دکتر محمدرضا عارف معاون اول دولت سیدمحمد خاتمی درباره ضرورتهای تبیین اندیشههای حضرت امام خمینی در عصر حاضر با بیان اینکه باید شرایطی ایجاد شود تا اندیشههای حضرت امام به صورتی سهل الوصول تبیین شده و در اختیار مردم ایران و سایر نقاط جهان قرار گیرد تا مردم بیشتر به عظمت روح، ذهن و فکر امام و میزان عملی بودن اندیشههای ایشان پی ببرنند، به تشریح ابعاد اندیشه و شخصیت حضرت امام و مشخصه های شیوه های حکومتی ایشان پرداخت.
عارف در گفتگویی تفصیلی با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران با بیان اینکه امام شخصیتی روحانی بود که به راحتی توانست منویات بر گرفته از اسلام را به زبانی ساده و همه فهم بیان کند، گفت: گفتار امام به گونهایی بود که سادهترین افراد از گفتههای امام نتیجه میگرفتند و شاید مهمترین رمز پیروزی امام در همین مهارت خارق العاده و خدادادی ایشان بود که نفوذ زیادی در همه شنوندگان داشتند و بر همین اساس هم به حمدالله بعد از قیام سال 42 ، با اقبال بسیار زیاد مردم مواجه شدند.
همگان معتقد بودند که هر حرکت انقلابی باید از سوی امام باشد
عارف با اشاره به شان و جایگاه حضرت امام در بین امت اسلامی و مردم سایر نقاط جهان، اظهار کرد: امام در بین همه مردم اعم از مسلمان و غیر مسلمان و در واقع بین همه کسانی که دغدغه انقلابی بودن داشتند و حتی مانند گروههای چپگرا (مارکسیستها و کمونیستها) متدین هم نبودند، از احترام خاصی قائل بودند و اغلب گروهها و حتی مارکسیستها هم این را پذیرفته بودند که اگر قرار باشد حرکتی انقلابی انجام شود باید از سوی امام باشدکه این دیدگاه به دلیل نفوذ و معنویت خاص حضرت امام بود.
امام توانست بر قلب ها حکومت کند
وی با بیان اینکه به یاد ندارم که امام به جز برای خدا و رضای خدا صحبتی کرده باشد، گفت: حضرت امام در دل ها نفوذ میکرد و در مدت کوتاهی توانست بر قلبها حکومت کند.
رییس هیات مدیره بنیاد باران اظهار کرد: اگر مرحله دوم جنبش امام را از نیمه دوم سال 56 تا پیروزی انقلاب در بهمن 57 در نظر بگیریم در واقع فقط حدود 15- 16 ماه طول کشید که انقلاب به صورتی ناباورانه چه برای غربیها و چه برای خودیها پیروز شود و اگر صادق باشیم باید گفت که حتی ما هم فکر میکردیم که این پیروزی چندین سال طول میکشد ولی جایگاه و نفوذ امام در قلبهای مردم سبب شد تا انقلاب در زمان کوتاهی به پیروزی برسد.
انقلاب ما کم هزینهترین و مردمی ترین انقلابها بود
وی افزود: نقطهایی که درباره انقلاب ما مغفول مانده این است که این انقلاب چه از نظر خونی که ریخته شد و چه از نظر هزینههای مادی جزو کم هزینهترین انقلابها بود و گرچه عرف انقلابهایی که در دنیا رخ میدهد به این گونه ایست که به جایی وابستگی دارند ولی انقلاب ما به هیچ جا وابستگی نداشت بلکه با هزینه کم و در واقع با هزینههای مردمی انجام شد و میتوانیم بگوییم مردمی ترین انقلاب در قرن اخیر ، انقلاب ایران بوده است.
اسلام نابی که امام مطرح میکردند، اسلام پیغمبر(ص) است
معاون اول سید محمد خاتمی در دولت اصلاحات در ادامه درباره مشخصههای اسلام ناب محمدی در دیدگاه حضرت امام خمینی(س)، گفت: اسلام نابی که امام مطرح میکردند، اسلام پیغمبر(ص) است.
وی افزود: در واقع اسلام واقعگرایی که امام مطرح کرد از یک طرف در برگیرنده معنویت و پایبندی به اصول و ارزشها است و از طرفی دیگر توجه به نقش مردم و مشارکت جدی مردم در این اسلام است که نقش مردم، نکته جدیدی بود که امام به آن پرداخت.
