رجایی می گفت دوست دارم با تمام آرزو در راه انسان ها بمیرم

شهید رجایی بسیار تابع فرمایشات امام بود و در برابر ایشان بسیار خاضع بود.

به مناسبت فرارسیدن بیست و هشتمین سالگرد فاجعه‌ی تروریستی هشتم شهریور و انفجار دفتر نخست‌وزیری به دست منافقان و شهادت رییس‌جمهور محمدعلی رجایی با سرکار خانم عاتقه صدیقی - همسر شهید رجایی- به گفت‌وگو نشستیم تا او روایت کند چگونه بودن این بزرگ مرد را.

گرچه به سختی خبرنگاران را به حضور می پذیرد و این سالها کمتر، تن به مصاحبه داده است ولی نام امام و جماران، سخت ترین آدمها را هم چه خوب، نرم می کند. گله مند است از بی اخلاقی های سیاسی زمانه و در پس گفت و شنودش بارها به دنبال جملات و واژه هایی می گردد تا به قول خودش به مدد و یاری آنها، امر به معروفی هم کرده باشد.

خود را اینگونه معرفی می کند: در سال 1322 در یک خانواده مذهبی در شهر قزوین متولد شدم و در سن 18 سالگی به عقد شهید رجایی در آمدم و از سال 49 به همراهی همسر پرداخته و وارد عرصه مبارزه با رژیم ستمشاهی شدم .از سال 53 و پس از دستگیری شهید رجایی در کنار مبارزات با مدرسه فرهنگی رفاه همکاری کردم.

به دوران پیروزی انقلاب می رسد و دوران کوتاه پیروزی انقلاب تا شهادت را برایمان دوره می کند.

از دختران شهید که هر دو راه پدر را رفته و معلم شده اند و تنها پسرشان می گوید: بچه ها هرسه در جریان مسائل سیاسی روز هستند ولی همیشه از حضور در عرصه فعالیتهای سیاسی اجتناب کرده اند و کمال الدین فرزند کوچکمان است که کار آزاد را پیگیری کرده است.

به گفته وی، پس از شهادت شهید رجایی به پیشنهاد دوستانی که از سوابق مبارزاتی من اطلاع داشتند وارد مجلس شدم و 10 سال به عنوان نماینده منتخب مردم در مجلس حضور داشتم.

می گوید، بد نیست مردم یادشان بیاید که برای مجلس چهارم هم کاندیدا ولی رد صلاحیت شدم. در آن زمان احساس می کردم که ارزش های انقلاب به دلیل برخی دیدگاهها ممکن است دچار آسیب شود، که این انتقادها زمینه رد صلاحیتم شد.

از

او درباره این روزهایش می پرسم، بی مقدمه می گوید این روزها نگرانم، آرزوی من این بوده و هست که دیدگاهها و بینش روشن حضرت امام از مسیر خود خارج نشود. به اعتقاد من حضرت امام نعمتی پیامبرگونه بود که خداوند پس از 14 قرن به بشریت عطا نمود و احکام حکومتی و نوع حکومت داری حضرت امام، نوع نادری است.

وی دوباره پرداختن و به عرصه آوردن دیدگاهها و نظرات حضرت امام به صورتی جامع، شفاف و توجه به شان نزول آنها را در زمان حاضر را ضروری توصیف می کند و با ابراز نگرانی ادامه می دهد: متاسفانه برخی انحرافات در حال اتفاق افتادن است و کسانی این روزها دم از پیروی از ولایت فقیه می زنند که در زمان امام بیشترین مخالفتها را با امام می کردند.

مقدمه را تمام می کند و به سراغ موضوع و سوال اصلی می رود سالگرد شهادت شهید رجایی است، توصیف ویژگی ها و منش و روش سیاسی او شاید بهترین امر به معروف باشد.

عاتقه صدیقی در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، درباره مشخصه ها و ویژگی های اخلاقی شهید رجایی با بیان اینکه رفتار، اعمال و کردار شهید رجایی ریشه در میزان توحید ایشان داشته است، گفت: همانگونه که پیامبر (ص) تاکبد داشته اند، شهید رجایی به گونه ایی روی خود کار کرده بود که هیچ دو روزش شبیه هم و یکسان نبود که همه این ها نشان دهنده میزان تقوای ایشان بود؛ چرا که تقوا سبب می شود که انسان به عمل صالح دست پیدا کند.

