزاب و گروهها این بود که آنها در چارچوب خط امام حرکت کنند.
سالهای خوب و خاطره انگیزی بود. به قول حاجاحمدآقا که میگفت : تو جزء چند نفر انگشت شماری هستی که هر زمانی بخواهید میتوانید خدمت امام برسید. در آن ده سال کیف حاوی نامهها ، گزارش ها و .... را همیشه من خدمت حضرت امام میبردم. تنها کیفی که در این مدت خدمت امام برده میشد و برمیگشت آن کیفی بود که دست من بود. ده سال و در هرسال بیش از سیصد بار این کیف خدمت امام میرفت و برمیگشت.
- احمدآقا گنجینه اسرار انقلاب لقب گرفتند. علت اطلاق به نظر شما چه بوده و اگر بخواهیم اکنون این واژه را واکاوی کنیم برچه مواردی باید تمرکز کنیم؟
- هیچکس به اندازه ایشان در جریان همه امور و مسائل مربوط به حضرت امام در طول نهضت و انقلاب مخصوصاً پس از شهادت حاجآقامصطفی نبود. هیچکس به اندازه ایشان مماس با مسائل مربوط به حضرت امام نبود. هیچکس به اندازه ایشان نسبت به مسائل مربوط به امام آگاه نبود. در مسائل اساسی دفتر نقش اول را احمد آقا داشت. گاهی وقتها نوشته میشود فلانکس رییس دفتر امام بود که خلاف واقع است اگرهم کسی قرار بود رییس دفتر باشد احمدآقا بود. خود احمدآقا هم ادعای ریاست نداشت. و هیچوقت هم اعمال ریاست نکرد. بنابراین تعبیر رییس دفتر امام، در زمان حضرت امام تعبیر درستی نیست.
- اهتمام ویژهای به خانوادههای شهدا و ایثارگران و جانبازان داشت درست است؟
دقیقاً؛ مخصوصاً پس از ارتحال حضرت امام، بلااستثناء ما هر برنامهای در بهشتزهرا داشتیم ، حتی یکبارهم ایشان نشد که در جمع ما حاضر نشود. در دهه فجر و هفته دفاع مقدس (روز شهادت و ایثار) بلااستثناء سخنران ما حاجاحمدآقا بود. خیلی اهل سخنرانی نبود، اما علقهاش به شهدا به مانند امام بود. آنچه مربوط به شهدا میشد، سرسوزنی استنکاف نداشت. امام هم برای خانواده شهدا تا آخر عمر استثتاء قائل بود. عین همین قضیه در مورد حاج احمدآقا هم صدق میکرد. هر برنامهای که در حسینیه جماران داشتیم و از ایشان دعوت میکردیم هیچ موردی را یاد ندارم که ایشان جواب منفی داده باشد.
- مصداقی هم در این زمینه دارید مطرح بفرمایید.
بارها وبارها به من گفت رحیمیان کاری برای من پیدا کن که برای این خانواده شهدا انجام بدهم. گفتم آقا شما که بهترین کارها را دارید انجام میدهید. همه وزانت، شکوه و ارزش این مراسم به آن است که شما در آن شرکت کرده و سخنرانی میکنید.دیگر ما چه توقعی داریم؟! گفت نه اینها مرا اشباع نمیکند. من میخواهم یک کار ملموس برای خانواده شهید انجام بدهم. میگفت دلم میخواهد بروم نزد خانواده شهدا (تأثر شدید مصاحبه شونده) مثلاً جارو بکشم. یک کار اینجوری به من بگو. زمینهای را فراهم کن که من بروم خدمت بلاواسطه برای خانواده شهید و یا فرزندان شهید انجام بدهم. من خیلی فکر کردم و چندین پیشنهاد دادم، که ایشان میگفت این آنی نیست که من میخواهم! میگفت: خیر این منظور من نیست! منظورش همانی بود که نمیشد! و از نظر ما امکان پذیر نبود. اخلاص، تواضع و عشق فوق العادهای نسبت به شهدا و خانواده شهدا در ایشان همواره مشاهده کردم.
- درسالهایی که حضرت امام در قید حیات بودند جریانی که جرأت رویارویی با حضرت امام را نداشت آمدند و بهگونهای القا کردند که احمدآقا در اواخر عمر حضرت امام تمام تصمیمات را شخصاً میگرفته و حضرت امام تحتتأثیر مستقیم احمدآقا بوده نظر شما چیست؟
- تعبد ایشان نسبت به امام و پیروی ایشان مثال زدنی است. عرض شد که امامی که ما میشناسیم آن امامی نیست که کسی بخواهد اورا بازی دهد و کسی بخواهد برای او چیزی دیکته کند. این یک توهین به شخص امام است. توطئه علیه شخص امام محسوب میشود. مرحوم حاج احمد آقا صددرصد در چارچوب تشخیص نهایی و نظر حضرت امام عمل می کرد .نمونه بارز آن مسئله آقای منتظری بود. حاج احمدآقا با همه وجود تلاش میکرد قضیه به آنجا منتهی نشود. همان طور که امام هم همین تلاش را میکرد. یادم میآید برنامهای را تنظیم کردم که من، آقای طاهری اصفهانی، شیخ عباسعلی روحانی و آقای کروبی برای آخرین بار نزد آقای منتظری برویم و صحبت کنیم و چهارنفره صحبتهای جدی با آقای منتظری داشته باشیم که بتوانیم متقاعدش کنیم از آن مسیر برگردد، ولی با متشنج شدن جلسه بخاطر عصبانیت تند یکی از این آقایان نتیجه ای حاصل نشد. یادم هست که حاج احمدآقا کلی با بنده دعوا کرد، وقتی متوجه شده که ما به آنجا رفتیم. میگفت شاید کسی تصور کند که من ترا فرستادم و مثلاً ممکن است اینگونه تلقی شود که من میخواستم نقش بازی کنم. من به ایشان پاسخ دادم رابطه من با آقای منتظری خیلی طولانی تر از
شما است.
احمدآقا اجتناب داشت از اینکه چنین تصوری بشود که ایشان در این قضایا نقش مثبت یا منفی دارد ایفا میکند. خودش هم مراقبت داشت. معمولاً افرادی مثل احمدآقا که در جایگاهی رفیع و در کنار بزرگی مانند امام قرار میگیرند کسانی که میخواهند به آن بزرگ تعرض کنند وجرأت آن کار را ندارند، دنبال دیوار کوتاهتر میگردند تا عقدهگشایی کنند. احمدآقا در خیلی مواقع چوب ناحق خورد. خدا رحمتش کند خیلی صبور بود. تا زمانی که ایشان در قید حیات بود ما هرهفته باهم نشست های دوستانهای در جماران داشتیم. خداوند فرزندان ایشان را هم حفظ کند و امیدوارم آنها هم همان راه حاجاحمدآقا را طی کنند و نگران هستم که نکند خدایی ناکرده بیت حضرت امام خرج گرایشهای جناحی شود فرقی برای من ندارد چه این جناح، چه آن جناح. منتسبین به امام نباید خرج افراد و گروهها شوند. فقط باید خرج امام شوند.آنوقت در معرض نفی و اثباتهایی که جناحها دنبال آن هستند نخواهند شد. بیت امام باید همواره شان فراجناحی خودش را حفظ کند و در عینحال در چارچوب اصول خط امام باشد. انشاالله .