امام خود را نماینده و خدمتگزار مردم تلقی میکردند نه حاکم آنها
عارف با بیان اینکه امام هیچگاه خود را در جایگاه حاکم قرار نمیداد و چه در صحبتهای عمومی و چه خصوصی به نوعی خود را نماینده و خدمتگزار مردم تلقی میکردند، گفت: ایشان معتقد بودند این حکومت وکالتی است که مردم به من دادهاند و بر همین اساس اولین صحبتی که بعد از بازگشت به ایران در بهشت زهرا مطرح کردند این است که می گویند من به نمایندگی از مردم دولت تشکیل می دهم، نه اینکه خودم دولتی تشکیل بدهم که این دیدگاه نشان دهنده عظمت امام است.
وی افزود: امام همه تفکرهای موجود در کشور را زیر چتر خود قرار میدهند و با توجه به جایگاهی که برای مردم قائلند و اطمینانی که به مردم دارند، علیرغم مخالفتهایی که ممکن است به صورت طبیعی بعد از انتخاباتها بروز میکند، امام در همان ماههای اول بحث قانون اساسی را مطرح میکنند و بعد از چندماه نسبت به تعیین نوع حکومت با رفراندوم اقدام میکنند و در این جا است که میتوان عظمت کار امام و انقلاب را دید.
امام با توجه به اعتمادی که به مردم داشتند، جمهوریت نظام را مطرح کرد
عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام با بیان اینکه امام با توجه به اعتمادی که به مردم داشتند، جمهوریت نظام را مطرح میکنند، گفت: از طرف دیگر با توجه به آرای مذهبی امام و مرجعیت ایشان، طبیعی است که بحث اسلامیت حتما مورد نظر ایشان است و به همین دلیل است که میگویند من به جمهوری اسلامی رای میدهم نه یک کلمه کم نه یک کلمه زیاد؛ و اگر الان به سالهای اول انقلاب رجوع کنیم میبینیم که امام با چه دیدی و با چه ژرف نگری و آینده نگری این بحث را مطرح کردند و گرچه شاید بسیاری با این عنوان خیلی موافق نبودند ولی چون امام بر قلبها حکومت میکردند، همه این مساله را پذیرفتند.
وی افزود: به عنوان مثال من به عنوان یک فرد مقلد امام چه قبل و چه بعد از انقلاب اگر امام موضعی میگرفتند که حتی نسبت به آن توجیه هم نبودم آن را قلبا میپذیرفتم و از روی اعتقاد میگفتم که حتما من اشتباه میکنم.
اگر از جمهوری اسلامی چیزی کم و زیاد شود با مشکلات زیادی مواجه خواهیم شد
عارف با بیان اینکه الان به خوبی درک میکنیم که اگر در مورد جمهوری اسلامی چیزی کم و زیاد شده بود در دهههای بعد پیروزی انقلاب با چه مشکلاتی مواجه بودیم، اظهار کرد: امام با منش و اعتقاد و دید عمیقی که نسبت به جامعه داشت حکومتی را پایهگذاری کردند که واقعا میتوانیم در دنیا به آن افتخار کنیم و گرچه عملکردها ممکن است ایراداتی داشته باشد ولی ما توانستهاییم در عین تشکیل یک حکومت اسلامی و معنوی با نظرخواهی از مردم در یک فضای دموکراتیک مسائل اسلامی را مطرح کنیم و این دو را مکمل هم و نه در تعارض با هم ببینیم. البته باید توجه هم داشت که حفظ این فضا از اهمیت و دشواریهای بالاتری برخوردار است.
امام در صورت لزوم با نزدیکترین افراد برخورد قاطعی داشتند
وی قاطعیت و ژرفنگری امام را از ویژگیهای خاص امام و خاصیت وجودی ایشان بیان کرد و گفت: امام اگر لازم بود با نزدیکترین افراد برخورد قاطعی داشتند ولی در عین حال برخوردهای عاطفی هم با همه داشتند و در واقع همه آنچه را که از یک رهبر معنوی و مذهبی انتظار داریم در حضرت امام میبینیم.