وی افزود: شهید رجایی از ابتدا که راه خود را انتخاب کرده بود و دستورالعمل های اسلام را اجرایی می کرد، به محتوای اسلام هم توجه ویژه ایی داشت و به اندیشیدن در تمام مواردی که لازمه رشد و تعالی انسان است توجه می کرد؛ اندیشیدنی که بر اساس روایات، ارزش یک ساعت آن معادل چندین سال عبادت است.

صدیقی خاطرنشان کرد: اندیشیدن و بررسی نقاط ضعف و قوت کار سبب شده بود تا شهید رجایی بتواند خود را در مواردی که لازم می دید، تصحیح کند و بر این اساس توانسته بود از صفت های طبیعی به خصلت های خود تربیتی برسد.

رجایی خاطرنشان کرد: بر اساس نظام و سنت الهی، انسان در هر راهی که قدم می گذارد، راه جدیدی در همان مسیر برای او باز می شود و چون شهید رجایی راه حق را طی می کرد و در مسیر خودسازی جلو و عقب نمی کرد، توانست در طول 47 سال عمر خود که زیاد هم طولانی هم نبود به بالاترین و بیشترین کمالات انسانی به بهترین شکل آن، دست یابد.

وی افزود: شهید رجایی روی کلیه ابعاد شخصیتی خود کار می کرد به عنوان مثال، زمانیکه در سن 28 سالگی به خواستگاری من آمد، مطرح کرد که مقداری عصبانی است که این مشخصه به دلیل شرایط سخت و دوران کودکی در ایشان ایجاد شده بود؛ ولی در طول زمان تلاش کرده بود، این ویژگی را از خود دور کند که در این زمینه موفق هم شد، به گونه ای که من، در طول بیست سالی که با ایشان زندگی کردم، این عصبانیت را به صورت آشکار در ایشان ندیدم چراکه خشم خود را فرو می نشاند.

همسر شهید رجایی با اشاره به مشخصه ها و سایر کمالات اخلاقی ایشان، گفت: ایشان به خوبی به حرف های دیگران گوش می سپرد و سپس جواب های عمیقی ارائه می کرد و من هیچگاه از ایشان سفسطه و یا طفره رفتن و ارائه جواب های بی ربط ندیدم.

شهید رجایی شخصیتی همه جانبه گر بود

وی افزود: شهید رجایی شخصیتی همه جانبه گر بود و وقتی تصمیمی می گرفت در تصمیم خود مصمم بود و باقی می ماند و از فریب، توهین، نیرنگ، دغل بازی و عوام فریبی به شدت بیزار بود و خواستار رشد انسانها و جامعه بود و در هر کجا و هر پستی که قرار داشت به صورتی ساختگی برخورد نمی کرد.

به گفته وی، ایشان به جایی رسیده بود که مردم را با تمام وجود دوست می داشت مگر اینکه از بنده ای خلاف بزرگی می دید که در این حالت هم در نهایت از آن فرد فاصله می گرفت و اینگونه نبود که از آن فرد نفرتی به دل بگیرد.

صدیقی با اشاره به مشکلات و درگیری های موجود در زندان های زمان شاه با منافقین، گفت: شهید رجایی هم همانند سایرین با این مشکلات مواجه بود، ایشان اوایل از منافقین در داخل زندان دلخور بود، اما بعدا خود را تصحیح کرده بود و به این نتیجه رسیده بود که نباید به این ها خیلی سخت گرفته شود و باید با گروهی از آنها که مغرض نیستند و فقط تحت تاثیر سایرین اند، راه آمد، تا از این طریق روی آنها اثر مثبت گذاشت و این در حالی بود که این افراد رجایی را در زندان خیلی اذیت کرده بودند؛ به گونه ایی که شهید رجایی می گفتند، شما همیشه از ما می پرسید، ساواک در زندان با شما چه کرد و هیچ وقت نپرسیدید منافقین در زندان با شما چه کردند؟

وی عنوان کرد: این دو گروه در دو بعد ایدئولوژی و نحوه رعایت احکام با یکدیگر مشکلاتی داشتند و به عنوان مثال منافقین بچه مسلمان ها را در زندان بایکوت می کردند و یا اینکه با جاسوسی، ساواک را به جان آنها می انداختند.

همسر شهید رجایی با بیان اینکه اخلاق شهید رجایی در زندان به گونه ای بود که حتی به زندانبانان و مامورین ساده زندان به صورت پنهانی کمک درسی ارائه می کرد، گفت: زمانیکه شهید رجایی در بازداشتگاه کمیته شهربانی بود، بازجویی ایشان دو سال طول کشید که در طول این دو سال، فقط سه مرتبه و در هر بار 10 دقیقه با ایشان ملاقات داشتیم. در اولین ملاقات برای ایشان آب میوه برده بودیم و ایشان به دلیل اینکه نمی دانستند به ملاقات می روند یا شکنجه، در ابتدا اوضاع روحی خوبی نداشتند و مضطرب به نظر می رسیدند؛ ولی علیرغم این حالت، وقتی به ایشان آب میوه تعارف کردیم، گفتند اول به این آقایان تعارف کنید. در واقع ایشان اول حواسشان به اصول اخلاقی در ارتباط با مامورینی بود که ما را می پاییدند که این نشان دهنده نهایت انسانیت یک مسلمان است.

وی افزود: حضرت رسول (ص) نیز درباره فردی که خاکستر بر سرشان می ریخت با تشخیص اینکه این فرد زمینه هدایت دارد، در زمان بیماری وی به دیدن این فرد می روند.

دوست دارم با تمام آرزو در راه انسان ها بمیرم

صدیقی با بیان اینکه شهید رجایی بر این باور بود که بشر در طول تاریخ خدمات زیادی ارائه کرده است و ما نباید اینقدر خود بزرگ بین باشیم و نوبت ماست که به بشریت خدمت کنیم، گفت: شهید رجایی خواهان سعادت بشر بود و در شعری که در زندان برای من سروده بود عنوان کرده بود، دوست دارم با تمام آرزو در راه انسان ها بمیرم.

او خود را برای مردم می خواست و نه مردم را برای خودش

وی با تاکید بر اینکه شهید رجایی خود را برای مردم می خواست، گفت: ایشان مردم را برای خودش نمی خواست و به چشم ابزاری به مردم نگاه نمی کرد، بلکه انسان را موجودی شریف و مخلوقی که خداوند از خلق آن به خود تبارک الله و احسن الخالقین گفته می دید، مگر اینکه این انسان چیز دیگری می شد و به اسلام و بشریت ظلم می کرد.

همسر شهید رجایی ادامه داد: شهید رجایی بندگان خدا را دوست داشت و از روی ترحم به آنها خدمت نمی کرد، بلکه از روی اینکه انسان شایسته خدمت کردن است، به انسان ها خدمت می کرد.

وی با بیان اینکه شهید رجایی، دروغ را گناه بسیار بزرگی می دانست و از امیرالمومنین (ع) آموخته بود که دروغ کلید همه فسادهاست، گفت: شهید رجایی معتقد بود که با فساد نمی توان فساد را از بین برد.

وی با بیان اینکه رو راست بودن با مردم از دیگر مشخصه های ایشان بوده است، عنوان کرد: به عنوان مثال وقتی در زمان جنگ که مشکل خالی شدن سیلوهای گندم پیش آمده بود، ایشان پیشنهاد کرده بودند که باید این مساله را با مردم مطرح کنیم تا مردم با ما همکاری کنند، چرا که مردم را صاحب انقلاب می دانست و معتقد بود اگر مسائل را صادقانه با مردم مطرح کنیم، آنها نیز به ما اعتماد کرده و با ما همکاری می کنند و در واقع بین خود و مردم هیچ فاصله ای نمی دید.

شهید رجایی روحیه قیم مابانه نداشت

به گفته وی، شهید رجایی روحیه قیم مابانه نداشت تا بخواهد آقایی کند و از این آقایی لذت ببرد بلکه از خدمت کردن به مردم لذت می برد.

همسر شهید رجایی در ادامه با اشاره به دوران مسئولیت شهید رجایی و رعایت موازین اخلاقی در در تصمیم گیری های سیاسی ایشان، گفت: به یاد دارم، زمانی را که بنی صدر به پشتوانه رای بالای مردم مغرور تر شده بود و به دلیل اینکه شهید رجایی مدرک دکتری نداشت، ایشان را کمتر از خود می دانست و می گفت شهید رجایی شایسته مقام نخست وزیری نیست.

وی افزود: در واقع معیارهای بنی صدر مادی و معیارهای شهید رجایی معنوی بود و در عین حال بنی صدر اصلا از سابقه مدیریتی شهید رجایی اطلاعی نداشت و نمی دانست که ایشان چقدر به مسائل روز و جهان آگاه است و بدون شناخت با شهید رجایی دشمنی می کرد. در واقع بنی صدر کلا با نیروهای انقلابی مشکل داشت و می خواست افرادی همانند خود وی روی کار باشند تا بتواند از این طریق اهداف ضد انقلابی خود را دنبال کند؛ ولی به هرحال مردم به او رای داده بودند و رییس جمهور کشور بود اما رفتارهای او رفتارهای قابل قبولی برای مردم نبود و همه فهمیده بودند که اشتباه کرده اند که البته ایراد از مردم نبود، بلکه مردم به اعتماد تایید بنی صدر به عنوان کاندیدای جامعه روحانیت مبارز آن روز به وی رای داه بودند.