عارف خاطرنشان کرد: از جمله برخوردهای امام میتوان به برخورد ایشان با برخی نمایندگان مجلس در دهه اول و یا برخورد با توهینی که به نظر میرسید در صدا و سیما به حضرت زهرا (س) شده بود اشاره کرد ولی توجه به این نکته هم ضروریست که امام این عظمت را هم داشت که بلافاصله پس از حل و رفع مسالهای، در صورت لزوم در نظرشان تعدیل میکردند که این عظمت را در پذیرش قطعنامه و آتشبس دیدیم و در حالی که تا یک ماه قبل شعار ادامه جنگ سر میدادیم ولی وقتی منافع ملی ایجاب کرد، امام قطعنامه را میپذیرد و به اصطلاح خودشان جام زهر را مینوشد.
انگیزه اصلی امام معنویت است
معاون اول دولت هشتم بیان داشتند: رهبران بزرگی در دنیا بودهاند که به خاطر امیال و اهداف مادی حرکتی را انجام دادهاند ولی انگیزه اصلی امام معنویت است و میبینیم که رهبری ایشان روزبه روز نه تنها در ایران بلکه در جهان فراگیر میشود و محبوبیت ایشان بیشتر میشود.
وی با اشاره به زمان رحلت امام و عکس العملهای مردمی نسبت به این مساله، اظهار کرد: همه به یاد داریم که چه اتفاقی در دنیا و ایران افتاد که این مساله جایگاه و عظمت حضرت امام را به خوبی نشان داد.
از اول و حتی قبل از انقلاب یک تفکر ارتجاعی وجود داشت که جایگاهی برای مردم قائل نبود
عارف با اشاره به نقش مشارکت مردم در نظام جمهوری اسلامی و تاکیدات امام در این باره عنوان کرد: از اول انقلاب و حتی قبل از انقلاب یک تفکر ارتجاعی وجود داشت که جایگاهی برای مردم قائل نبود و بیشترین دلیل اقبال مردم به رهبریت امام به عنوان یک روحانی، نقش و جایگاهی بود که امام برای مردم قائل بودند.
بنیانگذار این انقلاب امام است و دیدگاه های ایشان باید در کشور رایج باشد
وی تاکید کرد: به هر حال رهبر انقلاب و بنیانگذار این انقلاب امام است و دیدگاههای ایشان باید در کشور رایج باشد که این تاکیدات در قانون اساسی هم مشهود است که امام مردم را صاحب اصلی انقلاب میدانند و میگویند هر آنچه مردم می خواهند باید حاکم باشد و با اطمینانی که به مردم دارند میدانند که آنها چیزی جز اسلام نمیخواهند.
عارف خاطر نشان کرد: امام بر اساس همین دیدگاه، جمهوری اسلامی را به رای مردم می گذارد، در حالیکه این اقدام ریسک داشت و ممکن بود مثلا 30 درصد با آن مخالفت کنند ولی اعتماد مردم به گونه-ای بود که با 98 درصد آراء نظام تایید شد.
اداره جبهه ها از سوی متدین ترین مردم انجام شد
معاون اول دولت خاتمی با بیان اینکه البته مردم هم در عرصههای مختلف نشان دادند که ظرفیت این اعتماد را دارند، عنوان کرد: بر همین اساس اداره جبههها چه از نظر اداره مادی و اعزام نیرو و چه از نظر معنوی از سوی متدینترین مردم انجام شد و کمکهایی که به جبههها میرسید اسکناسهای 50 تومانی بود که از سوی مردم عادی به صندوقها ریخته میشد و در واقع مردمی که فرزندان خود را به جبههها میفرستاندند به جبههها هم کمک میکردند چرا که معتقد بودند که این مسیر، مسیر حق است و اگر فرزندشان کشته شوند، شهید محسوب میشود.
به اعتقاد امام، برای حفظ و ارتقا جایگاه اسلام باید به دیدگاههای مردم توجه شود
عارف خاطرنشان کرد: در اوایل انقلاب هم عدهای بحث حکومت اسلامی را مطرح کردند و میگفتند مردم نمیتوانند رای دهند و در مسائل اسلامی لزوماً رای اکثریت مطرح نیست و گاهی ممکن است رای اقلیت مقبول باشد ولی امام ایستاد و گفت اینگونه نیست بلکه اگر میخواهیم اسلام جایگاه خوب خود را حفظ کند و ارتقاء یابد و جوانان قلبا به سمت اسلام گرایش یابند باید به دیدگاههای مردم احترام گذاشت.