صدیقی ادامه داد: همان اوایل مشخص شد که بنی صدر خط فکری رهبری امام را دنبال نمی کند؛ ولی امام خیلی با او راه آمد و حتی فرماندهی کل قوا را هم به او داد؛ چرا که کشور در شرایط سختی قرار داشت و البته بنی صدر هم داشت امتحان خود را پس می داد.

وی افزود: در این زمان بنی صدر 9 ماه شهید رجایی را در تشکیل کابینه بلاتکلیف گذاشته بود که کابینه در این مدت از 4 وزیر خالی بود و لذا ایشان با دشواری های زیادی مواجه شده بود و در واقع بنی صدر هم می خواست با این کارشکنی ها بگوید که شهید رجایی کارآمدی ندارد و ناتوان است.

وی افزود: در مقابل این رفتار و کارشکنی های بنی صدر، شهید رجایی برای مردم احترام زیادی قائل بود و نمی خواست مردم از رییس جمهور و نخست وزیرشان رنج ببرند و آرامش جامعه به هم بخورد. بر همین اساس برای حفظ این آرامش در یک سفر بنی صدر به مناطق جنگی، شهید رجایی هم او را همراهی کرد تا کنار بنی صدر راه برود و مردم از دیدین این تصاویر تصور کنند که مشکلات حل شده است؛ اما متاسفانه بنی صدر اینجا هم با غرور خاصی چند قدم جلوتر از ایشان حرکت می کرد.

شهید رجایی بسیار تابع فرمایشات امام بود

همسر شهید رجایی عنوان کرد: با توجه به اینکه حضرت امام گفته بودند نسبت به هم هیچ اختلافی بروز ندهید، لذا شهید رجایی حتی در جلسات خصوصی هم حرفی که باعث اختلاف شود را نمی گفتند تا مبادا حرف امام بر زمین بماند چرا که بسیار تابع فرمایش امام بود و امام را به عنوان رهبری بسیار بالاتر از خود قبول داشت و در برابر ایشان بسیار خاضع بود.

شهید رجایی از رفتارهای دوگانه بیزار بود

وی با بیان اینکه شیوه شهید رجایی اینگونه بود که اگر به چیزی اعتقاد داشت تا آخر پای آن می ایستاد، گفت: این در حالیست که در حال حاضر برخی افراد خیلی مواظب رفتار و کردار خود نیستند و علیرغم اینکه شعار تابعیت از ولی فقیه سر می دهند، ولی در عمل و در ظاهر و پشت سر چیزهای دیگری دیده و شنیده می شود؛ ولی شهید رجایی واقعا به آنچه اعتقاد داشت پایبند بود، مگر اینکه اعتقادش عوض می شد که در این صورت این رویه را دو رویی و نفاق می دانست و از رفتارهای دوگانه بیزار بود.

صدیقی با اشاره به میزان علاقه و دلبستگی عامه مردم به شهید رجایی، اظهار کرد: ایشان صداقت و پاکی خاصی داشتند و لذا مردم اینگونه به ایشان علاقه مند شده بودند و گرنه ایشان زمان طولانی در خدمت نظام نبودند و فقط سه سال در نظام کار کردند که از این مدت، فقط دو سال مردم ایشان را شناختند؛ چرا که در دوران دولت موقت که بعنوان مشاور آموزش و پرورش کار می کردند و مردم حتی با اسم ایشان هم آشنا نبودند. در دوران کفالت کمی با وی آشنا شدند و در دوران وزارت هم کمی بیشتر و در واقع بیشترین آشنایی توده مردم با شهید رجایی فقط دوسال بود.

وی افزود: در سفرهایی که به شهرهای مختلف داشتم، بسیاری از مردم و خانواده شهدا و انقلابیون به من می گفتند ما شهید رجایی را نمی شناختیم اما با دیدن عکس ایشان محبتشان در دلمان افتاد و در واقع اینکه پاکی یک انسان در چهره اش نمایان می ،شود جز کار خدا چیزی نمی تواند باشد.

به گفته وی، آثار توحید و خداپرستی در رفتار و کردار و چهره و نگاه انسان مشهود می شود و مردم آن را حس می کنند و با توجه به اینکه پاکی در رفتار و گفتار شهید رجایی موج می زد، خود به خود مردم بدون اینکه زیاد ایشان را بشناسند، به ایشان علاقه مند شدند و این نشان از آن چیزی است که خداوند در متقین قرار می دهد.