مردم سالاری امتیاز نیست بلکه حق مردم تلقی میشود
به گفته وی، در قرن 21 دیگر نمیتوان بدون توجه به رای و نظر مردم حکومت کرد و مردم سالاری امتیاز یک حکومت برای مردم نیست بلکه حق ذاتی مردم تلقی میشود و باید حاکمیت مردم را پذیرفت که بهترین روش پذیرفتن آن، آراء مردم است که این مهم به صورت شفاف در قانون اساسی آمده است و وظیفه مسئولین ذیربط است که واقعا امانتدار این دستاورد ارزنده انقلاب باشند و از این میثاق ملی محافظت کنند و به آن احترام بگذارند و ما به عنوان کارگزار مردم به هر آنچه خواستند تن دهیم.
عضو فرهنگستان علوم با بیان اینکه در انتخابات دور اول ریاست جمهوری؛ امام رای مردم را ملاک دانست، گفت: گرچه این احتمال وجود داشت که خیلی از مردم ریز پرونده و عملکرد افراد کاندیدا را نمیدانند ولی نگاه امام به گونهای بود که اهتمام خاصی به مردم داشت و حتی در حساس ترین کارها مردم را اصل میدانستند و در عین حال تاکید داشتند که مراجع قانونی هم اطلاعات خود را برای آگاهی در اختیار مردم قرار دهند.
اولین سالی که امام نامگذاری کردند سال قانون بود
امام کلیه حرکتهای قانونمند و نظام مند را می پذیرفت
عارف در بخش دیگری از این گفتگو با اشاره به تاکیدات امام به ارائه نظرات کارشناسی، تصریح کرد: اینکه رهبریت جامعه؛ نظر کارشناسی را باور داشته باشد خیلی مهم است چرا که وقتی نظر کارشناسی را باور داریم به صورت طبیعی به دنبال برنامه هستیم و امام هم به این دیدگاه اعتقاد داشت و بر همین اساس بود که اولین سالی که نامگذاری کردند سال قانون بود و این مساله را زمانی مطرح کردند که بسیاری از قوانین از رژیم گذشته به ارث رسیده بود و حتی احکام ضد اسلامی هم هنوز وجود داشت ولی امام برای حرکت نظاممند و قانونمند ارزش قائل بودند و میدانستند که تالی فاسد بیقانونی به مراتب بیشتر از اجرای قانون بد است و براساس این دیدگاه امام کلیه حرکتهای قانونمند و نظاممند را می پذیرفت.
هیچگاه احساس نمی شد که نظر و موضع امام به صلاح نظام نیست
وی افزود: در عین حال کانال ارتباطی امام مربوط به یک شخص یا کانال واحدی نبود و معمولا اشخاص و گروههای مختلف با امام ارتباط داشتند و حتی در پیچیدهترین مسائل تخصصی هم نظر و جمع بندی امام به گونهایی بود که به خوبی احساس میکردیم این نظر متعلق به یک کارشناس ارشد در آن زمینه خاص است و من به یاد ندارم که امام موضعی گرفته باشند که با نظرات کارشناسی فنی در تعارض باشد و یا احساس شود که این موضع به صلاح نظام نیست.
عارف ادامه داد: منش و روش امام که ناشی از روح بلند ایشان بود و ارتباطی که با همه گروههای مختلف داشتند، سبب نوع خاصی از پذیرش نظرات امام در بین مردم شده بود.
برخی از مسئولین نگاهی هیاتی و بدوی به حکومت دارند که قطعا به نفع کشور نیست
وی با اشاره به روند بیاحترامی به قانون و قانونگریزیهای حاکم شده در برخی از سطوح کشور، گفت: بخشی از این روند فرهنگی است و در بسیاری از کشورهای جهان سوم و در حال توسعه و توسعه نیافته، گاهی مراجع مجری قانون، افتخارشان در این است که قانون را برای بقیه مینویسند و این مساله در بسیاری از کشورهای توسعه نیافته به گونه ایست که به تمرد از قانون افتخار میکنند.
عارف خاطرنشان کرد: اتخاذ این روش از سوی مراجع صاحب قدرت، نشاندهنده عدم توانایی آنها در پاسخگویی به مردم است
وی افزود: قانون محدودیتی است که در دراز مدت منافعی ایجاد میکند و قانون برای اکثریت نوشته میشود و اگر به آن بیاحترامی شود فرصت طلبها به اهداف خود میرسند و باید شرایطی ایجاد شود که بیقانونی در جامعه بیارزش باشد.
به گفته وی، امام کار خلاف قانون را حرام میدانستند و این مساله را در شرایطی مطرح میکردند که بسیاری از قوانین مربوط به رژیم گذشته بود. ولی متاسفانه در حال حاضر برخی از دولتمردان و مسئولینی که باید پاسدار قانون باشند عملا آن را زیر پا میگذارند و نگاهی هیاتی و بدوی به حکومت دارند که قطعا به نفع کشور نیست.
رییس هیات مدیره بنیاد باران در ادامه با بیان اینکه تاکنون در مسیر اندیشههای امام حرکت کردهایم ولی با مشکلاتی در این مسیر مواجه بودهایم، تصریح کرد: به عنوان مثال در ابتدای انقلاب با خرابیها و نابسامانیهایی روبرو بودیم که از رژیم گذشته به ارث رسیده بود و بعد از آن هم درحالیکه هنوز انقلاب نوپا بود و مدیریت ارشد نظام هنوز تجربه بالایی نداشت با جنگ تحمیلی مواجه شدیم و لذا نتوانستیم در دهه اول انقلاب گامهای اساسی در زمینه عدالت اجتماعی و حاکمیت مستضعفین در کشور و تحقق شعارهای مطرح شده برداریم ولی به آن سمت حرکت کردیم و انصافا در دهههای دوم و سوم حرکت در مسیر اندیشهها و آرمانهای مطرح شده بوده است گرچه در مقاطعی شتاب بیشتر و در مقاطعی شتابمان کمتر بوده است.
اگر اندیشه امام کاملا اجرایی می شد الان وضعیت به مراتب بهتری داشتیم
عارف اظهار کرد: به نظر من برآیند حرکت سی ساله انقلاب در مسیر اندیشههای حضرت امام بوده است ولی تا حدودی این حرکت کند بوده است و اگر واقعا منیتها، خودخواهیها و باندبازیها کنار میرفت و اندیشه امام کاملا اجرایی میشد مطمئنا الان وضعیت به مراتب بهتری داشتیم .
به صورت صادقانه به نقد عملکرد سی سال گذشته خود بپردازیم
وی افزود: من به روند سی سال گذشته خوشبین هستم ولی ممکن است در برخی بخشها شتاب کندتر و یا تندتری داشتهایم و قطعا میتوانستیم بهتر حرکت کنیم و چه خوب است که این مسائل در محافل علمی دانشگاهی و سیاسی مطرح شود و به صورت صادقانه به نقد عملکرد سیسال گذشته خود بپردازیم بدون اینکه بخواهیم گروه یا فرد خاصی را محکوم کنیم، به صورت واقعبینانه به نقاط قوت و ضعفمان بپردازیم.
به گفته وی، این علل را به راحتی میتوان شناسایی و رفع کرد تا در ادامه به شعارهایی که مردم خواستار آن بودهاند و امام مطرح میکردند برسیم که اگر به این اهداف دست یابیم حقیقتا خدمت بزرگی نه تنها به کشور خود بلکه به کل بشریت و ارتقا انسانیت کردهایم.
در مواقعی که شعار کمتری دادهایم، بهتر و بیشتر عمل کرده ایم
این استاد دانشگاه با بیان اینکه به اعتقاد من در مواقعی که شعار کمتر دادهایم، بهتر و بیشتر عمل کردهایم، اظهار کرد: حال می توان با ارزیابی اینکه در سی سال گذشته در چه دورههایی شعار بیشتری دادهایم میزان تحقق وعده ها را ارزیابی کنیم. به عنوان مثال در حال حاضر شعار عدالت اجتماعی سر داده میشود ولی این در حالیست که ضریب جینی بالاتر رفته و نسبت درآمدهای دهک بالا به دهک آخر بر اساس آمارهای بانک مرکزی بالاتر رفته و از حدود 7/14 در دوران دولت خاتمی به حدود 7/16 رسیده است.