رجایی عقلش بیشتر از علمش است

امام بعد از شهادت رجایی گفتند، دلم برای رجایی تنگ شده است

همسر شهید رجایی در ادامه با اشاره به تعابیر حضرت امام خمینی(س) درباره شهید رجایی، عنوان کرد: زمانی که بنی صدر علم خود را به رخ رجایی می کشید امام فرمودند رجایی عقلش بیشتر از علمش است و به این صورت واکنش نشان دادند.

صدیقی تصریح کرد: به اعتقاد من حضرت امام هم همانند مردم، در ابتدا شهید رجایی را خیلی نمی شناختند، چرا که در تنفیذ ریاست جمهوری شهید رجایی، با توجه به تجربه ایی که از زمان بنی صدر پیدا کرده بودند؛ بیشترین توصیه و نصیحت را به شهید رجایی کردند که به نظر من این نشان می دهد که حضرت امام شهید رجایی را خیلی نمی شناختند، اما مجموعه رفتار و کردار شهید رجایی باعث شد که امام چنان ایشان را بشناسند که بعد از مدت کوتاهی از شهادت شهید رجایی، گفتند دلم برای رجایی تنگ شده است.

وی افزود: در واقع می توان گفت این کار خدا بود که در عرض دو سال شهید رجایی را به مردم و امام شناساند، چرا که الاعمال بالنیات، که این مهم ناشی از دید وسیع و کرامت گونه وی به مردم و انسانها و اخلاص شهید رجایی در عمل بود.

مدیریت رجایی توام با اخلاق و خداترسی و به دور از خود محوری و خود رایی

وی با اشاره به مشخصه های شیوه مدیریتی شهید رجایی گفت: مدیریت شهید رجایی توام با اخلاق و خداترسی و دور از هر نوع خود محوری و خود رایی بود؛ با اینکه مدیریتی قوی داشت، برای تخصص ها اهمیت قائل بود و به استفاده از تخصص و مشورت دیگران توجه می کرد و پس از مشورت و همه جانبه نگری تصمیم های پایدار می گرفت. متزلزل نبود لذا انسجام خوبی در هیات دولت برقرار بود و چون شهید رجایی خود بزرگ بینی و خود محوری و ... را در خود از بین برده بود، همه اعضای دولت با وی به نحو احسن همکاری می کردند.

صدیقی درباره نحوه برخورد شهید رجایی با مخالفین گفت: در این باره می توان به زمانی اشاره کرد که عده ایی از منافقین در زمان وزارت ایشان می آمدند جلوی وزارت آموزش و پرورش و بر علیه ایشان شعار و بد و بیراه می گفتند، که در این زمان شهید رجایی به بالکن ساختمان می آیند و با این افراد با آرامش سخن می‌گویند به گونه ای که از شعارها کاسته می شود و حتی برخی از آنها نسبت به ایشان نرم تر می شوند.

وی تصریح کرد: شهید رجایی براین باور بود که باید به گونه ایی با مخالفین برخورد شود که این ها به ضد انقلاب بدل نشوند، چرا که اگر به خوبی رفتار شود روز به روز ضد انقلاب به انقلاب می پیوندد.

رفتار شهید رجایی تحریک آمیز نبود و همه مخالفین خود را دشمن تلقی نمی کرد

وی افزود: در واقع رفتار شهید رجایی تحریک آمیز نبود و همه مخالفین خود را دشمن تلقی نمی کرد و به گونه ای رفتار می کرد که کسانی که گول خورده اند و تحت تاثیر قرار گرفته اند، در دام سران این گروه ها نیفتند.

همسر شهید رجایی ادامه داد: بینش سیاسی و اجتماعی عمیق و دقیق ایشان به گونه ای بود که وقتی بنی صدر قانونا عزل و پنهان شد و همه و حتی تحلیل گران سیاسی سطح بالا نگران این بودند که مبادا بنی صدر فرار کند و محاکمه نشود ولی شهید رجایی معتقد بود که اگر بنی صدر فرار کند برای ما بهتر است.

همسر شهید رجای در خاتمه تصریح کرد: در حقیقت وقتی بنی صدر با آن شکل و شمایل از کشور فرار کرد، مشکل بنی صدر برای همیشه در کشور ما حل شد و طرفداران و ضد انقلاب نتوانست از محاکمه او مظلوم نمایی کرده و بهره ببرد و در واقع بعدها هم معلوم شد که فرار بنی صدر چه سود و منفعتی برای کشور و مردم ما داشته است.