احکام برنامه سوم و چهارم در مسیر محرومیتزدایی و تحقق عدالت است
وی افزود: این در حالیست که یکی از باورهای دولت اصلاحات بحث عدالت اجتماعی بود و در راستای ساماندهی مساله عدالت اجتماعی، وزارت رفاه را ایجاد کردیم و در عین حال احکام برنامه سوم و چهارم واقعا در مسیر محرومیت زدایی و تحقق عدالت بوده است و در واقع هر دولتی که روی کار باشد باید این مهم را به جد دنبال کند.
بعد از گذشت سه دهه، بهترین معیار برای خط امامی بودن، عملکرد افراد است
رئیس هیات مدیره بنیاد باران در ادامه درباره مشخصات خط امامی بودن گفت: کسی که واقعا سیره امام را دارد و به آن عمل میکند خط امامی است. در حال حاضر همه این شعار را میدهند و نمیتوان کسی را یافت که مدعی حرکت در مسیر خط امام نباشد ولی الان سالهای اول پیروزی انقلاب نیست که عملکرد افراد را ندیده باشیم و شرایط همانند اول انقلاب که مجبور بودیم بر اساس حرفها و شعارها قضاوت کنیم نیست و الان بعد از گذشت سه دهه از پیروزی انقلاب بهترین معیار برای خط امامی بودن یا نبودن، عملکرد افراد است.
خط امام یعنی آنچه امام گفته، عمل کرده و تاکید داشته است
زمان آن رسیده که به عملکرد افراد توجه کنیم
عارف با تاکید بر اینکه بهترین شاخصه در این زمینه سیره خود حضرت امام است، عنوان کرد: این عملکردها در حوزههای مختلف فرهنگی، اخلاقی، سیاسی و سایر زمینهها قابل ارزیابی و شناسایی است و میتوان کسانی که مدعی خط امام هستند را با شاخصههایی که خود امام عرضه کرده، ارزیابی کرد.
به گفته وی، خط امام یعنی هر آنچه امام گفته است و الان زمان آن رسیده که به عملکرد افراد توجه کنیم.
معیار تشخیص خط امامی مردماند و نمی توان شخص خاصی را معیار تشخیص قرار داد
وی با بیان اینکه کسانی باید در راس امور باشند که به خط سیره و تفکر امام اعتقاد داشته باشند، عنوان کرد: معیار تشخیص اینکه چه کسانی بر اساس سیره و منش امام عمل میکنند، مردماند و نمیتوان شخص خاصی را معیار تشخیص قرار داد.
دنیا شرایط پذیرش یک تفکر فرهنگی نجات بخش را داراست
عارف در ادامه با بیان اینکه دنیا در حال حاضر در وضعیتی قرار دارد که از نگاه مادیگری خسته شده است، گفت: برگشت به فرهنگ و معنویت درهمه جوامع مشهود است و در برخی کشورهای غربی تیراژ قرآن و کتابهای مذهبی به مراتب بیشتر شده است و در واقع دنیا شرایط پذیرش یک تفکر فرهنگی نجات بخش را داراست و ما این باور را داریم که انقلاب ما میتواند این جایگاه را داشته باشد تا همان چیزی که امام از آن به عنوان صدور انقلاب نام میبردند، تحقق یابد.
منظور امام از صدور انقلاب، صدور معنویت و الگو بودن تک تک افراد انقلاب ما بود
وی افزود: منظور امام از صدور انقلاب، صدور معنویت و الگو بودن تکتک افراد انقلاب ما بود که حتی من نوعی به عنوان یک ایرانی در کشورهای خارجی به عنوان الگوی واقعی یک مسلمان باشم که همگی باید به صورت جدی به دنبال این مساله باشیم .
امام و مردم همیشه از مسئولین جلوتر بودند
معاون اول دولت اصلاحات در ادامه خاطرنشان کرد: به اعتقاد من، امام و مردم همیشه از مسئولین جلوتر بودند و مسئولین نمیتوانستند همپای امام و مردم که باهم پیش میرفتند جلو بروند.
وی افزود: وقتی نتوان اندیشههای امام را پیاده کرد و نتوان پابهپای اندیشههای امام پیش رفت،این اندیشه مظلوم واقع میشود، گرچه عمدی در کار نباشد.
عارف تاکید کرد: باید تلاش شود تا کشش جامعه و مسئولین در این باره بیشتر شود و بهترین نیروها دست اندر کار امور شوند که اگر اینگونه باشد نگرانیهایی که درباره مظلومیت اندیشههای امام وجود دارد رفع میشود.
عارف با بیان اینکه رفتار و سیره امام حتی با یک طفل و بچه کوچک هم آموزنده است و میتوان از آن درس گرفت، گفت: باید در فضایی کارشناسی و علمی به صورت منصفانه بررسی شود که به چه بخشی از اندیشههای امام توجه کمتری شده و چه بخشی از این اندیشه مظلوم واقع شده است.
اگر منویات امام اجرایی شود دانشگاه ها بهتر در خدمت اهداف انقلاب قرار می گیرند
این استاد دانشگاه همچنین در بخش دیگری از سخنان خود درباره نگاه امام به دانشگاه و تاکیدات ایشان در زمینه اهمیت تعلیم و تربیت اظهار کرد: اگر منویات حضرت امام بدون دغدغه های سیاسی پیاده و اجرایی شود دانشگاهها به صورت مطلوبتری در خدمت اهداف انقلاب اسلامی قرار میگیرند چرا که حضرت امام مدل و روند خوبی را برای دانشگاههای کشور ترسیم کردند و امام در صحبتهای مختلف خود دانشگاه را کارخانه آدمسازی معرفی کردند و حتی در اوایل انقلاب، زمانی که دانشگاه از مسیر خود خارج میشد حضرت امام(س) با انقلاب فرهنگی و تعطیلی دانشگاهها موافقت کردند چرا که بنا بود دانشگاهها مرکز تولید علم باشند تا وقتی یک جوان با انگیزه وارد دانشگاه میشود، به عنوان یک فرد متعهد با انگیزه فارغ التحصیل شود.
از بحث اسلامی کردن دانشگاهها غافل شدیم
وی با اشاره به تاکیدات حضرت امام مبنی بر ایجاد دانشگاه اسلامی در زمان انقلاب فرهنگی، گفت: در این زمینه برخی افراد به اشتباه، اسلامی کردن دانشگاهها را منوط به قراردادن یک پیشوند یا پسوند اسلامی به دروس دانشگاهی فرض کردند که قطعا این مسیر اشتباه بود، بنابراین در بحث اسلامی کردن دانشگاهها گاهی اوقات به جای پرداختن به اصول، به ظواهر پرداخته شد و در واقع از بحث اسلامی کردن دانشگاهها غافل شدیم و در واقع در دهههای بعد از جنگ هم به دلیل کمبود ابزارهای لازم مجال اسلامی کردن دانشگاهها را به طور جدی پیدا نکردیم.
عارف با اشاره به تاکیدات امام در زمینه ارتباط حوزه و دانشگاه و اتحاد روحانیون و دانشگاهیان، تصریح کرد: در اوایل انقلاب زمانیکه بحث اسلامی کردن دانشگاهها و وحدت حوزه و دانشگاه مطرح شد بنا بود چهرههای برجسته حوزه جهت تدریس دروس معارف اسلامی و فضاسازی مثبت، در دانشگاهها حضور یابند اما در عمل این اتفاق رخ نداد و به عنوان نمونه بعد از انقلاب نتوانستیم افرادی همانند شهید مطهریها و شهید مفتحها را در دانشگاه داشته باشیم و عدم جذب چهرههای برجسته حوزه در دانشگاه از مهمترین مشکلات در بحث اسلامی شدن دانشگاهها محسوب میشود.
وی افزود: پس از انقلاب جریانات سیاسی دانشگاهها و به طور مشخص جریانات دانشجویی که همیشه یک جریان پیشرو و تاثیرگذار و با انگیزه به شمار میرفتند به جای حفظ پیشروی و پیشتازی و محوریت خود دنبالرو جریانات سیاسی در داخل جامعه شدند و با توجه به اینکه جریانات سیاسی نیز اهداف خاص خود را دنبال میکنند بنابراین این اهداف لزوما با اهداف سیاسی در داخل دانشگاهها هم راستا نبود و حتی گاهی هم با اهداف موجود متناقض بود.
وی تصریح کرد: البته طی سی سال پس از انقلاب اسلامی فعالیتهای خوبی دردانشگاهها صورت گرفته است به نحوی که در حال حاضر برخی از نگرانیهای موجود در اوایل انقلاب مبنی بر عدم همسویی دانشگاهها با اهداف انقلاب وجود ندارد. در حال حاضر دانشگاههای ما در خدمت انقلاب نقش آفرینند اما با این وجود در صورتیکه منویات حضرت امام (ره) بدون دغدغههای سیاسی پیاده شود دانشگاهها بهتر میتوانند نقش آفرین بوده و درخدمت اهداف و شعارهای انقلاب قرار گیرند.
متاسفانه تاثیرگذاری دانشجویان در روند انقلاب کمرنگتر از گذشته شده است
عضو بنیاد باران با اشاره به توصیههای حضرت امام به دانشجویان در زمینه پیشرویی و بیدارسازی جامعه و نقش آنها در زمینه تحقق توصیهها و سخنان حضرت امام، گفت: به حق دانشجویان در دهه اول انقلاب اسلامی حضور پرشور محوری و معناداری داشتند که از آن جمله میتوان به مواردی همچون مقابله دانشجویان با تهدیدها و گروهک ها، تلاش در جهاد سازندگی و کاهش محرومیت ها، انقلاب فرهنگی و حضور تاثیرگذار در جبهههای جنگ تحمیلی اشاره کرد اما متاسفانه در دو دهه اخیر تاثیرگذاری دانشجویان کمرنگ تر از گذشته شده که مهمترین دلیل آن وابسته شدن جنبشهای دانشجویی داخل دانشگاه به بیرون از دانشگاه است.
همواره دانشگاه و به طور مشخص دانشجو به جامعه خط میداده است
معاون اول دولت خاتمی با بیان اینکه در طول تاریخ دانشگاه و به طور مشخص دانشجو به جامعه خط میداد و جامعه از جنبش و تفکر دانشجویی تاثیرپذیر است، عنوان کرد: متاسفانه در دو دهه اخیر این مسیر به تدریج تغییر کرده و گروههای سیاسی برون دانشگاهی میخواهند جای پایی در داخل دانشگاه داشته باشند و به همین دلیل حرکات دانشجویی تحت تاثیر جریانات سیاسی خارج از دانشگاه قرار گرفته است که از جمله نتایج آن میتوان به انفعال، بیانگیزگی و فضای غیرپرشور و هیجانی فعلی اشاره کرد.
عارف در ادامه نقش دانشجویان را به دلیل اقتضای سن، انگیزه بالا و وابستگیهای کم، بسیار تاثیرگذار دانست و گفت: دانشجویان باید ظرفیتی در خود ایجاد کنند تا بار مسئولیتی که بر عهده آنها گذاشته شده را دنبال کنند که در این میان ترکیب دو قشر استاد و دانشجو در عملیاتی کردن فرمایشات حضرت امام (ره) میتواند بسیار تاثیرگذار باشد.
جایگاه اخلاقیات در دانشگاهها رشد کافی نداشته است
وی با اشاره به توصیههای حضرت امام (ره) درخصوص نقش دانشگاهها در زمینه تربیت متخصص مستقل در کشور، اظهار کرد:کشور ما بعد از انقلاب در بعد تربیت متخصص موفق عمل کرده است به نحوی که خروجی و عملکرد دانشگاهها نسبت به امکانات موجود بسیار افزایش یافته است .
وی با بیان اینکه همه مدیران کشور به نوعی تلاش کردهاند تا دیدگاههای حضرت امام را پیادهسازی و اجرا کنند، گفت: فراهم نبودن ابزار کار، نداشتن انگیزه بالا و گرفتار مسائل روزمره شدن و حضور برخی مدیرانی که ظرفیت کافی ندارند باعث شده که پیادهسازی دیدگاههای امام درباره دانشگاهها تا حدودی کمرنگ شود.
وی با اشاره به تاکیدات امام در بعد تعلیم و تربیت در دانشگاهها، عنوان کرد: متاسفانه تاکنون به معنای واقعی به بحث اخلاقیات در دانشگاهها نپرداختهایم و در واقع اخلاقیات جایگاه خود را تاحدی از دست داده است و رشد کافی نداشته است.
عارف در خاتمه تاکید کرد: در کل به نظر من آنچه تاکنون در مسیر تبیین اندیشهای امام (ره) از سوی مراجع مختلف و موسسه تنظیم و نشر آثار امام (ره) انجام شده است گرچه خوب است ولی کافی نیست و باید بیش از این به این مهم پرداخته شود.